týsdagur 11. september 2018síða 4

Mikudagur 12. september 2018 · Nr. 105 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Árni Gregersen Vanligt er, at bæði foreldrini rinda barnapengar, men hetta er ikki altíð so, eru for­ eldr­ini ikki saman ella um tey eru farin hvør frá øðrum. Skyldan fylgir við, men í ávís­um førum vísir tað seg at annar parturin ikki rindar – annaðhvørt tí viðkomandi ikki kann ella ikki vil. Fyri at hetta ikki skal ganga útyvir barnið, so er ein skipan, sum ger, at tá ið barnapengar ikki eru gold­ nar til tíðina, so leggur Al­ manna­stovan pengarnar út. Rættuliga stór partur av hesum pengunum kemur inn­aftur, men verður hugt aftur­eftir til 2010 og fram til í fjør, so var talan um eina út­reiðslu fyri landskassan hvørt ár, burtursæð frá í 2014. Í fjør var útrediðslan til barnsapengar góðar 11 milljón­ir, sum altso Al­man­ na­stov­an legði út, men tað er ikki enn eydnast at fáa eina lítla milljón av hesum peng­ unum innaftur. Landsgranskoðanin hev­ ur hugt at hesum. Tað vísir seg, at eftirstøðurnar eru rættu­liga stórar. Í Bú­skapar­ skipan landsins eru eftir­ støðurnar fyri barna­peng­ar 37 milljónir. Men í skipanini hjá TAKS har gjaldsavtalur eru gjørd­ar og krøv ikki latin til pant­ing­ ar er eftirstøðan 17 milljón­ir krónur. Flyta av landinum Í nógvum førum er tað so­ leið­is, at mong av teim­um, sum eiga at rinda barna­peng­ ar eru flutt av landinum – annaðhvørt til okkurt annað norð­urland ella til onnur lond. TAKS hevur ikki sent nakra innheinting til fólk, sum búgva uttanfyri Norð­ ur­lond. Hetta tí ein slík inn­ heinting er ov dýr. TAKS seendir skriv til teirra sum skylda, tá ið tey fáa eina fráboðan um tað frá Almannastovuni, men ongin vissa er fyri,a t tey sum skylda fáa brøvini, tí adressu upplýsingarnar ikki eru nóg neyvar og tað gong­ur long tíð til TAKS fær brøv­ini retur. TAKS sigur annars við Lands­grannskoðanina, at tey royna at gera gjaldsavtalur so sjálvvirkandi sum gjørligt. TAKS umsitur avtalur við 107 persónar (desember 2017), sum rinda. Flestu teirra eru í Føroyum. Um skuldari ikki rindar sjálvboðin ella ikki hevur gjørt avtalu við TAKS, heintar TAKS krøv­ ini eftir reglunum í lóg um inn­heinting av uppi­halds­ gjøldum. Gera avtalur Flytir persónur, sum skyldar barnapening, av landinum, biður TAKS viðkomandi um at gera avtalu um at gjalda. Eydnast tað ikki, sendir TAKS kravið til inn­heint­ing­ ar hjá við­kom­andi myndug­ leika í Danmark, Grønlandi, Ís­landi, Noregi, Svøríki ella Finn­landi. Um persónar, sum búgva í hinum Norðurlondunum, fáa A-inntøku í Føroyum, verður trekt fyri eftirstøðu. TAKS ger ikki meira við málini, tá ið krøv eru send til Norðurlond, enn at bóka inn­heintaðar upphæddir, sum londini senda aftur til Før­oyar. Síðani 2015 er ongir pengar komnir frá Ud­ betal­ing Danmark, tí tað hava verið trupulleikar við donsku KT skipanunum. Sambært TAKS finst onki samlað yvirlit yvir krøvini fyri hvørt land. Í 2007 gjørdi TAKS eitt átak at rudda upp í skuldar­ un­um og niður­skrivaði ein part av áognini. Ivasamt er, um stovnurin hevði heimild at avskriva, og tí er sannlíkt, at áognin hjá lands­kassanum átti at verið størri, enn hon er. TAKS heldur, at ein trið­ ing­ur av skuldini kundi verð­ ið avskrivaður, tí TAKS fær ongantíð peningin inn. Sambært lands­stýris­ mann­in­um skal fíggjar­ støðan í lands­rokn­skapinum vera so rættvísandi sum gjør­ligt. Í hesum føri er talan um persónar, sum eingi gjalds­ evni hava og fara tí helst ikki at kunna rinda. Eru als eingi útlit fyri, at skuldin verður afturgoldin, eigur hon at verða avskrivað rokn­skapar­ ligan sigur Lands­grann­ skoðan­in. So eftirstøðurnar eru fram­vegis nógvar milljónir krónur. Almannnaverkið rindar barnapengar, tá ið páparni ikki gera tað, men TAKS skal heinta pengarnar innaftur TORFØRT AT HEINTA BARNA­PENGAR FRÁ PÁPUNUM Almannaverkið leggur pengar út fyri tey foreldur, sum ikki rinda barnapengar TAKS skal so heinta pengarnar innaftur, men eftirstøðurnar eru stórar Landsgrannskoðanin hevur eftirlit fyri Løgtingsgrannskoðararnar og í síðsta enda Løgtingið