týsdagur 1. mai 2018síða 2

Mikudagur 2. mai 2017 · Nr. 49 MIKUDAGSBLAÐIÐ Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Í gjár var 1. mai, sum hevur ver­ið hild­in sum stríðs­dagur ar­beið­ar­ anna síðani 1889, tá kon­gressin hjá Sosialistiska Int­er­nationala – á 100 ára degnum fyri fronsku koll­velt­ ing­ina, gjørdi av, at dagurin skuldi heiðra arbeið­ar­um kring heimin. Javnan verður rørt framundir, at okkum tørvar ikki fak­fel­ags­ rørsl­una longur. Hóast framtíðin kem­ur av sær sjálvari, so koma fram­stig­ini ikki av sær sjálvum. Tí er neyð­ugt við fólki, sum slóða fyri. Gamaní er nógv vatn runnið, síðani 1889, tá eingi fakfeløg vóru í Føroyum. Jóannes Eidesgaard er mangan spei­rikin við, at hann avblásti stætt­a­stríðið á ein­um landsfundi hjá Javn­að­ar­flokkinum. Seinni hev­ur hann tó greitt frá, at tað sum lá í tí var ein áheitan á fak­fel­øg­ini um at leggja saman til eina sterk­ ari eind, ið kundi seta dags­skránna, tá tos­að varð um bú­staðar­politikk, út­búgvingarpoli­tikk o. a. So víst hevur tað týdning, at verka­fjøldin stendur saman, at ser­ liga tey á teimum lægru løn­ar­rók­ u­num standa saman, tí tá standa tey sterkari. Tað er eingin annar, sum verjir teirra sjónarmið. Tey við teimum høgu lønunum draga ikki lægru lønirnar uppeftir. Tí alt ov nógv okkara hava nóg mikið við okk­um sjálvum. Alt rokið sum hevur verið um fiski­vinnu­ný­skip­anina, og um at til­feingi í sjónum er fólksins ogn, snýr seg í roynd og veru um at býta virð­ini í Føroyum javnari. Summi ynskja, at landið skal lata nøkr­um fáum virðini fyri einki. Tað kalla tey á fínum máli »grand­fath­ering«. At tey, sum hava havt veið­i­loyv­ini skulu sleppa at eiga tey, at eiga fiskin, sum svim­ur í sjónum. Onnur halda hinvegin uppá, at til­feing­ið í sjónum er fólksins ogn, sum tað so vakurt stendur í lógar­ tekst­i­num. Tað merkir, at fólkið í Før­oy­um eigur tilfeingið, sum nøk­ ur undir ávísum treytum sleppa at veiða og síðani at eiga. Vit hoyra eisini javnan um, hvussu stórur munur er á lønum – og hvussu væl tað almenna mang­ an rindar summum fólkum – ser­ liga teimum, sum hava nóg mikið framm­anun­d­an. Tað almenna kundi ikki funnið uppá, at givið ein­um verkamann ella eini verka­ kvinnu eina »fráfaringarløn« svar­ andi til feir árslønir. Men er talan um al­menna stjóra – ella serliga um stjóra í almennum partafelag, so er einki problem at rinda milliónir til fólk, sjálvt um tey eru koyrd til hús. Hetta er stættamunur, so tað stend­ur eftir. Jú víst hava fakfeløg sína upp­ gávu í dag, tó at hon valla er tann sama, sum í 1889. Men at virka fyri púra vanligum rættvísi má vera að­ al­mál­ið í dagsins samfelag. Ein verkmaður fær ongantíð fleiri árslønir í fráfaringarløn ØKSL MÓTI ØKSL FYRI RÆTTVÍSI Marx 200 ár leyg­ar­ dagin VIRGAR DALSGAARD HUGLEIÐING SÍÐA 22-24 Krist­ ina um pen­sjónir KRISTINA HÁFOSS KJAK SÍÐA 16-17 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Sambært útsøgn hjá Hjalm­ ari Zachariasen á Facebook, so er í umbúnað at stovna nýggj­an flokk í Føroyum. – Tað er órímuligt at halda, at kjakið um tunlarnar fer at halda áfram. Nú vónar sam­ gong­an, at tey sleppa frá at hoyra frá okkum. Tí haldi eg, tað er rættast at bara stovna ein flokk, Føroyaflokkin. Hetta fyri at savnast saman um trup­ul­leik­arnar, ið Før­ oy­ar hava í dag. Serliga er tað ó­rætt­vísu spælireglanir/ rað­fest­ing­arnir, ið tey minnu øk­ini uttan fyri miðstaðin fáa, ið eg vil hava lýst, skrivar Hjalm­ar Zachariassen, ein av stig­tak­ar­u­num, á Facebook. Áður