týsdagur 31. juli 2018síða 4

Mikudagur 1. august 2018 · Nr. 87 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Áki Bertholdsen Tíðin talar fyri at vit fáa eina føroyska lóg um fosturtøku. Tað heldur Sirið Stenberg, lands­stýriskvinna i familju­ málum. Lógin um fosturtøku, sum er galdandi í Føroyum, er ein gomul, donsk lóg frá 1956, og tað eru alsamt fleiri sum streingja á fyri at fáa hana endurskoðaða. Kortini eru sjónar­miðini ymisk, tí summi vilja herða lógina, onnur vilja hava fría fosturtøku, og upp aftur onnur vilja hava eina millumloysn, har fosturtøka bara skal vera loyvd í kjalar­ vørrinum á blóðskemd og neyðtøku, ella tá ið vandi er fyri lívi og heilsu hjá mammu og barni. Tað verður eisini mangan ført fram, at lógin, sum er gald­andi í Føroyum, verður ikki fylgd. Ein politikari, sum hevur gjørt eitt sindur burt­ ur úr at varpa ljós á fostur­ tøku­spurningin í Før­oy­um, er Sjúrður Skaale, fólka­tings­ maður. Hann hevur áður ført fram, at fosturtøkulógin í Før­oyum er eitt tekin um eina dirvisleysa politiska skip­an, sum sjálv máar støði und­an teirri rættartrygd, hon skuldi vart.  –  Løgtingið hevur ikki havt dirvið til at dagføra lóg­ ina, hóast hon ikki verður fylgd, og hóast hon vísir til ein danskan stovn, Mødre­ hjæp­en, sum als ikki finst í Før­oyum. Í staðin fyri at gera eina føroyska lóg, hevur Løg­tingið smoygt sær undan ábyrgd­ini, og lagt hana á læknar­nar. At næstan eingir flokkar tora at taka støðu til hendan stóra spurning, tænir held­ ur ikki okkara skipan til heiðurs, hevur Sjúrður Skaale ført fram. Arbeiða fram ímóti eini nýggjari lóg Sirið Stenberg ásannar, at spurn­ingurin um fosturtøku er ein spurningur, sum eigur at verða tikin til upp. –  Tað hevur verið nógv kjak um fosturtøku, og tað er eitt kjak, sum stingur seg upp alla tíðina, so eg haldi, at tíðin streingir á, at vit taka mál­ið upp, og fáa eina før­ oyska lóg, heldur hon. Og hon heldur, at hetta er eitt mál, nýstovnaða familju­ fyri­sitingin eigur at taka upp, tá ið høvið býðst. Hon hevur áður nevnt, at fyrsta málið, familju­fyri­ siting­in skal taka upp, er at arbeiða við málinum um at fáa eina nýggja lóg um foreldra­myndugleika. Men tá ið tað er avgreitt, eig­ur fosturtøkulógin at verða eitt tað næsta, stóra mál­ið, fyrisitingin eig­ur at taka upp, heldur lands­stýris­ kvinn­an. – Tað er sum um, at tá ið vit ikki hava ræðið á einum máls­øki, sleppa vit okkum eisini undan at taka eina av­gerð í tí. Men nú er málið yvir­tikið, og so eiga vit eisini at taka ábyrgd. Tað búnast ein av, soleiðis at vit eisini tora at taka tey álvarsomu og við­kvomu málini upp, heldur Sirið Stenberg. Eitt djúptøkið kjak Og hon heldur, at nettupp spurn­ingurin um fosturtøku er eitt av teimum viðkvomu mál­unum, vit nú eiga at taka upp. Hon heldur eisini, at nú vit hava yvirtikið málsøkið, er tað eitt gylt høvið til at fáa eitt djúptøki, samfelagsligt kjak um spurningin. – At vit fáa eitt djúptøkið kjak um evnið, er ein fortreyt fyri at kunna taka eina støðu, sigur hon. Og tá ið hon tosar um eitt djúptøkið kjak, hugsar hon um eitt kjak, har øll sjónar­ mið verða lýst siðiliga, og á einum høgum fakligum stigi. Og hon hugsar sær, at tað verða bæði fakfólk, og almenningurin annars, ið tek­ur lut í einum slíkum kjaki. –  Tað svarthvíta kjakið, har vit bara leggja okkum í hvør sína skotgrøv, gagnar ikki endamálinum, leggur hon afturat. Hon heldur, at vit eiga at geva okkum stundir til at hava hetta kjakið fyri yvir­ høvur at lýsa, hvørjir batar kunnu vera í eini broyting, og, hvørjar tær broytingar skulu vera. Men hon ásannar, at tað verður ikki lætt at