týsdagur 13. november 2018síða 15

15 Mikudagur 22. oktober 2014 · Nr. 120 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 14. november 2018 · Nr. 132 Okkum tørvar eitt Export Faroe Island - Okkum tørvar eina landsumfatandi fiskasølu, kanska eftir sama konsepti sum Visit Faroe Islands. Vit kundu brúkt ein part av játtanini til fiskivinnuroyndir til eitt “Export Faroe Islands” átak, har bæði reiðaríini og almennu Føroyar gjørdu eitt miðvíst átak at selja føroyskan fisk úti í heimi, sigur Kristian Martin Petersen, línuskipareiðari Vilmund Jacobsen Skipanin við fiskidøgum hev­ ur verið í gildi í meira enn 20 ár. Hesa tíðina hava vit sæð, at fiskiskapurin broytist frá at vera góður til at vera ringur - og so aftur góður. - Soleiðis hevur verið í øldir, og neyvan er tað fiskidaga­ skip­anin, ið er atvoldin til hes­ ar broytingar. Sama er við ein­ ari kvotuskipan, tí tað verður ikki hon, ið fer at avgera, um fiskastovnarnir undir Føroy­ um fara at halda sær á einum góð­um støði - ella um teir fara at lækka aftur. Kristian Martin Petersen, línu­skipareiðari, heldur tað tí vera ógvuliga týdningarmikið at sláa fast, at tann góða til­ gongd­in av hýsu og toski, sum er í løtuni, er hend, meðan vit hava havt fiskidagar. - Tað er ein grundgeving fyri at halda fast um fiskidaga­skip­ an­ina. Hinvegin hevur ein møgu­lig kvotaskipan ongan lut í góðu tilgongdini, sum er nú, tí ein slík skipan er ikki sett í gildi enn, sigur hann. Gerast øðrvísi Línuskipareiðarin heldur, at ein fiskidagaskipan saktans eis­ini kann skipast eitt sindur øðrvísi enn nú, um tað er stýr­ ing og friðingar, sum er fremsta málið við einari um­ sit­ing­arætlan fyri fiskiskapin und­ir Føroyum. Hann vísir á, at tað ber væl til at skipa soleiðis fyri, at eing­ ir fiskidagar eru tøkir í einum tíðarskeiði á tríggjar vikur í eitt nú desember-januar. - Hetta hevði virkað sum ein totalfriðing av øllum fiskileið­ um hvørt ár. Tað hevði eisini borið til at lagt t.d. 8-10 dagar friðing rundan um páskirnar - og kanska eisini á ólavsøku, tá flestu fiskavirkini kortini halda summarfrí. Á henda hátt høvdu vit longu tá verið komin væl áleiðis at friða allar fiski­ leið­ir í ymiskum tíðarskeiðum. Aftur fyri kundu tær her­met­ iskt lukkaðu leiðirnar so latið upp fyri fiskiskapi í staðin, held­ur Kristian Martin Peter­ sen. Alt í land Línuskipareiðarin vísir á, at tá vit hava eina fiskidagaskipan, eru allar manningar noyddar at fáa sum mest burtur úr einum degi og alt, sum kemur á dekkið, verður tikið til lands. Undantøk eru, tá manningin veit frammanundan, at fisk­ur­ in ikki er søluvøra. - Men, eisini her síggja vit, at fiskasløg, sum ikki eru sølu­ vøra hjá okkum í Føroyum, tó eru søluvøra í øðrum londum. Eisini her tørvar okkum at vita meira um keypararnar. Kristian Martin Petersen vísir á, at kanska átti fiski­vinn­ an í Føroyum at gjørt eitt átak saman við almennu myndug­ leikunum, sum kann saman­ ber­ast við átakið, ið Visit Faroe Islands hevur megnað, nevni­ liga at selja Føroyar sum ferða­ vinnu­land. - Allar tær kendu kvota­skip­ aninar føra við sær, at fiskur fer aftur í havið, tí hann rúm­ ast ikki í kvotunum. Í bland­ ings­fiskiskapi ber ikki til at brúka kvotur sum stýrings­am­ boð. Tað siga okkara royndastu