hevur in.fo skrivað, at slat­urin leingi hevur ging­ ið um, at klaks­víkingar eru í gongd við at stovna ein nýggj­an bygdaflokk, sum skal hava til endamáls at varpa ljós á kor hjá út­jað­ar­ a­num í Føroyum. Áður hevur ljóðað, at Jó­ hann Lützen, blaðstjóri á Norð­lýs­i­num, stendur aftan fyri hend­an nýggja flokk, men hes­um hevur hann víst aft­u­r. Hjalmar Zachariasen skriv­ar víðari á Facebook: – Tíðin er farin frá, at land­ið skal sleppa at hava ein ó­end­a­ligan hungur eft­ir peng­um og pástanda at tey (nøk­ur fá fólk) duga best at deila hann útaftur. Vit síggja bara, hvussu røsk tey eru at drála við lívshættusligum veg­a­strekkj­um, meðan tey í­verk­seta eitt megaproject fyri og annað eftir. Am­erik­ an­arir megnaðu at koma upp á mánan upp á nøkur fá ár. Sjálvandi ber tað til at dag­ føra øll tey vandamiklu veg­ a­strekkini í Føroyum, inn­an fyri fá ár. Politiska skip­an­ in skal bara vilja tað, sig­ur Hjalmar Zachariassen á Face­ book, har hann eis­ini deil­ir eitt skjal til un­d­ir­skrifta­inn­ savning. Eini góð ráð higani skulu vera held­ur at fara upp í onkr­an annan flokk. Eitt nú Fólka­flokkin, sum hevur út­ vikl­að seg til ein bygd­asligan anti-havn­ar­flokk. Um ein út­jað­a­r­a­flokk­ ur verð­ur stovn­að­ur, so fær hann einki um­boð valt kort­ ini, so all­ar at­kvøðurnar fara til spill­is, og harvið gagna tær hjá havn­a­r­flokkum Javn­að­a­r­flokk­i­num og Tjóð­ veld­i­num. Flokk at umvæla vegir í útjaðara – og hjá A. C. Ev­ en­sen og Kjartan Mohr Vilt tú hava politiskt vald, so mást tú halda teg framat. Og tað er helst tað, ið summi droyma um. Tað eru tveir hættir, tú kanst veljast á ting. Tú kanst stilla upp fyri ein flokk, ella stilla upp uttanflokka. Og so kanst tú sjálvandi stovna tín egna flokk – men tað broytir ikki ta støðuna, at tú tá stillar upp fyri ein flokk. Fyri at verða valdur utt­an­ flokka, so mást tú persónliga fáa í minsta lagi 1/33 part av at­kvøð­u­num. Til seinasta løg­tings­val merkti tað, at tú skuldi hava 982 atkvøður. Skal ein flokkur fáa um­ boð­an, so má hann eisini váa 1/33 part at avtkøvðnum – sum svarar til 3,03 prosent. Fyri at nýggju flokkur skal sleppa at stilla upp, so skal hann und­ir­skrift­ir frá so nógv­um fólki við valrætti, sum svar­ar til 1/33 av teimum, sum vóru á vali á seinasta løg­tings­val­i, sum í dag eisini merk­ir 982 und­ir­skriftir. Bara tvær ferðir er eydnast ein­stakl­ing­um at verða valdir á Løgting uttanflokka. Tað var í 1915, á A. C. Evensen, prestur, var valdur í Sandoyar valdømi, og í 1954, tá Kjartan Mohr varð valdur í Suðurstreymoyar valdømi. Í nýggjari tíð eru tríggir flokkar stovnaðir og valdir á ting við at undirskriftir hava verið savanaðar inn: 2011: Framsók 1994: Miðflokkurin 1994: Verkamannaf­ylking- inin Aðrir flokkar, sum eru stovnaðir, men ikki valdir, eru eitt nú Hin føroyski flokkurin í 1994, Sosialistiski Loysingarflokkurin í 1990 og Frælsisfylkingini í 1994. Riggaði hjá Fram­sókn og Miðflokkinum Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Fólkaflokkurin hevur júst brent 1.500.000 krónur upp á eina nyttuleysa ad­vo­kat­ kann­ing av Høgna Hoydal. Um teir pengarnir vórðu brúkt­ir til ein tunnil norður um Fjall, so kundu teir fyrstu 20 metr­arnir verið boraðir, as­falt­eraðir og ljós og tað heila verið sett upp. So ja, tað er ein spurn­ing­ ur um rað­fest­ing­ar. Vit kunnu oyðslað pengar burtur til fjant og fjas, ella umsita pengarnar við skili og eitt nú raðfesta farleiðirnar kring ALT landið. Kanning av Høgna = 20 metrar tunnil