týsdagur 20. november 2018síða 36

Mikudagur 21. november 2018 · Nr. 135 36 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Spyr og fá svar um útbúgvingar. Allar. Allastaðni. Tað er tú, sum tekur endaliga avgerð um tína útbúgving, men nú kanst tú fáa svar upp á spurningar um lestur her í Sosialinum. Holger Arnbjerg, sum starvast á Altjóða Skrivstovuni við Fróðskaparsetur Føroya, vegleiðir teg um tínar møguleikar innan útbúgving og um tey fíggjarligu viðurskiftini. Holger arbeiðir dagliga við at vegleiða fólki, sum ætla sær undir útbúgving í Føroyum ella uttanlands, antin tað er styttri ella longri útbúgving, verklig ella ástøðilig. Tú kanst senda spurningar um útbúgvingar til post@sosialurin.fo, og so svarar Holger tær her í Sosialinum. 10 ÁRA SAMSTARVIÐ MILLUM BALTALOND OG NORÐURLOND HEVUR EYDNAST VÆL SPURNARSÍÐAN Spyr og fá svar um útbúgvingar. Allar. Allastaðni. Seinastu 10 árini eru Estland, Lettland og Litava vorðin javnir partar av Nordplus, og hetta gleðir Dagfinn Høybråten, aðalskrivara í Norðurlendska Ráðharraráðnum og Norður­ landa­ráð­num. Hann metir Nord­ plus at vera nakað av tí mest fólks­liga í norðurlendskum sam­ starvi og baltar í sínum lag - teir hava tikið Nordplus til sín “Vit fingu at vita, at Nordplus var bygt á síná­ millum álit, og eg kann vátta – at tað er tað! Har er einki óneyðugt bureaukrati, og skúlar og fróðskaparsetur okkara hava tikið væl í móti hesum møguleikanum.” Hesi orðini eigur Anne Hütt, leiðari á útbúgvingarskrivstovuni Education Agency í Archimedes-grunninum, sum umsitur Nordplus í Estlandi. Hon leggur skundisliga aftrat, at tey sjálvandi hava eftirlit við búskapinum. Tað serstaka er, at her finst einki óneyðugt eftirlit. Nordplus-samstarvið við tey trý baltisku londini byrjaði í 2008. “Heimurin kring okkum broytist, og tí gerst norðurlendska/baltiska samstarvið meiri aktuelt. Í Norðurlandaráðnum leggja vit størri dent á hetta samstarv nú enn fyri fáum árum síðani,” sigur Dagfinn Høybråten. Anne Hütt og Dagfinn Høybråten leggja bæði dent á felagssøguna og landafrøðina, sum er natúrligur gróðrarbotnur fyri samstarvi. Arbeiðsmegi kann nú flyta ótarnað millum hesar tjóðir og grundað á, at londini liggja so tøtt, so eiga fólkini at kenna mentan, mál, søgu og lívskor hvør hjá øðrum. Kennskapur veitir vinaløg “Takkað verið Nordplus so samstarva vit meiri nú við Norðurlond - og Baltalond við. Bondini okkara millum eru vorðin sterkari,” sigur Anne Hütt. Māra Katvare er serfrøðingur í Útbúgvingar- og vísindaráðnum í Lettlandi og er ikki hvør sum helst. Hon varð við, tá samstarvið kom í lag – ja, eisini innan tað. Skyldfólk hennara høvdu sambond í Vesturheiminum, og onkursvegna fekk hon námsstyrk frá Norðurlendska Ráðharraráðnum, innan Lettland fekk sjálvstýri. “Hetta var av sonnum ein søgulig tíð fyri meg. Eg fekk ein frálíkan møguleika, og 16. august í 1991 fór eg úr Riga á ferð til Keypmannahavnar – og har frætti eg, hvat fór fram í Moskva! Og tríggjar mánaðir seinni vendi eg aftur til eitt frælst Lettland,“ sigur hon. Í dag situr hon í Ráðnum fyri Nordpluskráir, hiðani hon kann eygleiða ávirkanina, sum baltiska/ norðurlendska samstarvið hevur á Lettland. “Nordplus veitir smáum stovnum og fyritøkum góðar og positivar hættir at fara undir altjóða samstarv. Ofta er ein Nordplus-verkætlan tann fyrsta altjóða