týsdagur 3. juli 2018síða 2

Mikudagur 4. juli 2018 · Nr. 75 MIKUDAGSBLAÐIÐ Tórshavn Tórsgøta 1, Postboks 76, 100 Tórshavn tel. 341800, fax 341801, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, fax 375464, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Tel. 341800 www.sosialurin.fo Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov HM kappingin í fótbólti er í hædd­ ini, og tað er ikki bara í Russ­landi, at tað verður fylgt væl við. Tá ið Danmark sunnukvøldið kapp­að­ ist við Kroatia um pláss í fjórð­ ings­finaluni fylgdu 2,352 milliónir dan­ir við. Fýra tey seinastu árini er tað ikki komið fyri, at so nógv hava hugt eftir einari sending. Íslendingar bera tó prísin. Tá ið Ísland í fyrsta umfari spældi javnt móti Argentina, fylgdu 99,6 pro­ sent við av íslendingunum, sum eiga sjónvarp. Tað er heilt óhoyrt, og hóast tølini ikki eru so høg alla­ staðni, so er tað sannur fót­bólts­ fepur. Fótbóltur er populerasti ítrótt­ urin av øllum. Men tey eru eisini mong, sum fylgja við í tennis­kapp­ ingini Wimbledon, sum verð­ur næstu tvær vikurnar, og súkklu­ kapp­ingini Tour de France, sum tað verður farið undir leyg­ar­dag­in. Pengar spæla stóran leiklut í stóru og globalu kappingunum, og rekl­amufeløg og sjónvarpsrásir hava góðar dagar. Soleiðis hevur tað verið, og tað hava ongantíð verið fleiri pengar í hesum, enn tað eru nú. Men tað er einki at ivast í, at tjóð­skaparligi samleikin eigur heilt stóran leiklut. USA dumpaði í HM kvalifikatiónini, og Trump nýt­ir onnur vápn enn fótbóltin at pussa am­erik­onsku gloriuna við. Í sigurs­ vandu fótbóltstjóðunum Hollandi og Italia iðra tey seg um, at tað ikki eydn­aðist teimum at kvalifisera seg í endaspælið í Russlandi. Og í Týsk­ landi kennist tað vera tjóð­skap­ar­ lig katastrofa, at teirra lið longu er varpað úr kappingini. Byltingar og flytingar og hótt­an­ ir og terror í Europa bera við sær, at fólkið savnast um tjóðskaparligar ímyndir. Tær fremstu av teimum eru landsliðini í fótbólti. Tað kemur væl við og er søtur tónleikur at siga, at vit eru í fjórðingsfinaluni í HM. Ítróttarliga og peningaliga er tað ikki á sama støði, men vit fylgja væl við og stuðla KÍ og B36, sum hósdagin hava møguleika at spæla seg víðari í europeisku lið­kapp­ing­ ini. Uttan mun til hvørjum liði vit ann­ars halda við, so stuðla vit øll hós­kvøldið B36 og KÍ. Og so fegnast vit øll um súkkl­ ar­arnar, sum í síðstu viku fóru av landinum við Norrønu, og sum leygardagin fara at súkkla inn í París. Túrurin verður ikki gjørdur fyri at vinna pengar, men fyri at fáa pengar til vega, so fyritreytirnar at hjálpa krabbaraktum børnum skulu verða betri. Tað er allan heið­ ur vert. TJÓÐSKAPARKENSLAN HEVUR GÓÐAR DAGAR Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Skulu fjølmiðlar rekast á burðardyggum grundarlag? Er tað rætt, at sterk føroysk reiðarí gjalda fyri raksturin av kappingarneytum hjá Miðlahúsinum? Tað hjálpir so ikki upp á raksturin, sum – mótsætt Sosialinum – hevur givið milliónahall seinastu árini Eirikur Lindenskov ábyrgdarblaðstjóri Í grein á portal.fo, sum eisini er end­ ur­givin á dimma.fo, rør