týsdagur 27. november 2018síða 2

Mikudagur 28. november 2018 · Nr. 138 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Tað leikaðí hart á um vikuskiftið, tá verkfallið hjá jarðarmøðrunum harnaði, og øll undantøk vórðu tikin aftur. Tað er eyðsæð, at tað kunnu standast vandastøður, tá ein so týðandi starvsbólkur heldur seg burtur av føðideildini, og tá er einki løgið í, at Landssjúkrahúsið fær sær hjálp aðrastaðni frá, sjálvt um tað bæði kostar nógv og er brot á verkfalsrættindi. Hvat skuldi Landssjúkrahúsið annars gjørt? Tað er eitt ómeta­ liga hart stig av jarðmøðrunum at taka, tá tær taka øll undantøk aftur og rýma av arbeiðsplássi­ num. Hinvegin er tað heldur ikki góð nokk skipan, at eingin til­ búgving er í eini verkfalsstøðu. Vit hava havt tríggjar slíka støður seinasta árið: Sjúkrarøkt­ arfrøðingarnir, pedagogarnir og nú jarðarmøðurnar. Tað var nógv umrøtt í sam­ bandi við pedagogverkfallið, at nú mátti ein skipan finnast, sum skuldi verja veikastu borgararnar. Sjálvandi skulu fólk sleppa at vera í verkfalli, og sjálvandi skal verkfalsrætturin virðast, men tó er eitt mark. Tá fólk liggja hjálp­ arleys, og tá lív er í vanda, so má verkfalsrætturin víkja. Sum vit vísa á í blaðnum í dag, so lovaðu myndugleikarnir tá, at hetta ikki skuldi endurtaka seg, og, at ein loysn skuldi finnast, so veikastu borgarar okkara ikki komu í vanda. Men eftir øllum at døma er einki annað hent enn snakk. Almannaverkið fekk uppgáv­ una at gera eitt uppskot, sum langt síðani er gjørt, men so er ikki meira hent. Í grannalondum hava tey skipanir, at ein nevnd er sett at gera av, hvørji undantøku kunnu gevast í eini verkfalsstøðu. Tað kundi verið ein loysn soleiðis, at tað ikki verður talan um beinleiðis vandastøðu, har tað stendur um lív, tá naggatódn kemur í lønarsamráðingar. Hetta hevur einki at gera við at skerja verkfalsrættin, men at skipa viðurskifitni og at seta trygdina í hásæti. Her er eitt at gera hjá landsstýrinum, og tað er at bróta upp ermar og fara til arbeiðis. Tí hesar støðurnar koma aftur, at sakleys fólk koma beinleiðis í lívsvanda, tí at ávís fakfeløg og Fíggjarmálaráðið ikki duga nóg væl at semjast. Hesaferð vóru tað barnakonur, sum kundu verið í lívsvanda Mugu hava skipað viður­ skifti – eisini í verkfalsstøðu BARNAKONUR Í LÍVSVANDA Hetta er ikki nóg gott EDVARD HEEN SÍÐA 10-11 Træ­ planting gjørdist tjóðarmál UNI ARGE SÍÐA 16-17 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo skov urin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Nú fer tað at verða nógv lættari hjá føroyingum við álvarsomu lungnasjúkuni, cystiskari fibrosu. Higartil hava teir verið noyddur at fara til Danmarkar eina ferð um mánaðin, ella so, til kann­ ingar, og tað kostar vanliga tveir arbeiðsdagar. Tacjana Pressler, yvir­ lækni á Ríkissjúkrahúsinum sigur við tíðindini hjá TV2 í morgun, at ein avleiðing av at tað er so tíðarkrevjandi, er, at eftirlitið við øllum sjúkling­ um við cystiskari fibrosu, er ikki so gott, sum ynskiligt er. Men nú er ein royndar­ verkætlan við telemedisini sett í verk, har sjúklingar fáa eitt tól heim við, har teir sjálvur máta, hvussu væl lunguni