mánadagur 14. januar 2019síða 2

Mánadagur 14. januar 2019 · Nr. 5 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Oddagrein Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 BÁRÐUR NIELSEN KJAK SÍÐA 14 Bret­ land hevur brúk fyri okkum SÍMUN GULLAKSEN KJAK SÍÐA 16 Av­loys­ ar­a­skip á skánni Summi okkara hava ein keðiligan ó­vana altíð at seta spjaldur á fólk. Hevur tú gjørt okkurt, sum onk­ur heldur vera býtt, so skal tað varp­ast út á geilar, tá høvi býðst. Neyðars ungu fólk í Føroyum í hesum døgum, sum fyri­lit­ar­leyst leggja alt sítt lív út á Face­book og Instagram, um fram­tíðar før­oy­ ingar fara at hava eins stóran huga at karat­er­myrða fólk, sum Helgi Abra­ham­sen, sam­bandsmaður, og John William Jo­ensen á Norð­lýs­i­ num. Hesaferð var tað formaður Bú­ skap­ar­ráðsins, sum fekk toygg­ið. Lýsingin hjá Norðlýsinum var: »Akt­i­vist­ur formaður í bú­skap­ar­ ráð­num«. Og so greiðir blað­mað­ ur­in í Klaksvík frá, at 30 ára gamli Djóni Højgaard, sum landsstýrið valdi í Búskaparráði, hevur ver­ið »sera aktivur uttast á reyða loys­ ing­ar­veing­i­num«. Og hvat so, um ein loys­ing­ar­mað­ ur er formaður í Búskaparráðnum? Og hvat so, um hann er 30 ár? Dáragerðin hjá nýggja for­man­ ni­num er sambært Norðlýsingum, at hann tekur fullhjartaður und­ir við kósini hjá bú­skap­ar­frøð­ing­ u­num, Kára Petersen og Jó­annes Jac­ob­sen viðvíkjandi upp­boðs­søl­ uni – og sum eitt tað ring­asta, so hev­ur hann sagt, at »sjúkr­a­hús­ verk­ið eigur at laga seg til broytta samfelagsbygnaðin«. Og so hevur hann eisini sagt: »Kanska er tað trupult tí, at tað at kalla er ókeypis fyri smærru økini at tví­halda um smáu kongaríkini, og tá er lætt at niðurleggja veto...« Ikki sørt heimføðislig lýs­ing av mann­inum, sum skal geva lands­ stýr­inum ráð um bú­ska­par­stýr­ing­ ina næstu árini. Um tað er skeivt at seta ein tjóð­ veld­ismann í Bú­skap­ar­ráð­ið, er tað so rættari at seta eina sam­bands­ konu ella fólk­a­floks­mann ella javn­ að­arkonu? Ella skulu vit undirmeta profess­ ionellu evnini hjá fólki, alt eftir hvønn flokk, vit gita, at tey stuðla? Hetta er ein vandamikil leið – og ikki sørt toll­utur journalistikkur – heldur enn at ringja til mann­in og spyrja hann og seta hon­um kritisku spurn­ing­arnar. Men sambandsmenninir kunnu sova púra róliga – um so øll í Bú­ skap­ar­ráð­num velja Tjóðveldi. Tí tað er fullkomiliga líka mikið, hvussu góð ráð Búskaparráðið gev­ ur lands­stýr­i­num: Tey lurta ikki kort­ini. Politikarar vita kortini al­ tíð meira enn »serkunnleikin« – og tað er galdandi fyri politikarar úr øll­um flokkum! Men tað er ein ljótur stílur at seta fólk í bás og karaktermyrða tey – tí tú heldur, at tey hava eina ávísa meining. Hatt er ov býtt! AT SETA SPJALDUR Á FÓLK Í morgin, týsdagin, verður ein søgulig atkvøðugreiðsla í bretska Undirhúsinum, tá ið ting­limir fara at atkvøða um avtaluna ímillum bretsku stjórnina og ES um treyt­ irnar, nú Bretland fer úr ES tann 29. mars Er undirtøka ikki fyri av­ taluni, fer