blað­maðurin fram undir, at fíggj­ar­støð­an hjá Sosialinum er ivasom. Dramatiska yvirskriftin er »Blunk­ andi ávaringarlampur hóast gott úrslit«. Greinskrivarin endurgevur úr árs­ roknskapinum ymiskt, sum hann tó hevur misskilt. Hann sig­ur mill­um annað, at Sosialurin hev­ur eina mill­ um­rokning hjá at­knýtt­um feløg­um upp á 12,2 milli­ónir krón­ur. Tað er ikki rætt. Sam­bært rokn­skap­in­um eru mill­um­rokningar fyri 8,5 milli­ónir krón­ur. Inni í greinini skrivar hann tó, sum rætt er, at »roknskapurin hjá Sosial­inum sjálvum sær ann­ars heilsu­góður út. Við einum brutto­vinn­ ingi á 11 milliónir og 10,2 millión­um í starvs­fólka­útreiðsl­um, var úrs­litið í 2017 821.000 krónur, tá av­skriv­ingar, fíggj­ar­ligar útreiðslur og skatt­ur eru trekt­ar frá. Eginpeningurin í felagnum er 6,5 milliónir krónur, men har er eisini ein skuld á góðar 8 milliónir.« Tað er heldur ikki rætt, at skuldin hjá Sosialinum er góðar 8 milliónir krón­ur. Bankaskuldin er sambært rokn­skapinum 5,8 milliónir krónur tann 31. januar í fjør. Árið fyri var eing­ in bankaskuld, men tað er tí, at skuld er flutt upp úr dóttirfelag. Við­merkj­ ast skal, at Sosialurin fyrr hev­ur sett av ímóti tapi í dótt­ir­felagn­um góðar 2,8 milliónir krón­ur. Onnur skuld, so sum komandi mvg-gjald, undangjøld frá kund­um fyri haldaragjald o.a. eigur sjálv­andi ikki at berast saman við banka­skuld. Sp/F Sosialurin hevur ein solv­ens á 44% og ein vinning eftir skatt á 821.000 krónur. So tann rætta søgan at siga er, at Sosial­urin isolerað sæð hevur sunn rokn­skapartøl at vísa á, hóast nakað tyngt av skyldunum hjá at­knýttu feløg­unum. Skulu vit bera saman føroyskar miðla­fyritøkur, so kundu vit tikið nøk­ ur lyklatøl hjá Sosialinum, Dimma­- lætt­ing og Portalinum: Hertil er at siga, at partaeigarar í P/F Miðlafelagnum, eru fólk, sum starv­ast í Miðlahúsinum. Einasta enda­málið hjá P/F Miðlafelagnum er at eiga Sp/F Sosialin, sum gevur út Sosial­in, Vikublaðið og in.fo. Tað er Sp/F Sosialurin, sum er fel­ agið, sum tjenar pengar, og tí er tað eis­ini hetta felagið, sum fíggjar virk­ semið hjá P/F Miðlafelagnum. Einasti skrásetti partaeigari í Sp/F Knassum, sum rekur portal.fo er risa­ stóra og sterka reið­arí­ið í Gøtu, P/F Varð­in. Sambært Skrá­set­ing Føroya hev­ur endamálið hjá P/F Varð­anum als einki við fjølmiðlar at gera: »Endamál felagsins er keyp, søla, fiskivinna, fiskiídnaður, eiga fasta ogn, útleigan og aðra vinnu í hesum sam­bandi.« Eru tað starvsfólk, sum standa aftan fyri raksturin av Miðla­hús­in­um, so er støðan ein heilt onnur hjá portal. fo. Tí egin­pen­ing­ur­in hjá eig­aran­um er 1.250.240.000 krónur. Hetta talið er so stórt, at vit held­ur mugu skriva tað fult út: Ein milli­ard, 250 milli­ónir og 240 túsund krónur. Tí er tað lagaligt hjá ríku gøtu­ monn­unum at læna SP/F Knassum nógv­ar milliónir. Sambært seinast kunngjørda árs­ rokn­skapi, so skylda Sp/F Knass­ar reiðar­ínum í Gøtu 4.594.666 milli­ón­ir krón­ur – umframt at reiðaríið hev­ur keypt partabrøv í felagnum til yvir­ kurs. Men tað hevur ikki so stór­an týdn­ing fyri raksturin, tí Sp/F Knass­ar rindar hvørki