týsdagur 4. desember 2018síða 4

Mikudagur 5. desember 2018 · Nr. 141 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 TÍÐINDI Danjal av Rana Eitt niðurlag frá borgar­ stjór­um og kommunu­ skriv­stovum, sum vit hava ferðast runt landið at kaga í skattalistarnar hevur verið, at nógvar av hesum heilt høgu løn­un­ um, rinda lutfalsliga lítið, í summum førum als einki, í kommunukassarnar. Sum dømi kann nevnast teir, sum sigla í Grønlandi, sum als ikki rinda skatt í Før­oy­um. Ein sera stórur partur av teimum 552, sum hava eina skattskylduga inn­ tøku yvir eina millión krón­ur, eru føroyingar, sum sigla við útlendskum skipum. Skattareglurnar eru ymiskar, so onkrir av teimum rinda skatt av allari lønini, meðan aðr­ir einans rinda skatt í útlandinum. Aftur aðr­ ir rinda skatt av ein­um parti av lønini í Før­oy­ um og einum parti í út­ landinum. Hetta er eisini ein av­ bjóð­ing, sum Føroya Lands­stýrið er vitandi um og hevur umhugsað at broyta. Skattanevndin, sum fyrr í ár handaði lands­stýriskvinnuni í fíggjarmálum frá­greið­ ing sína um føroysk skatta­viður­skifti, hevði millum annað til upp­ gávu at kanna, hvussu tryggjast kundi, at før­oy­ ing­ar í vinnu uttanlands rindaðu ein størri part av skattinum í føroyska lands­kassan ella kom­ munu­kassarnar. Tvískattaavtalurnar gagna ikki kommunukassunum Orsøkin til, at tað er so misjavnt, hvør rind­ ar skatt í Føroyum, er í høvuðs­heitum tví­skatta­ av­talur, sum før­oysk­ ir myndugleikar hava gjørt við onnur lond, fyrst og fremst gran­na­ lond okkara. Áður hevur ljóðað, at ætlanin var at fáa broytt onkrar av hesum tví­skatta­av­talun­ um, men sum skilst eru hini londini ikki so fegin um hetta. Sambært skatta­nevnd­ ini, so eru ov nógv undan­ tøk, frádráttir og ser­ skipan­ir í skattaskipan okkara, samstundis sum inn­tøku­skatturin er ein størri partur av almennu inn­tøkunum enn í gran­ na­londunum. Skattanevndin mælir tí til at flyta skatta­trýst­ið frá inn­tøku­skattinum yvir til skatta­sløg, har borg­ar­in ikki hevur møgu­leika við síni at­ferð at slep­pa sær undan at gjal­da. Sambært skatta­ nevndini kann landið fáa 53 milliónir krónur meiri og kommunurnar 40 milliónir krónur meiri, um verandi serskipanir og frádráttir verða av­ tiknir. Skattanevndin mæl­ir til, at hendan inn­ tøkan verður nýtt til at lækka inntøkuskattin. Uttanlandsarbeiðarar hava ein frádrátt á 30 % av inntøkuni upp til inn­ tøku á 400.000 kr. Skatt­ skylduga inntøkan, sum eftir er, verður skattað 35 %. Frádrátturin í fiski­ vinnu­inntøku er 14 % fyri inn­tøkur upp til 470.000 kr. Hámark á 66.000 kr. Sam­døgursfrádrátturin er 300 kr. um samdøgri. Borgaragjald og tænastugjald Skattanevndin mælir tí til at innføra eitt slag av borgaragjaldið, sum skal fella til kommunurnar. Allir borgarar yvir 20 ár skulu rinda 300 krónur um mánaðin. Hetta gevur landinum eina inntøku upp á 130 milliónir krón­ur, sum eisini skal nýtast til at lækka inn­tøku­skatt­in. Harafturat skulu kom­ mun­urnar krevja eitt húsa­tænastugjald til at rin­da fyri vatnveiting, kloakk, renovatión og sløkki­lið. Kostnaðurin verð­ur 1000 krónur um mán­aðin fyri sethús, 800 krón­ur fyri raðhús og tví­hús og 600 krónur fyri íbúð­ir. Skattanevndin sigur, at avleiðingarnar av hesum broyt­ingunum verður, at inntøkuskatturin í Før­ oy­um lækkar, mark­skatt­ urin lækkar og tað verður ein javnari skatting mill­ um tey, sum arbeiða í Før­ oyum, og tey, sum arbeiða í útlondum. Kári Petersen sigur, at tey hava ásannað, at tað neyvan verður gjør­ligt at broyta tví­skatta­av­talur­ nar, og tí er betri at álegg­ ja nøkur tænastu­gjøld. - Heldur enn at royna at broyta tví­skatta­av­ talur­nar, hava vit mælt til at broyta skattaskipanina í Før­oyum. Við at áleggja eitt borgaragjald og eitt húsa­tænastugjald, kunnu fólk ikki lata vera við at rinda í felagskassan, hvørki tey, sum arbeiða uttan­lands, ella tey, sum av onkrari orsøk ynskja at snýta í skatti, sigur Kári Petersen, formaður í nevndini, sum skrivaði álitið. Hann sigur, at tað er neyðugt at lækka inn­ tøku­skattin, fyri at nýggju gjøldini ikki skulu økja um skattatrýstið hjá teim­um, sum búgva í Før­oyum. - Sannleikin er, at nógv av teimum, sum ar­beiða uttanlands, slep­ pa undan at rinda fyri hes­ar kommunalu út­ reiðslur­nar, sum kosta kom­mununum eini 300 millión­ir krónur um árið. Harumframt rinda tey einans foreldragjald