týsdagur 31. juli 2018síða 10

Mikudagur 1. august 2018 · Nr. 87 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN So kom árið og løtan eisini til Róland, táið arbeiðissaðilin skal skiftast út við saðil eftir­lønar­ manna. Men tað ger minni, tí tað er fram­vegis ogn í Rólandi. Hann er og verður ein originalur. Jaligur og tolin. Kennist nærum óbroytiligur - og hetta heilt frá ungum av. Hann lýðir á, hugsar og kemur við sínari við­merking – sum oftast brosandi – og tá kann hann fara bæði víðan og djúpan við.... Yndis áhugamál hansara eru átrúni og franskt – og fronsk viður­ skifti yvirhøvur. Hesi fakini sum hann leyk prógv í sum cand. mag. við Aarhus Universitet - um­framt tað eina árið at stunda nám við fakultet í Oslo. Hetta hevur eisini sermerkt hann fyri lívið. Eins og hansara djúpi ansur og tokki til ta ómeta­ligu bókina við svartari permu, sum ofta í vanligum vankunnleika verður snerkt at í studentikosum og akademiskum luftløgum, har ið Róland hevur havt sína virkisleið. Men hetta nervar ikki Róland. Átøkur navnframa navna sínum - í herjaði á móti heidningum við Dýrin­dali í Runsivali - men tó heldur friðarligari av lyndi enn hin fyrri (!). Jú, hann er frankofilur eisini - í rúmari merking. Og sum vit av og á – og helst alt ov sjáldan – hava hoyrt hann greina og greiða frá um fronsk viðurskifti í fjølmiðlum land­sins. Altíð væl fyrireikaður og áhugaverdur. Ein rættiligur undir­ vísari. Soleiðis at eisini tey, sum ikki júst hava hansara lívsáskoðan um mangt og hvat, tó geva honum góð viðmæli. Næmingar, ið fyrr gingu á VBV og í Hoydølum, og sum heimanífrá høvdu eina kristiliga lívsáskoðan í við­føri, kendu seg ikki sørt at merkja eina fýlandi, happandi og sval­liga øksl í løtum. Tí tað hendi. Tá kendist teimum ungu tað fjálgt, at Róland kom har í starv sum dugnaligur lærari - uttan háva - við síni vinaligu medferð. Tí alt varnast tey ungu, sum ofta í teim sáru árunum – moyr og júst komin frá mammu síni – er be­fongd við heldur djúpa virðing fyri teim “so vitandi vaksnu”, sum myndug kundu gjara út við fram­tíðar karakterum frá 13 ella 03. Róland hevur eisini kent til mót­ burð. Hann og yngri bróðirin Sámal mistu sum blaðungir móð­ur sína Ragnhild - 32 ára gomul. Róland var bara átta ár. Pápin Poul í Skorini av Eiði giftist seinni aftur við Mariu, og tey fingu dóttr­ina Ragnhild. Róland giftist við Elsu Absalonsen úr Klaksvík, og tey eiga børnini: Pól, Stefan, Heina og Mariu. Ein góð familja. Millum hansara mongu mennisk­ ja-relateraðu áhugamál eru tað serliga legurnar í Zarepta fyri teimum ið bera brek, sum hava havt hansara stóra áhuga. Ár um ár. Haldi eitt nú at menn sum Andrew W. Sloan, Petur W. Há­berg og Jógvan Skýlindal (sum eftir strævnan arbeiðsdag lærdi seg grikskt hjá Niels Ladegaard Peder­ sen, studentaskúlalærara, ið var ser­kønur í grikskum og latíni) hava havt sína ávirkan á Róland. Róland hevur góðar gávur sum talari. Næmingar um alt landið kenna hansara sakligu frálæru um mál og lívsáskoðan. Og hann dug­ir at taka skemtilig dømi, sum kann fáa áhoyraran at “vakna”. Sum nú einaferð í summar, táið hann legði fram - og úr hondum - ta nágreiniligu fronsku/føroysku orða­bókina eitt Sprota-kvøldið í Reinsarí­inum. Tá legði hann fyri nakað so­leiðis: Lítli fimmára gamli abba­son­urin helt fyri við mammu sína í dag: Ja, nú er abbi endiliga liðug­ur við at skriva Bíbliuna lid­na!. Og Róland skoytti uppí – jú, orðabókin hevur tikið sína tíð – men tó ikki tey 1600 árini (!). Og nú hevur Róland havt sín sein­asta dag í føstum starvi. Og vit fara við hesum hiðani at ynskja hon­um blíðan byr og til lukku við teim náddu sjeyti árunum og takka fyri manga uppbyggiliga og hug­ farsliga løtu í farnum