skip­arar. Í línufiskiskapi kem­ ur ein og ein fiskur á dekkið. Frá morgni er kanska talan um ein tosk, eina hýsu, tveir tosk­ ar, eina longu, eina brosmu, ein tosk, eina havtasku, ein tosk ella ikki ein tosk. Línuskipareiðarin vísir á, at eingin løta í línufiskiskapi er eins, og dagarnir kunnu vera so ymiskir, at kvotan fyri eitt fiska­slag kann verða uppi, langt áðrenn fiskiskapurin ann­ars burdi steðgað. - Royndirnar við kvota­skip­ an­ini fyri 22-23 árum síðan sita enn í minninum sum ein døkk­ ur partur av okkara fiskivinnu­ søgu, tá eisini føroyingar tveittu fisk í havið, so fiski­ skap­urin á pappírinum gjørd­ ist lógligur. Eingin ynskir hesa skipan aftur, hvørki skiparar, dekkarar, reiðarar ella myndug­ leikarnir, ið skulu sita fyri skipanini. Kristian Martin Petersen held­ur, at vit saktans kunnu skipa okkara fiskiskap undir Før­oyum øðrvísi enn í dag, men hann er sannførdur um, at hetta má gerast skynsamt og við fyrimunum fyri allar part­ar. Export Faroe Islands Línuskipareiðarin reisir eisini spurningin, hvussu tað hevði sæð út, um partur av játtanini til fiskivinnuroyndir varð brúktur til eitt “Export Faroe Is­lands” átak, har bæði reið­arí­ ini og almennu pengarnir gjørdu eitt miðvíst átak at selja føroyskan fisk úti í heimi. - Vit síggja, tá vit eru á mess­ um og í handilsørindum utt­an­ lands, at ein fesk hýsa í Geneve ella Hamburg gjarna kostar 99 krónur kilo, men sama hýsa her heima kanska verður seld fyri 10 krónur kilo. Tað einasta, sum hendir á veg niður gjøgn­ um Evropa, er, at onkur kappar høvdið av henni og leggur rest­ ina í eina skuffu við ísi í einari handilsmiðstøð, og tá fer prís­ ur­in upp. Kristian Martin Petersen vísir á, at millumliðini eru mong, og tað eigur at bera til frá før­ oyskari síðu at koma nærri keyp­aranum. - Okkum tørvar eina lands­ um­fatandi fiskasølu, kanska eft­ir sama konsepti sum Visit Faroe Islands, men bara á út­ flutn­ingssíðuni. Á djúpum vatni Ein annar møguleiki at stýra fiskidøgunum soleiðis, at inn­ aru grunnarnir verða spardir, er at brúka av játtanini til fiski­vinnuroyndir, sum longu er á fíggjarlógini. - Um vit lata eina upphædd til hvørt skipið, sum fer út um 300 metra dýpi at royna, so fer at bera til hjá øllum línuskipum at víðka um vanliga fiskiøkið á grynri vatni. Men, í løtuni torir eingin at gera royndir við egn­ ari risiko, tí ongin í heima­flot­ an­um hevur ráð at gera ein vað­skítatúr. Línuskipareiðarin heldur, at fiskivinnuroyndir, sum er ein játtan á fíggjarlógini, eitt nú kann lata teimum skipum, sum brúka kanska tveir túrar á djúpum vatni, eina fasta upp­hædd fyri hvønn veiðidag. - Tá høvdu vit í fyrsta lagi fingið vitan um veiði­møgu­ leik­arnar, sum vit ikki brúka dag­liga, og í øðrum lagi høvdu vit spart innaru grunnarnar fyri nógvar fiskidagar. Ein slík skip­an hevði verið løtt at sett í verk, og einki eykaarbeiði hevði fallið á fyrisitingina av hes­um, sigur Kristian Martin Pet­er­sen. - Royndirnar við kvotaskipanini fyri 22-23 árum síðan sita enn í minninum sum ein døkkur partur av okkara fiskivinnusøgu, sigur Kristian Martin Petersen - Tað eru nógvir ymiskir mátar at stýra fiskidøgum, og tað ber saktans til at gera tillagingar í fiskidagaskipanini, sigur Kristian Martin Petersen Mynd: Tilvildarlig