av­drátt­ir ella rentur til reiðaríið í Gøtu. Og fel­agið skal heldur ikki næsta árið rinda reið­ar­unum í Gøtu pengar. P/F Dimmalætting hevur eisini bara ein partaeigara, og tað er eisini eitt reiðarí, P/F Kimbil í Havn, hvørs enda­mál stutt og greitt er: »...at eiga og reka fiskiskip«. P/F Kimbil er eisini eitt sterkt fel­ ag, um ikki so sterkt sum P/F Varð­in í Gøtu. Eginpeningurin hjá P/F Kimbil er í seinasta árs­rokn­skapi góðar 73 milli­ónir krónur. Í seinast kunngjørda roknskapi hjá portal.fo skrivar grannskoðarin um »óvissa um framhaldandi rakst­ur (going concern) soleiðis: »Allur partapeningur felagsins er mistur, og eginogn felagsins er nega­tiv. Leiðslan er als ikki nøgd við gongd­ina og hevur bæði áðr­enn og eftir statusdagin framt um­fatandi til­ lag­ingar til tess at spara útreiðslur og effektivisera rakst­urin. Avtalur eru gjørdar við fíggjar­stovnar og pen­inga­ ognarar viðvíkjandi gjald­streyt­um. Arbeitt verður eisini við at fáa avtalur við aðrar ognarar. Rakstrarætlan er gjørd, ið vísir væntað nettoavlop í komandi rokn­ skap­arári. Leiðslan væntar, at við ver­- andi treytum frá ognarum felags­ins, kann virksemið halda fram. Við støði í hesum verður árs­rokn­skap­urin gjørd­ ur við fram­hald­andi rakstri fyri eyga.« Sambært hesum, so skal árs­rokn­ skapurin fyri seinasta rokn­skap­arár, 2017, geva yvirskot. Hjá Dimmalætting er grann­skoð­ arin eisini ivasamur um fram­tíð felags­ins og skrivar soleiðis: »Framtíðarútlit. Við rokn­skap­ ar­lok er gjaldførið ikki nøktandi, og tí eru týðandi óvissur um felagsins evni at halda fram við sínum virk­ semi. Arbeitt verður eisini við at um­ skipa rakstur felagsins soleiðis at betri samanhangur fæst í hend­an. Fyri­treytin fyri at hetta kann lata seg gera er, at móðurfelag felags­ins er sinnað at fíggja virk­semi felagsins. Móð­urfelagið hevur givið til kennar, at tað er sinnað framhaldandi at lata ver­andi fígging til virksemi felagsins undir ávísum treytum, sum felagið vænt­ar at lúka. Ársroknskapurin er tí­skil settur upp við framhaldandi rakstri fyri eyga.« Tað eru avbjóðingar við at reka fjølmiðlavinnu. Úrs­lit­ini hjá oman­ fyri­nevndu fjøl­miðla­fyri­tøk­um vísa tó, at tað hjálpir ikki upp á úrslitið at hava ríkar eigarar. Greinskrivarin kann saktans speireka Sosialin og tess eigarar fyri at kýta seg fyri at reka eina forrætning »á heilsugóðum grundarlag«, sum starvsfólkini sjálvi hava spent seg fyri fíggjarliga. Úrslitini hjá Dimmalætting og portal.fo kunnu eisini benda á, at feløg­ini ikki verða rikin á burðar­dygg­ um grundarlag, tá leiðslan veit, at tey hava ein ríkan reiðara, sum rindar undir­skotið. Tað sum verri er, er at ríki reiðarin kanska skal hava okkurt afturfyri at rinda undirskotið. Fáa valdsharrar og kapitalurin valdið á fjølmiðlunum, tá er tað, at sjálvt endamálið við at vera ein miðil er í vanda. Sosialurin (2017) Portal (Knassar) (2016) Dimmalætting (2016) Ársúrslit 821 -558 -1.952.000 Starfsfólkakostnaður 10.183.000 1.564.000 2.740.000 Eginpeningur 6.495.000 -1.133 -1.976.000 Solvensur 44 -20 -160 Úrslit seinastu 3 árini 2.059.000 -2.393.000 -2.058.000