hósdagur 22. mars 2018síða 28

FRÍGGJADAGUR 23. MARS 2018 SOSIALURIN 35 28 Blóðfátækt á botnlinjuni Høgni Djurhuus fekk Móðurmáls­ virðislønina 2012 A merikanarin og jødin, tann gløggi stór­ s k e m t ­a r i n Woody Allen, segði, at hann hevur als einki álit á kvinn­um. Hví? Jú, hann kundi ikki hava álit á einari veru, sum bløddi í átta dagar uttan at doyggja. Tað var spooky, helt hann. Eg fari ikki at skriva nógv meira um mánasjúkuna her. Veit einki um hana og var ikki heima 8.mars, tá hon var á dagsskránni altjóða kvinnu­dagin. Men í javnstøðunar navni og endamáli áttu menn eisini at bløtt í átta dagar, uttan at doyggja av tí. Menn sleppa alt ov lætt. Ella kvinnurnar eiga at sleppa undan. Hví skulu tær altíð verða fyri tí verra býtinum? Minni løn enn menn fyri sama arbeiðið. Enn er ikki upplýst, hvørji tey størv­ini eru, sum geva minni løn fyri sama arbeiði. So tað er bara ein pástandur. Men hann kann brúkast, og hann verður framvegis brúktur í stríðnum. Annars hevur orða­ bók­in tvær merkingar, tvær frágreiðingar um mána­sjúku. Hin, tann vit ikki hoyra um, er sinnissjúka, sum hildin varð (í Bíbliuni) at gera serliga vart við seg í fullmána. Tá Bíblian sigur tað, er tað sjálvandi satt. Á íslendskum, tí vakra máli, er mánasýki hyst­erí, móðursjúka á før­oyskum. Mamm­ur eru hyst­er­isk­ar. So hyst­eriskar, at tær hava fingið eina sjúku uppkallaða. Einasta sjúku, sum ikki hevur sítt egna felag. Mánasjúkufelagið. Og hví skal mánin svíða? Hann hongur har so syrgin, tí hann skín­ ur ikki líka væl sum sólin. Og so hetta afturat. Páskir eru hvønn vetur og eisini í ár. Tað ræður um at steikja páska­ lambið nóg leingi, so tað ikki bløðir, tá steikin verður skorin og borð­ reidd millum ølirnar og váta­slett­ ings­ælini. Annars eru lombini ikki komin enn. So hatta við páskalambinum er helst eisini úr Bíbliuni. Tó er eing­in uppskrift við har. Heldur eing­in tíð, sum lambið skal grillast. Ein ølklubbi, eitt frítíðarfelag, lýsti í Útvarpinum fyri hundrað ár­um síðani, at páskalambið skuldi et­ast leygardagin reyða, sum á øðr­ um máli er páskaaftan ella bara leyg­ar­dagurin á páskum. Tað skapti øði sjálvandi, páska­ lambið verður etið leygardagin (blóð)­reyða. Tað bar ikki til at lýsa við tí í útvarpinum hjá øllum. Nógv tola ikki at síggja blóð. Men tilveran er ein blóðugur veru­ leiki, vilja vit tað ella ikki. Reytt er ein vakur litur, men tað veldst um, hvar hann er. Tosað verður um blóðreyð tøl og tá verður ikki tosað um góð og vøk­ur tøl. Tey góðu tølini eru kolasvørt. Svart er verri enn reytt, haldi eg. Rósur eru blóðreyðar og tær eru vakr­ar. Tað er blóðreyður varralitur eisini. Men kvinnustríðið. Tað heldur fram, mánasjúkt, herjar á aftur. Mánasjúkan kann bara lekjast á ein hátt og í nakrar mánaðir. Tann lekidómurin gevur, um­ framt at vera leking, nógvar fyri­ mun­ir, eisini fíggjarligar, millum annað frí við løn fyri sama arbeiði. Ikki so nógvari løn sum menn høvdu fingið sjálvandi. Nakrar ferðir tey okkurt um 30 árini, mensan er, er væl sloppið. Í lýsingunum um slíkt at lofta reyða blóðinum, áðrenn tað fer í klæð­ini, er blóðið blátt. Blátt blóð í æðr­unum verður sagt um tey konga­ligu og tey aðalbornu. Men tað er ikki kjarnin her. Heldur er hann tann, at ikki øll tola at síggja blóð. Heldur ikki mál­bólk­ ur­in, sum lýsingarnar eru ætlaðar. Summar teirra ræðast blóð. Tí fara tær ikki upp á barrikadurnar at berjast. Tær tosa, og tosa og tosa og tosa og tosa og tosa í staðin fyri. Tá tann eina andar inn, tekur tann næsta við at tosa. Men Woody Allen rakti seymin við fyrsta høggi, og tí einasta. Brúk var ikki fyri fleiri høggum. Høgni Djurhuus Heidi er fyrsta starvs­fólkið hjá Fjølrit U pphavsrættindi­felags­ skapurin Fjølrit hevur sett Heidi Durhuus í starv sum umsitara og KT-menn­ara frá 1. apríl at rokna. Heidi Durhuus er 40 ára gomul, ættað úr Hoyvík, og útbúgvin sum cand.it í talgildari sniðgeving og samskifti, umframt at hon hevur bachelorprógv í KT-menning. Hon hevur arbeitt sum KT-mennari bæði í Norra og Danmark, millum annað á Statens Serum Institut í Keyp­mannahavn. Arbeiðsuppgávurnar hjá Heidi verða nógvar og fjølbroyttar, og fer hon millum w at menna skip­an­ina, sum skal til fyri at kunna skrá­seta listafólk, nýtslu av teirra verkum og avrokning av viður­løg­um. Tað verður sostatt Heidi, ið verð­ur bindiliðið millum kundarnir hjá Fjølrit, til dømis skúlar, komm­ un­ar, stovnar við meira, ið nýta upp­havsrættarliga vard verk, og lista­fólkini, ið eiga verkini, sum nýtt verða. Starvið sum umsitari og KT- menn­ari er nýstovnað, og hetta er fyrstu ferð, at Fjølrit hevur sett fólk í starv. Hóast Fjølrit hevur meira enn 30 ár á baki, hevur felags­skapurin higartil verið rikin sum ein grunnur, har ein nevnd við jøvn­um millumbilum kom saman at við­gera innkomar umsóknir um stuðul.  Heidi Durhuus er nýtt starvsfólk hjá Fjølrit