týsdagur 15. januar 2019síða 30

Mikudagur 16. januar 2019 · Nr. 6 30 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Lagt til rættis: Vilmund Jacobsen SEINASTA FERÐIN Gongur tú tær ein túr í onkrum av gomlu kirkju­ gørð­unum í Føroyum, legg­ur tú til merkis allar teir vøkru gravsteinarnar, ið eru tilevnaðir úr tí ser­ merkta føroyska basalti­ num. Í fleiri hundrað ár hava føroyingar arbeitt og brúkt føroyska basaltið, eisini til gravsteinar. Hetta er eitt gamalt hand­verk, ið hevur havt tað heldur trupult seinastu ára­ tíggjuni. Men, seinastu árini hevur aftur verið møgu­ ligt at fáa grav­steinar, ið eru framleiddir í Før­oy­um - úr føroyskum basalti. Tað er Føroya Grótvirki í Skopun, ið arbeiðir við føroyska basaltinum, sum nú ger hetta møgu­ ligt. Ein partur av teirra framleiðslu er nevniliga gravsteinar, sum verða seldir og settir upp um alt landið. Áhugi fyri handverki Vit hava verið inni á gólvi­ num hjá Føroya Grót­ virki í Skopun og prátað við brøðurnar, Heina og Høgna Tausen, ið eiga og reka virkið. Afturvið einum góðum kaffi­munni sita vit og práta um gravsteinar og teirra hugsanir hes­um við­víkjandi. Prátið gong­ ur lætt, og tað merkist týðiliga, at áhugin fyri hesum aldargamla hand­ verki er stórur. -Tað er eitt sindur ymiskt, hvussu fólk gera, tá tey skulu bíleggja grav­ stein. Men, ofta ringja fólk fyri at spyrja seg fyri, og vit eru altíð klárir at veg­leiða og hjálpa, so­leiðis at funn­ið verður fram til eina loysn, ið tey av­varðandi eru glað fyri, sigur Heini Tausen. Eitt, sum ger Føroya Grót­virki øðrvísi enn aðrar, sum selja grav­stein­ ar í Føroyum, er, at tað bert er Føroya Grótvirki, ið selur gravsteinar, sum eru framleiddir í Før­oy­um og úr tí før­oyska basalti­num. - Tá fólk ringja at spyrja seg fyri um grav­ stein­ar, vísi eg teimum ofta til ein kirkjugarð at hyggja at teimum gravsteinum, ið standa har. Tá kunnu tey finna onkr­an ella onkrar stein­ ar, ið teimum dáma. Tey kunnu tá taka eina mynd og senda hana saman við tí, sum skal skrivast á gravsteinin, til Føroya Grót­virki. Heini Tausen vísir á, at tá myndin er komin, tekna teir gravsteinin og seta tekst og annað á. Síðan senda teir upp­ skot­ið um, hvussu grav­ stei­n­urin kann síggja út, aftur til viðkomandi, og sam­an við uppskotinum er tá eisini eitt útgreinað og óbindandi tilboð. Eisini uppseting Eitt, sum sermerkir Før­ oya Grótvirki, er, at virk­ ið hevur alla arbeiðs­ gongd­ina um hendi – frá byrjan til enda. Teir fara í grótbrotið, har teir bora og spreingja. - Vit finna síðan teir røttu klettarnar, sum kun­nu viga upp í eini 30 tons. Klettarnir verða skorn­ir niður til plátur í pass­andi tjúkd. Pláturnar verða poleraðar, og síðan høggja vit tær til - við hamara og meitli - so stein­arnir fáa tað snið, ið júst hvør einstakur grav­ steinur skal hava. Heini Tausen sigur, at nú er eftir at gravera og seta tekst á, og síðan verður farið út í kirkju­ garðin at seta grav­steinin upp. - Og vit arbeiða um alt landið, leggur hann aftrat. GRAVSTEINAR ÚR BASALTI REINT FØROYSKT HANDVERK Ein partur av framleiðsluni hjá Føroya Grótvirki er føroyskir gravsteinar, sum verða seldir og settir upp um alt landið Hans smíðar føroysku kisturnar - Tað er eitt sindur ymiskt, hvussu fólk gera, tá tey skulu bíleggja gravstein. Vit eru altíð klárir at vegleiða og hjálpa, sigur Heini Tausen (v.m.), sum her stendur undir liðini á beiggja sínum, Høgna Tausen Í meira enn fýrati ár hevur Hans Jacobsen, ið er útbúgvin snikkari, havt tað sum sítt hand­ verk at smíða kistur. So skjótt, hann varð út­ búgvin snikkari, fór hann í holt við hetta ser­merkta handverk á egnum virki. Í nógv ár var hann einsamallur, men síðan 1998 hevur sonur hansara, Niels Pauli, sum eisini er út­búgvin snikkari, verið hansara høgra hond á verk­staðnum. Hans Jacobsen hevur ikki havt langan veg til arbeiðis hesi mongu ár, hann hevur fingist við sítt snikkaravirksemi, tí øll árini hevur verk­stað­ urin verið í kjallaranum hjá honum og konuni í Heinagøtu í Havn. Sum árini eru liðin, má sigast, at Hans Jacob­sen rættiliga er ímyndin av føroyskum kistu­smíði, og hóast nógvar innfluttar kistur koma til landið, smíða feðgar­nir kortini umleið 100 føroyskar kistur um árið. Tænastan hjá teim­um fevnir eisini um lík­verju, sum kann bíleggjast saman við kistu­ni, og tænastan fevnir um allar Føroyar. - Vit syrgja soleiðis fyri, at kistur og lík­verj­ur verða koyrdar upp á pláss um alt landið, sigur Hans Jacobsen. Hans Jacobsen Kistur hava nøkur standard sløg av kistum í sínum útboði og í serstøkum føri, tá tørvur er á størri kistu enn vanligt, verður hon eisini smíðað eftir tørvi. - Tað eru fólk, sum seta prís upp á føroysku kistur­nar, og tí livir hetta handverk enn í Før­oy­ um, sigur Hans Jacob­sen, sum vísir til heimasíðuna www.kist­ur.fo, har neyvari kunn­ing er um sløg av kist­um, prísir og annað. Hóast nógvar kistur verða innfluttar, livir handverkið hjá feðgunum, Hans Jacobsen og Niels Paula Jacobsen, framvegis á verkstaðnum í Heinagøtu í Havn So skjótt, hann varð útbúgvin snikkari, fór Hans Jacobsen í holt við sermerkta handverkið á egnum virki