verkætlanin barnagarðar ella skúlar at fara undir , “ greiðir hon frá. Sum tíðin er liðin, er ein frymil mentur, sum riggar, og tað er neyðugt, tí hvørt ár eru fleiri enn 10.000 fólk við í ymsum verkætlanum – børn í barnagørðum, skúlanæmingar, lesandi, undirvísarar, NGO’arar, vaksin á eftirútbúgvingum, fyritøkur o.o., og tey koma úr øllum norðurlondum, teimum trimum sjálvstýrandi økjunum Álandi, Føroyum og Grønlandi og úr teimum trimum baltisku londunum. Fígging og eftirmeting Dagfinn Høybråten, sum hevur verið aðalskrivari í skjótt fimm ár, sigur, at tað eru tað tvey ting, sum hava stóran týdning: Eftirmetingin hjá luttakarunum og fíggingin. “Nordplus hevur heilt víst gjørt mun hjá einstaklingum, og tað er frálíkt. Hvørt ár leggjast nýggir luttakarar aftrat, sum kunnu skifta orð um royndir og gera brúk av teimum í gerandisdegnum – hetta góða samstarvið breiðir seg sum ringar í vatninum.” sigur hann. Síðani 2008 hava tey trý baltisku londini verið fullgildir limir í Nordplus við somu rættindum sum Norðurlond hava. “Á útbúgvingarøkinum er samstarvið millum Baltalond og Norðurlond væl rótfest. Heilt ítøkiliga er fíggingin býtt javnt millum londini, og vit gera miðvísar eftirmetingar, sum vísa, at Nordplus er ein tann mest fólksliga verkætlanin, ið finst,” sigur Dagfinn Høybråten. “Í Nordplus skifta fólk orð um góðar royndir, tey læra mál og mentanir, men vanliga er eisini ein hópur aftrat. Tað er tó fjalt, tað sæst ikki so væl, men virði verða flutt gjøgnum tætta samstarvið,” sigur Žana Orlova. Nordplus virkar jú á tveimum stigum, greiðir hon frá – á stovnsstigi og á persónligum stigi. Tað seinna stigið er torførast at meta um. “Um tú leggur orku í at ávirka fólk, verður ávirkanin verandi leingi í teimum,” sigur hon. Í Litava hava fleiri enn 300 skúlar/fróð­skapar­ setur seinastu 10 árini skipað fyri verkætlanum við luttakarum úr minst tveimum londum – og nakrar verkætlanir hava havt upp aftur fleiri luttakarar. Onkrar verkætlanir hava havt fleiri hundrað luttakarar, aðrar hava bert havt 10 – 20 luttakarar. Niðurstøða: Nordplus stuðlar verkætlanum innan útbúgving, miðlan av vitan og netverksarbeiði millum barna­ garðar, skúlar, universitet og NGO’arar (sjálv­bodin arbeiðs­megi/”non-governmental organiza­tion”) í Norðurlondum og Baltalondum. Nordplus er ein tann størsti bólkurin undir Norðurlendska Ráðharraráðnum og fær hvørt ár umleið 75 mió. DKK til ymisk netverk, til menn­ ingarverkætlanir og til flytførisvirksemi. Upp­ hæddin verður goldin eftir støddini á landinum og eftir ásettum normtali. Hvørt ár: • fær Nordplus fleiri enn 650 umsóknir • verður søkt um 2-3 ferðirnar tøku upphæddina • taka umleið 3.650 útbúgvingarstovnar og felagsskapir lut og helvtin teirra eru nýggir luttakarar • eru umleið 8.500 fólk í skiftislestri ella í skiftisstørvum Keldur og fleiri upplýsingar um komandi um­sókn­ar­ freist til Nordplus 1.2.2019: https://www.nordplusonline.org/ Kunningarfundir um Nordplus skipanirnar og umsóknartilgongdina verður fyri øllum áhugaðum á miðnámskúlanum á Kambsdali, mikudagin 28. novembur frá kl. 15.15 til kl. 17.00 og á Altjóða Skrivstovuni (J. C. Svabos gøta 14) hósdagin 29. novembur frá kl. 15.00 til kl. 16.30. Tiltakið á Altjóða Skrivstovuni verður stroymað. Minnast skal eisini á at komandi umsóknarfreist er fríggjadagin 1.2.2019 Nordplus