árum. Arnstein Niclasen Tað sæst ikki á honum, so lættur og fattur og arbeiðssamur hann er, men tað er ein veruleiki. Sunnu­ dagin fimta august røkkur Róland í Skor­ini í Havn teimum sjeyti ella dustsins árum. Undan summarsteðginum beyð hann arbeiðsplássinum í Hoy­døl­ um í meiri enn fjøruti ár far­væl, men styrkin og áræðið eru góð og stór, og Róland er fram­veg­is virkin og ber ábyrgd á so mong­um økjum. Vøggan stóð í C. Pløjensgøtu í Havn. Í íbúð í kjallaranum hjá mammu­beiggjanum Peturi í Gong. Hetta var fyrsta heimið hjá for­ eldrun­um Ragnhild og Poul í Skor­ ini. Pápin var av Eiði. Poul var son­ur Onnu Elisabeth, sum var úr Leyn­ um, og Rasmus í Skorini, sum fórst við Tór 2 í 1942. Mamman vaks upp í Tvørgøtu og undir krígnum á trøðni úti á Heygnum Mikla. Omman, Els­beth Malena, var ættað úr Svín­oy, dóttir Mariu oman av Fløtti og Garða Petur, sum var av Húsum. Abbin, Sámal, var havn­ar­maður. Ættin í Havn stavar úr Gong­ini. Langabbin, Jens, var útróðrarmaður og fórst blað­ung­ur. Lena sat einkja, sum strídd­ist fyri at halda hungurin frá durunum. Tey í Gong vóru grann­ar við tey í Áarstovu – tað vóru bara nakrir favnar millum húsini – og Hans Andreas Djurhuus hevur Lenu við í einari av sínum bein­raknu lýsingum – Í mánalýsi: Her búði Lena, friðarlig og góð; hon manga stund á seiðabergi stóð, tá kvøldarroðin yvir vágin brann, og áin sum í bræddum gulli rann. Minnið um Lenu og hennara á­grýtni við tráðuni fyri at fáa í pottin sær og sínum til mettuna livir enn í Havn. Á leið har sum Betri nú hevur høvuðssæti er Lenu­stólur. Hans Andreas mun­di eygleiða Lenu, sum hon so friðar­lig og áhaldandi gekk úr Gongini og út í Lenustólin at syfta og heim­aftur. Róland var fýra ára gamal, tá ið yngri beiggin, Sámal, varð føddur. Poul bygdi hús við Dalavegin, men stutt eftir at tey vóru flutt inn holvdi sorgin yvir tey. Ragn­hild var plágað av herviligari nýra­sjúku. Hon átti í oktober 1956 triðja sonin, sum bara livdi í nakr­ar tímar, og 2. juni í 1957 doyði Ragn­hild frá manni og tveimum smá­dreingjum. Róland var tá nógv hjá ommuni í Havn og mostrini Miu, sum var gift Heina Svarthamar, og Sámal fór norður til Eiðis við ommuni, og har var hann langt skifti. Seinni bú­ settist Sámal á Eiði. Tað vóru vánaligar tíðir í fimmti árunum. Poul, sum var hegnis­ maður, lærdi eftir kríggið jarn­smíð á Skipasmiðjuni. Hann kendi til at vera arbeiðsleysur, men fekk so starv í Smæruni, har hann var øll síni bestu ár. Saman við Mouritsi Rubeksen seldi og um­vældi hann møblar. Í 1959 giftist Poul Miu á Dul, og í 1965 fingu tey dóttrina Ragnhild. Róland fór í fyrsta flokk í gamla kommunuskúlanum á Vagli­n­ um. Í 1956 varð flutt í nýggja gula kommunuskúlan, og eftir níggju ára skúlagongd fór Róland – saman við klassafelagnum Óla Breck­mann – væl stuðlaður av pápa­num úr fjórða millum og á ný­málsliga deild í Hoydølum. Eftir lokið studentsprógv var Róland vikarur á Frúðutrøð, áðr­enn hann fór til Aarhus at lesa religión og franskt. Hann las eitt skif­ti í Oslo, og kom eftir lokið prógv í Aarhus aftur til Føroya í 1976. Serritgerð skrivaði hann um gudfrøðingin Karl Barth og rúgvismiklu og fjøltáttaðu avrik hans­ara. Serligan áhuga hevur Ró­land eisini havt fyri eitt nú Die­ trich Bonhoeffer, sum hann hevur greitt frá um í útvarpinum. Róland hevur altíð verið við til at gjørt mun, har hann hevur verið. Hann vaks upp í Ebenezer undir kønu leiðslu Andrew Sloan. Lestrar­árini var hann saman við øðrum føroyingum virkin í Kristent Fælleskab í Aarhus. Hann mundi vera fyrsti føroyingur yvir­ høvur, sum stutt skifti var við OM missiónsfelagsskapinum, og hann var virkin í studenta­felags­skapi­num Navigatørerne. Áðrenn tey fluttu aftur til Før­ oya, giftist Róland Elsu Absalon­ sen úr Klaksvík. Tey eiga fýra børn – Poul, Stefan, Heini og Maria – og nú er abbin nógv upptikin av næsta ættarliðnum. Róland er tiltikin undirvísari og lestrarvegleiðari. Tað er skoðs­mál­ ið hann fær frá næmingunum, og hann hevur verið góður og kveikj­ andi starvsfelagi. Ein av avbjóðingunum hevur verið tilfar at hjálpa næmingum at flyta úr føroyskum og í franskt og hinvegin. Fyri nøkrum árum síðani fór Róland undir miðvíst arbeiði at fáa tað til vega, og tað var hugaligt tíðliga í vár at vera vitni til, tá ið hann eldhugaður og saman við kveikjaranum Jonhardi Mikkel­sen og Sprotanum legði úrs­lit­ið fram – orðabók við aðal­máli at tæna føroyingum sum læra franskt. Í útvarpinum hava vit hoyrt, hvus­su stórt innlit Róland hevur í fronsk samfelagsviðurskifti og politiska spælið. Í sambandi við, at tað varð sam­ tykt at halda serligan Holocaust dag, var Róland á vitjan í Theresien­stadt týningarleguni, og tá lutaði hann við okkum ræðu­leik­ar­nar, sum gýðingarnir vóru út­fyri, og tað varð reflekterað yvir, hvat tað var og er, sum kann fáa menniskja at bera seg soleiðis at, sum týskararnir gjørdu við jødar­nar í tríati árunum og undir kríg­num. Tað er ein sjálvfylgja, at myndug­leikarnir valdu Róland í sið­semisnevndina, og í tí sam­bandi hevur hann ofta verið at hoyra, tá ið stórir og torgreiddir spurn­ingar um lívsins djúpastu viður­skifti hava verið umrøddir. Longu tá ið børnini komu og húsini vórðu bygd – fyrst á Tór­garði og síðani í Hanusargøtu – vóru Elsa og Róland virkin í Ebene­zer, og tað hava tey verið síðani. Fyrstu árini var tað serliga ung­dóm­urin og tey lesandi, sum vóru í fokus. So við og við varð tænastan meiri víðfevnd. Saman við eitt nú Osvaldi Kjærbo, Rodmundi í Liða og Jukim Olsen, sum nú allir eru farnir, tók Róland við ábyrgd, og hann tænir framvegis – saman við øðrum – við góðum huga, um tað so er í væl fyrireikaðum og hjarta­ligum talum, samtalum ella um­sorgan á annan hátt og bæði í gleði og sorg. At vera útbúgvin gudfrøðingur frá lærdum háskúla og sam­stundis partur av samkomu, sum í síni tíð varð skipað sum leik­manna­ rørsla, hevur ivaleyst havt sínar avbjóðingar. Annað er grundað á skriftirnar og andaliga sann­føring og hitt á ástøði í uni­versitets­verðini. Um viljin er til tað, so kann tað vera so skjótt, at funnið verður fram til onkran dis­harmoni millum hesar báðar verðir­nar. Róland hevur so mangan mint á, at íblásturin til lærdóm, gransk­ ing og universitet stavar frá kristi­ liga felagsskapinum, sum kendi ábyrgd fyri og fór undir alt tað, sum nú er nátúrligur partur av væl­ ferðarsamfelagnum – út­búgv­ing, heilsurøkt og almenna­verk. Framúr trúfesti hevur Róland eisini víst í øðrum pørtum av samkomulívinum. Hann hevur í meiri enn tríati ár staðið fyri at sam­ skifta Bønarløtuna hjá KBS, sum ber tíðindi og bønarevni frá trúboðum og til einstaklingar og sam­komur. ST lýsti 1981 at vera árið hjá teim­ um, ið bera brek. Róland loftaði saman við øðrum hug­skotið at skipa fyri serligari legu í Zarepta, har hann í mong ár hevur verið og er nevndarlimur, og soleiðis hevur verið á hvørjum ári síðani tá. Ættarlið eru komin og farin, og Róland er framvegis ein av fyriskiparunum. Fríðrikur próstur yrkti: Gev teimum Tróndar skarpa vit, men Sigmunds bjarta hjartalit! Hetta hóskar so væl 70 ára føðingardagsbarninum. Góði skyldmaður. Takk fyri vinalag, samstarv, fyridømi og íblástur, sum tú hevur verið og ert hjá so mongum og hjartaliga til lukku við føðingardegnum. Jóannes Hansen Føðingardagurin verður hildin sunnudagin 5. august frá klokkan 13 í Østrøm, har øll eru hjartaliga vælkomin. Róland í Skorini 70 ár – tann 5. august 2018 Róland røkkur dustsins árum