Bretland úr ES í mars uttan nakra avtalu. Brex­it, sum tað vanliga verð­ur kallað, fær sera stór­ an týdning fyri handils- og fisk­i­vinn­u­áhugamál í Føroyum, og nú er tað greitt, at tveir løg­tings­lim­ir, Bjarni Hammer úr Javn­að­ar­flokk­ inum, og Jógvan Skorheim úr Sjálvstýri, fara til London at fylgja við. Teir siga, at hetta er fyri at verða so væl fyri­ reik­að til hesar søguligu remb­ingar sum gjørligt, og í hesum sambandi vera Bjarni Hammer og Jógv­ an Skorheim gestir í enska undirhúsrinum miku­ dag­in, har teir vera við í spurnarumfarinum hjá bretska for­sæt­is­ráð­harr­a­ num, Theresu May, har hon verð­ur tráspurd um støðuna, eft­ir at Undirhúsið antin hev­ur góðtikið, ella vrakað, av­tal­una, stjórnin hevur gjørt við ES. – Hetland og Orknoyggjar hyggja hendavegin, og eg haldi tað vera áhugavert at styrkja um sambandi við hesi hesi bæði oyggjalondini, sig­ur Bjarni Hammer í eini frá­boðan. Í samband við vitjanina í Bret­landi eru fundir eisini avtalaðir skotskar poli­ tikarar um Skotland og Brexit. Eisini er ætlanin at umrøða samstarvið við Føroyar og ætlanin er ei­sini at umrøða nýggju fólk­a­at­ kvøð­una, sum helst verður um loys­ing frá Onglandi. Løgtingsmenn til London at fylgja við Brexit Ljótt at karaktermyrða tí tær ikki dámar meining teirra Eiga vit altíð at halda givin lyfti, ella eru nøkur lyfti, sum í á­vísum støðum kunnu og kanska enntá eiga at verða brot­in? Kunnu vit aldrin gera einum menniskja mein ella pína tað? Hetta eru nakrir spurn­ ing­ar, sum vera umrøddir í nýgg­ja bóklinginum, sum Etiska ráðið hevur latið um­sett og lagt á heim­a­ síðuna www.etiskaradid. fo. Endamálið við bókl­ing­i­ num er at eggja og stimbra kjakið um etiskar spurn­ ing­ar, sum viðkoma okkum øll­um. Etiskir spurningar eru viðkomandi fyri okkum øll og vit eiga at taka støðu til hesar spurningar. Men sjáldan er tað lætt at finna ein­føld svar uppá etiskar spurn­ingar. Oftast koma svarini í samrøðuni við onnur. Bóklingurin lýsir eitt nú hvussu til ber, við etiskari útgreining, at koma á­vegis til vælhugsaðar støðu­r ella sjónarmið. Umframt spurningarnar oma­n­fyri, verða m.a. hesir spurningar umrøddir: Er menniskja ónt ella gott, frælst ella ó­frælst, ábyrgdarfult ella á­byrgd­ arleyst, skynsamt ella óskynsamt? Eri eg sjálv/ur sinnað/ ur at geva einum sjúkum menn­iskja lívgøgn míni? Skulu avvarðandi sleppa at taka avgerðina, um støð­ an hjá tí deyða um vev­n­að­ ar­flutning ikki er kend? Hava vit tamarhald og ræði á tólmennum (robottum)? Hvønn verða tey nýggju sløgini av tøkni ment til frama fyri og hvør fær atgongd til teirra og hvør fær nyttu av teimum? Hvussu skal meg­in­regl­ an um sjálvsavgerðarrættin brúk­ast, um ein sjúklingur hev­ur skerdan førleika til sjálv­ur at taka avgerð. Etiska ráðið vónar, at hesin bókl­ing­ur kann vera til gagns fyri lesaran. Nýggjur bóklingur um etikk Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Blaðstjóri: Barbara Holm barbara@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin