hósdagur 19. apríl 2018síða 24

FRÍGGJADAGUR 20. APRÍL 2018 SOSIALURIN 45 24 Úr mjørkanum og aftur Høgni Djurhuus fekk Móðurmáls­ virðislønina 2012 Ø ll hava skund, øgi­ligan skund, næstan detta um síni egnu bein, høvdu tey ikki ein GPSara í hondini. Eingin hevur long­ ur stundir at steðga á, seta seg niður, um ikki annað, so fyri at gløða í telefonina, sum eingin kann liva uttan. Hon er einasta sam­bandið við umheimin og tey næstu. Hví fólk skunda sær so nógv, veit eg ikki. Lívið verður longri og longri, kortini skunda øll sær sum skuldu tey farið hiðani uttan telefon ella samskiftistól 8 ella 9 seinni í dag. Tey skunda sær, men koma kortini altíð ov seint. Sum ein segði: A/S Thors­ havns Mælkeforsyning & Marg­ arine­fabrik og Raska, sera langt ímillum, bæði so og so og so. Ein sandbátur kemur glíð­ andi úr mjørkanum til Hatt­ arvíkar. Eins og vit, hyggj­ arin og lurtarin, koma spaku­liga, spakuliga inn í heim­in hjá klóka mann­in­ um í Hattarvík. Havi sæð filmin Zach­arias hjá Teiti Árna­soni, sum fyri næstan 20 árum síðani gjørdi besta før­ oyska heimildarfilmin higartil. Hann eitur Burturhugur, tann í Hattarvík. Upptøkurnar við Zach­ ari­asi lógu eftir frá 2000. Men tær gjørdust akt­u­ ellar aftur, tá bóndin í Hattarvík doyði á sumri í 2016. Zacharias greið­ir frá, ar­beiðir í hag­anum, greiðir frá, arbeiðir. Fer at fleyga lunda. Fortelur. Setir epli niður. Alt uttan skund. Onga telefon. Nýtt hegn skal upp, ein grótgarður skal laðast uppaftur. Zacharias og hundurin. Teir sita har báðir í gamla last­ bil­inum, sum ikki vil starta. Gloymi ongantíð ta upptøkuna. Eingin øsing, bara tol. Hann start­ ar, fyrr ella seinni. Og tað ger hann, lastbilurin við nýlødda akku­mul­ atorinum fastspentum. Frálík løta. Hetta er alt so slow, so slow, men kortini gevur hesin stívi tímin, film­urin um Zacharias varar, tær nógvar tímar av upplýsing og lívs­ vísdómi. Nógvar tímar at hugsa. Hann sigur frá á sín egna hátt. Søg­urnar fara ongan veg. Tær eru góðar, spennandi, stuttligar við­ hvørt og nakað av reypi er eisini, fyrr var illa. Stuttligar um vaktarskipið, sum er vánaligari enn teirra egna skip, og krokar, meðan teir eru í havs­ neyð. Sum ikki ger av teir, júst tí skipið er so vánaligt. Um dreymarnar, sum hann kast­ar frá sær og ikki tekur fyri fult, tí, sum hann sigur, hann hevur tað nóg keðiligt sum er. Alt uttan telefon, uttan teldu. Bara náttúran, tann velduga nátt­ úra, bæði í Fugloynni og har uppi millum skýggini, dramat­ikk­ur­in í skýggjunum, og hann og hund­urin og frásagnargleðin. Einki órógv­ar. Eingin onnur rødd leggur uppí. Ongar snildar snildir. Upptøkurnar lógu eftir, tá Teit­ ur gjørdi Burturhug á sinni. Løgið, men annars hevði tann filmurin blivið ov langur. Kill your darlings. Zacharias varð føddur í 1940, so hann hevur verið okkurt um 60 ára gamal, tá upptøkurnar eru gjørdar. Hetta er ein farandi stílur, tí­ verri, við longum upptøkum, tíð og aftur tíð, slow, slow. Eingin hev­ur stundir longur. Sum ein segði, sjálvt heitini á fyritøkum og stovn­um eru stytt, tí fólk hava ikki stund­ir at siga tey gomlu, longu heit­ini. Ting taka tíð, tíð, sum eing­in hevur. Øll skunda sær út á grav­ar­bakkan. Tað merkir filmin, at hann ikki er gjørdur nú, men upptøkurnar eru gamlar og tiknar fram aftur og snikkaðar til ein minnisvarða. Upp­tøkurnar eru gjørdar í øðrum sam­bandi og ikki brúktar tá. Tú vilt so gjarna vita meira um hend­an mannin. Men tað ber ikki til nú, hann er farin og situr onkra aðra staðni og fortelur sínar søgur. Tað avmarkar filmin ikki sørt. Men hann er góður kortini. 