broyta fosturtøkulógina, tí polit­ isku meiningarnar eru so ómetaliga ymiskar, eisini innanfloks í teimum flestu flokkunum. Tað ber ikki til Sjálv er landsstýriskvinnan púra sannførd um, at talan kann undir ongum um­ støð­um verða um at banna fostur­tøku, tí tað ber slett ikki til. Hennara áskoðan er, at spurn­ingurin um fosturtøku, er ein spurningur hvør ein­ støk kvinna skal taka støðu til útfrá tí støðu, hon er í. Tað merkir, at tað skal vera kvinnan sjálv sum ger av, um hon vil hava eitt barn ella um hon vil hava fosturtøku. – Sjálv haldi eg, at vit skulu hava fría fosturtøku. Men hinvegin vilja vit øll, at talið á fosturtøkum er so lágt, sum gjørligt og tí eiga vit eisini at gera nógv burtur úr at upplýsa um fyribyrging og annað í tí sambandi. Ætlar at seta hol málið um fosturtøku í Føroyum FOSTURTØKA Nú skal arbeiðið at broyta lógina um fosturtøku takast upp, sigur Sirið Stenberg, landsstýriskvinna í familjumálum, sum eisini sjálv hevur eina meining um fosturtøku Áki Bertholdsen Fyrsta uppgávan hjá nýggju, føroysku familjufyristingini, verður at gera eina nýggja lóg um foreldramyndugleika. Tað sigur Sirið Stenberg, landsstýriskvinna í familju­ málum. Ólavsøkudag varð alt familju­rættarliga økið yvir­tikið frá donskum myndug­leikum, og tað er so stórfingið, at Sirið Sten­ berg aftrar seg ikki við at kalla hetta størsta stig á sjálvstýrisleið í fleiri ár. Í hesum sambandi er ein nýggj, føroysk, familju­ fyrisiting sett á stovn, og lansstýriskvinnan hevur eisini gjørt sær nakr­ar tankar um, hvørjar upp­gávur, hendan nýggja, familju­fyrisitingin skal taka sær av. Tryggja rættin hjá barninum Sirið Stenberg heldurhon heldur, at tað, sum er mest átrokandi, er at fáa eina nýggja lóg um foreldra­ myndug­leika. Og tað verður farið í holt við tað beinan vegin næsta ár, tá ið nýggja fyri­sitingin rættiliga hevur fótað sær. Lógin, sum nú er í gildið, er ofta fyri hørðum at­finn­ ing­um, tí talan er um eina gamla danska lóg. – Serliga verður funnist at tí, at lógin, sum nú er í gild­ ið, setir pápan í eina ringa støðu, tí í roynd og veru hevur hann ikki somu rætt­ indini sum mamman, sigur Sirið Stenberg. Í hesum sambandi verður ofta víst á, at í Føroyum er støðan tann, at semjast eini foreldur ikki um foreldra­ myndug­leikan, kann dóms­ valdið ikki geva báðum for­ eldrunum myndugleikan yvir barninum. Rætturin skal velja annað av foreldrunum, og í roynd og veru vísir tað seg, at valið fellur oftast á mam­muna. – Ein avleiðing av støðuni er, at tað hendir seg, at børn verða latin upp í hendurnar á ein­um av foreldrunum, hóast tað ikki eru til frama fyri barnið. Sirið Stenberg sigur, at tað eru øll hesi viðurskiftini, sum skulu takast við í eini nýggjari lóg. –– Men grundar­ lagið undir øllum arbeiðnum verður at tryggja rættin hjá sjálvum barninum til trygg og góð barnaár. Rætturin hjá barninum skal vera í fremstu røð og hann skal takast fram um rættin hjá foreldrini. Hon sigur, at í hesum sambandi skulu vit hyggja at, hvussu hesi viðurskifti eru skipað í okkara granna­ lond­um. Men av tí, at talan er um ein ógvuliga umfatandi og eyman spurning, vónar Sirið Stenberg eisini, at vit fara at fáa eitt ordiligt, men sak­ ligt, samfelagskjak um hesi viðurskifti, fyri at fáa so nógv sjónarmið fram sum til ber. Rættindini hjá pápum skulu tryggjast við lóg NÝGGJ LÓG UM FORELDRAMYNDUGLEIKA Tað fyrsta, vit vit fara at gera, er at fáa eina ein lóg um foreldramyndugleika sum tryggjar rættindini hjá báðum foreldrunum TAKA ÁBYRGD Men hava vit yvirtikið málið, og so eiga vit eisini at taka ábyrgd, sigur Sirið Stenberg, landsstýriskvinna í familjumálum