fyri barnaansing, sum tó einans er eini 30% av kostnaðinum av einum ans­ingarplássi. Tað hava vit tó ikki gjørt nakað við í hesi frágreiðingini, sigur Kári Petersen Hetta tryggjar javnari skatting Hann veit eisini um ónøgd­ina millum fólk um, at nøkur sleppa nógv bíligari í skatti, men nýta somu tænastur í Før­oy­ um sum øll onnur. - Á hendan hátt tryggja vit eina javnari skatt­ ing. Vit bæði lækka inn­ tøkuskattin her í Før­oy­ um og tryggja okkum, at tey, ið sigla aðrastaðni – og rinda skatt aðrastaðni – eisini rinda fyri nakrar kommunalar útreiðslur her í Føroyum, sigur hann. Kári Petersen sigur, at í einum globaliseraðum heimi, har arbeiðsorkan ikki longur er tengd at einum staði og har vør­ ur uttan trupulleikar kunnu seljast um landa­ mørk og tænastur verða veittar á netinum, er betri at fara frá eini skatta­ skipan bygd einans á inn­ tøkuskatt yvir til eina, sum er meiri tengd at tænastu­gjøldum. - Ein høgur inn­tøku­ skatt­ur minkar um hug­ in at arbeiða og er ring­ ur fyri búskapin. Tað er betri at leggja um til tænastugjøld, so at fólk eisini kunnu økja um arbeiðsútbýti hjá sær. Samstundis fáa vit eisi­ni javnstillað tey, sum ar­ beiða í Føroyum við tey, sum arbeiða uttanlands, sig­ur hann. Teir, ið sigla við norður­ lendsk­um fiskiskipum skulu gjalda allan skattin í Føroyum. Teir, ið sigla við grøn­ lendskum fiskiskipum rinda allan skattin í Grøn­ landi. Teir, ið sigla við øðrum fiskiskipum skulu rinda skatt í Føroyum, men fáa frádrátt fyri tann skatt­ in, sum er goldin í út­ landinum. Persónar, ið sigla við norðurlendskum fiski­ skip­um hava eisini rætt til samdøgursfrádrátt, sum er 300 krónur fyri sam­døgrið. Teir, ið sigla við norð­ ur­lendskum ferða- og farma­skipum skulu gjal­ da skatt í flagg­landi­num. Frá­drátt­ur verður síðani givin í Føroyum fyri hend­an skattin. Teir, ið sigla við norð­ ur­lendskum ferða- og farmaskipum, sum ikki eru undir norður­lendsk­ um flaggi, rinda skatt í Føroyum, uttan so, at teir rinda skatt í flagg­ landinum. Siglir skipið í norðurlendskum sjógvi, eigur norðurlandið skatt­ in. Frádráttur verður giv­ in í Føroyum. Føroyingar við grøn­ lendsk­um skipum rinda skatt í Grønlandi, um reiðarí­ið er grønlendskt. Føroyingar, ið sigla á skipum í oljuvinnuni á norðurlendskum øki, gjalda skatt í arbeiðs­ landi­num. Frádráttur verð­ur givin í Føroyum. Er skipið uttan fyri norðurlendskt øki, skal ein bert rinda skatt í Føroyum. Teir, ið sigla á veit­ ingar­skipum eru mett­ir sum skip í olju­vinnu­ ni, um tey eru í norð­ur­ lendskum sjógvi. Teir, ið eru á veit­ ingar­skipum uttan fyri norður­lendskt øki, rinda skatt í flagglandinum. Frá­dráttur verður givin í Før­oyum. Teir, ið sigla við skipum hjá norðurlendskum reið­ arí­um, men undir øðr­um flaggi, gjalda ikki skatt til norðurlandið, um skipið ikki er í tí øki­num. Um skattur er gold­in í flagglandinum, verður frá­dráttur givin í Før­oy­ um. Annars verður skatt­ ur goldin í Føroyum. Føroyingar, ið eru við skipum í sjóøki hjá øðrum landi, gjalda skatt til tað norðurlandið og fáa frádrátt í Føroym fyri tann skatt, sum fellur á inntøkuna. Føroyingar, ið eru við skip­um í sjóøki uttan fyri norðurlendskt øki, gjalda skatt í Føroyum. Persónur, ið hevur inn­ tøku undir DIS, skal ikki gjalda skatt av inntøkuni í Føroyum. Tænastugjøld skulu hjálpa kommununum Fleiri av hægstu lønunum rinda ikki skatt í Føroyum. Lægri inntøkuskattur og fleiri tænastugjøld høvdu bøtt um støðuna, sigur skattanevndin Kári Petersen, formaður í skattanevndini, heldur, at tænastugjøld høvdu tryggja eina javnari skatting av teimum, sum arbeiða í Føroyum og teimum, sum arbeiða uttanlands. Skattareglur fyri sjómenn 10 tær hægstu lønirnar (menn) 8,0 millliónir krónur – Tórshavnar kommuna 5,7 milliónir krónur – Klaksvíkar kommuna 5,1 milliónir krónur – Leirvíkar kommuna 5,0 milliónir krónur – Runavíkar kommuna 4,6 milliónir krónur – Tórshavnar kommuna 4,5 milliónir krónur – Fuglafjarðar kommuna 3,7 milliónir krónur – Klaksvíkar kommuna 3,5 milliónir krónur – Eysturkommuna 3,4 milliónir krónur – Tórshavnar kommuna 3,4 milliónir krónur – Vestmanna kommuna 5 tær hægstu lønirnar (kvinnur) 2,4 milliónir krónur – Fuglafjarðar kommuna 1,6 milliónir krónur – Tórshavnar kommuna 1,4 milliónir krónur – Klaksvíkar kommuna 1,4 milliónir krónur – Tórshavnar kommuna 1,2 milliónir krónur – Tórshavnar kommuna