20 ár hava ikki oyðilagt nakað. Sandbáturin fer frá aftur, er liðugur at lossa, og gliður so líðandi út í mjørkan og hvørvur, líka stillisliga sum hann kom. Høgni Djurhuus Ája! ÁRNI GREGERSEN T ingsetan lækkar móti end­anum og tá er stund­ in at vera vakin. Ofta verða samtyktir gjørdar í seinastu løtu, sum seinni vísa seg at binda samfeelagið og kunnu kosta milljóna upphæddir. Viðvíkandi tunnlum, so er ein samferðsluætlan gjørd, sum rað­ festir hvørjir tunnlar skulu gerast fyrst og hvørjir mugu bíða nøkur ár. Sjálvt um tingfólk samtykkja eina slíka ætlan, so grettir ikki, at tá ið ein tíð er farin, so verður farið undir aftur at pilka við rað­ fest­inganrar. Sjálvandi kann hetta vera skila­ gott viðhvørt, sum tá ið um­støð­ur­ nar eru nógv broyttar frá tí rað­fest­ ingin var gjørd. Men í hesum føri er talan um valfepur. Allar kringlutar gøtur verða gingnar fyri at skeikla tað, sum somu fólk hava samtykt fyri fáum árum síðani. Hetta bert ofta fyri at tryggja sær sjálvum atkvøður í einum ávísum øki. Tunnilsøðin hevur leikað í sein­ astu tíðina og neyvan hevur nakar í politisku skipanini í dag fult yvir­blikk yvir í hvørjari raðfylgju tunnl­arnir verða gjørdir. Samgongan má fyrst og fremst taka í egnan barm og fáa stýr uppá raðfestingina. Landsstýrismaðurin við samferðslumálum plagar at bera skilagóður, men júst við­víkj­ andi tunnlunum sær út til at hann let­ur seg trýsta. Hetta er ikki sagt, tí at lokal fólk royna at leggja trýst á. Tað er ógvuliga væl skiljandi, tí tað gerst alt lættari, tá ið vit eru sam­bund­in á ein tryggan hátt, men vit mugu hugsa um, at vit ikki hava fíggj­ar­ liga orku til at gera alt í senn. Eysturoyar-og Sandoyar­tunnl­ arnir fara at kosta tríggjar millj­ ard­ir og uttan mun til, hvussu vit royna at snúgva okkum og siga, at pengarnir koma ikki úr lands­kass­ anum, so eru tað somu krón­urnar í samfelagnum, sum skulu gjalda alt. Men tíbetur hava vit politikarar, sum skilja, at alt ikki kann gerast í senn og at vit mugu raðfesta. Eitt samfelag bestendur ikki bara av tunnlum, men nógvum øðrum grein­um, sum eisini skulu brúka peng­ar fyri at samfelagið hongur sam­an. Hjá okkum fer tíðin at ganga und­an hjá hesi samgonguni og vit kulu í seinasta lagi hava val seint næsta summar. Hvørja ferð val nærkast, so kem­ur fjáltur á tey fólkavaldu og tey kenna, at tey mugu gera okkurt, so velj­arin fær eyga á, at tey hava sitið á tingi í skjótt fýra ár. Tað er hesin fepurin, sum ofta fær tingið at samtykkja mál, sum ikki eru nóg væl viðgjørd. Tað er eisini hetta, sum ofta fær fólk í sjálvdrátt og meira hugsa um seg sjálvi enn um tann flokk tey um­boða á tingi. Hendan tingsetan hevur verið rættuliga buldrut, men nógv er kortini hent. Samgongan sjálv hevur barst innanhýsis, men hevur tó staðið saman úteftir. Andstøðan hevur ikki fingið nógv burturúr, men hon gleðir seg uttan iva til eitt val. Okkara fólkavaldu hava gjøgnum mong ár valt at gera eina skipan, har samgongan hevur valdið, meðani andstøðanb so kann sita og hyggja at og vóna at sleppa framat eftir næsta val. Ája! Árni Gregersen, journalistur, skrivar