virka, umframt at teir máta blóðtrýst og ann­ að. Upplýsingarnir verða so tøppaðir inn á eina teldu, og eina lítla løtu seinni hevur yvirlæknin teir. Sjúklingur og yvirlækni kunnu síðani hava video ­ viðtalu á telduni. Tacjana Pressler sigur, at enn eru ikki allir tekniskir trupulleikar loystir, men tað gongur fram á og teir eru við at verða loystir. Og hon sig­ ur, at tá ið alt virkar, sum tað skal, fer tað eisini at bera til at styrkja eftirlitið við sjúkl­ ingum við cystiskari fibrosu, tí tað verður nógv lættari við tað, at tað ikki er so tíðar­ krevjandi. Eisini sjúklingar í Føroyum eru við í royndar­ verkætlanini. Ein av teimum, Ragnar Isaksen, sigur við TV2, at tað er ein fantastiskur lætti at sleppa undan at fara til Danmarkar so ofta. Hann plagdi vera í Danmark 10 – 12 ferðir um árið, men nú skal hann bara til Danmarkar fýra ferðir um árið. Hann leggur eisini stóran dent á, at tað er rættiliga smittufyribyrgjandi, at hann sleppur frá at fara í flogfar, og á Ríkissjúkrahúsið so ofta. Hetta merkir, at hereftir skulu sjúklingar við cyst­ iskari cibrosu, bara til Dan­ markar fýra ferð um árið. Tey siga harafturat, at sum frá líður er endamálið eis­ ini at bjóða øðrum sjúkling­ abólkum sama møguleika. Elektroniskar viðtalur veg­ urin fram fyri heilt nógvar sjúklingar, siga tey við TV2. Lættari hjá føroyingum við álvarsamari sjúku Kári P. Højgaard, løgtings­ maður, hevur landsstýr­ ismannin í samferðslumál­ um, um tað ikki ber til at gera í Føroyum sum í Danmark, har tey hava eina heimasíðu, har tú kans sláa upp numm­ arplátuna á einum bili og fáa allar upplýsingarnar um bil­ in. Í Danmark eitur heima­ síðan nummerplade.net, og hon er almenn. Men til tess er eingin lóg­ arheimild í Føroyum, sigur Heðin Mortensen í svarinum til Kára P. Højgaard. Hann sigur eisini, at tað hevur verið roynt at fáa lóg­ arheimildina, sum gevur at­ gongd til akfarsskránna, men tann royndin lukkaðist ikki í løgtingum. Í Danmark ber til at fara inn á nummerplade.net og fáa alla kunning um eitt akfar við at upplýsa nummarplátuna ella stellnummarið, sigur Kári P. Højgaard. Á heimasíðuni sæst mill­ um annað, hvussu nógv skuld er eftir í bilinum, um bilurin hevur verið hýruvognur og um sýn. Tá eykalutir verða bílagdir uttanlands, ella keyptir frá øðrum enn bilaumboðnum, er neyðugt at hava hesa vitan fyri at fáa røttu lutirnar, sigur Kári P. Højgaard. – Hetta mátti verið smáting fyri Heðin Mortensen. Sum gamal bilmekanikar, veit hann fullvæl, hvat hetta snýr seg um, so orðna nú hattar beinanvegin, Heðin, so verða nógv fólk glað! Orðna hasar numm­ arpláturnar, Heðin Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Rættleiðing Rætting Í greinini Ójavnin blívur við at veksa, sum var í Sosialinum í mánadagin, vóru skeiv tøl upplýst fyri 2017. Í greinini bleiv Kristina Háfoss, landsstýriskvinna í fíggjarmálum, endurgivin fyri at siga, at ginitalið fyri 2017 var 23,3, meðan fimting­ slutfallið fyri 2017 var 3,2. So er ikki. Tølini, sum Kristina Háfoss vísti til, vóru frá 2015. Nýggjastu tølini eru sostatt tey frá Hagstovuni fyri 2016, sum siga, at ginitalið er 22,8, meðan fimtingslutfallið er 3,1.