hósdagur 8. mars 2018síða 2

Í blaðnum... Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Tá tað privata byggir 414 nýggj hot­ el­kømur í Føroyum – hví skulu Lív og At­lantslog so eisini byggja? Sjálvt um løgmaður ikki sær tað sum ein trup­ ulleika, at almenna partafelagið At­lantsflog bygg­ir hotel og harvið fer í kapp­ing við privatu hotelvinnuna í Før­oyum, so tykjast tingfólk ikki at vera samd við løg­manni. Tingfólk úr andstøðuni tvíhalda um, at At­lants­flog sum eitt alment partafelag ikki skal kapp­ast á priv­ata marknaðinum. Og Kári P. Høj­gaard úr Sjálv­stýri vísti á, at hetta kann elva til mót­støðu ímóti Atlantsflog, og at hot­ elvinn­an er ikki eitt virkisøki, At­l­ants­flog skal fara upp í. Eisini úr Javnaðarflokkinum og Tjóð­veldi hoyrd­ust kritiskar røddir. Bjørt Sam­u­el­sen helt, at ein váðameting eigur at verða gjørd – og vísti á vandan, at um hot­ell­ið gongur illa kann tað ganga út yvir bæði At­lantsflog og Lív. Hil­bert Elisson úr Javn­að­ar­flokk­i­num iv­að­ist eis­ini í ætlanini og spurdi, um tað er rætt, at al­menn partafeløg soleiðis fara at liva sítt egna lív. Tað var Bill Justinussen, sum spurdi løg­ mann um málið í tinginum mikudagin. Og tingmaðurin hevur rætt í, at tað er ein stór­ur trupulleiki, tá tað almenna fer í kapp­ing við privata vinnulívið. Tí ljóð­ar tað nærm­ast naivt, tá løgmaður tví­held­ur um, at tað er eing­ in trupulleiki, at al­menna fel­agið so­leiðis fer í kapp­ing við tað priv­ata – ikki minst tá hann samanber við hot­el­virksemið hjá skan­di­nav­ iska flog­fel­ag­num SAS. Í norðurlondum eru hotel í túsunda­tali, harav SAS bara eigur nøk­ ur fá. Tí verður kapp­ing­ar­av­lagingin ikki eins stór, sum á viðbrekna marknaðinum í Før­oy­ um, sum nústani fer at vaksa. Atlantsflog er at meta sum ein lítil skúlakiosk í mun til SAS. Men landið eigur 100 prosent av At­lants­flog, og tí kann Atlantsflog at kalla ikki fara á húsa­ gang. Tað er »motorvegurin av landi­num« ov týdn­ing­ar­mikil til. Tí er tað eisini ein óheppin bland­ing og ein ó­neyðugur váði, sum felagið verð­ur sett í. Vinn­ing­urin av hotelvirksemi er í besta fall so lítil, at hann einki munar hjá flog­fel­ag­num. Men marknaðarparturin hjá At­lants­flog og Lív – serliga um veturin, kann verða so mikið stórur við fyrimununum hjá At­lants­flog, at einki verður til hini hotellini í lág­árstíð. Bara tað, at privata vinnan hevur sett gongd í at byggja 414 nýggj hotelkømur næstu tvey árini átti at sagt tí liberala vinnu­mál­a­ráð­ harr­anum, at tað er nóg mikið í fystu syftu. Skótafylki Sigmund Brest­is­sonar skipar fyri Græk­ar­is­messu­ haldinum í Havn, sunnu­dagin, har skót­arnir sam­an við borgarum í býn­um heilsa várinum og flytifuglunum væl­komnum til landið. Frá gamlari tíð er sagt, at tjaldrið, tjóð­fugl­ur okkara kemur á Græk­ar­ is­messu. Klokkan 14.45 fer skrúðgongan úr Vágsbotni og ging­ið verður eftir Bøgøtu, síðani eftir Trónd­ ar­gøtu, Niels Winthersgøtu, Steinatún, Niels Fin­ sens­gøtu oman á Vaglið. Græk­ar­is­mess­u­hald­ið verð­ur á Vagli­num í Havn klokk­an 15. Í ár verður tað Mar­ius Rein, ið held­ur Græk­ar­is­messu­røð­ una. Tá tað almenna ger tí privata fortreð Marius Rein heldur røðuna Grækarismessa Les eisini blaðið á telefonini Bosse á súkklu eftir hvítvíni Høgni Djurhuus baksíðan Gott at onkur rindar skatt Hans Jákup Mikkelsen Tíðargrein síða 18-19 Oddagrein Eirikur Lindenskov ábyrgdarblaðstjóri Fyrsta kvinna í Føroyum, sum var politikari, var Johanna Mortensen á Tvøroyri, sum varð vald í sóknarstýrið í Frodebo Sogns Kom­ mune í 1918 Tað tók drúgva tíð frá tí at kvinnu fyrstu ferð kundu veljast á ting í 1918, til Jona Hen­ riksen sum fyrsta kvinna fekk fast sæti á Før­oya Løgtingi í 1975. Hon fekk sæti tá sum vara­fólk fyri landsstýrismann. Ikki fyrr enn í 1978 vórðu fyrstu kvinnur valdar á ting, Jona Hen­riksen úr Javnaðarflokkinum og Karin Kjølbro úr Tjóðveldisflokkinum. Ta søguna kenna vit. Eisini at Malla Samuelsen í Havn var fyrsta kvinna, sum yv­ir­høvur hevði sæti á tingi, tá hon eitt skfiti í 1964 var inni sum varafólk fyri Marius Jo­ hannesen úr Sjálvstýrisflokkinum. Men fyrsta kvinna í Føroyum, sum var politikari, var Johanna Mortensen á Tvøroyri, sum varð vald í sóknarstýrið í Frode­bo Sogns Kommune í 1918. – Omma verður altíð gloymd, tá fjølmiðlar tosa um fyrstu kvinnuna í politikki í Før­oy­ um. Tað haldi eg vera spell. Tí hetta var longu sama árið, sum kvinnur á fyrsta sinni sluppu at velja til løgtingsval, sigur Tryggvi Sondum, sum er ommusonur Jóhonnu Mortensen. Johanna Carolina Mortensen f. Poul­sen var úr Skopun. Hon var dóttir Jóan Paula Poulsen, sum var sonur fyrsta nið­ur­set­um­ annin í Skopun, Jóhan Hendrik Poulsen úr Hesti og Katrinu f. Dalsgaard, dóttir Jóannes Dals­gaard, Dalsgaardsbóndan í Skálavík. Jó­ hanna fór 19 ára gomul á læraraskúla í Havn og tók prógv í 1887. Hetta var fyrstu ferð kvinnur fingu prógv sum lærarar. Jóhanna starv­aðist sum lær­ari við komm­ un­u­skúl­an í Quill­ings­ garði í Havn í eini 8 ár. Í 1895 gift­ist hon við Dan­iel Johan Mort­esen, skipara, í Froðba, og tey settu búgv á Tvør­oyri við Sílánna. Á Tvøroyri hevði Jóhanna í mong ár privat­skúla, og hon var eisini vikarur við skúlan har av og á, tá onkrum lærarar barst frá. Til hetta søguliga kommunuvalið í Froðbiar sókn í 1918 vóru fýra vallistar. Á val­ lista a vóru hesi valevni: Tømrer daniel Johan strøm, Trangisvaag Politibetjent Martin Christiansen, Tveraa Lærerinde Johanne Mortensen, Tveraa Stenarbejder Niels Peter Vang, Frodebø fyrpasser Hans Jacob Poulsen, Ørdevig Á næsta kommunuvali í 1922 stillar Johanna ikki upp aftur. Tá er einki konufólk millum valevnini ella stillarar. Í gjár – 8. mars – var altjóða kvinnudagur. Jóhanna var fyrsta kvinna í føroyskum politikki Jóhanna Mortensen, var vald í kommunustýrið í Froðbiar sókn í 1918 9. mars 2018