hósdagur 28. februar 2019síða 30

VINNUBLAÐIÐ HJÁ MIÐLAHÚSINUM 6 mars 2019 1 Claus Meyer: Føroyar kunnu vera eitt Mekka fyri íverksetan Noma rannsakaði Føroyar: Føroyar avgerðandi fyri yrkisleiðina Pætur Hjalmar Evensson At Føroyar liggja fjarskotnar mitt í Atlantshavinum, nýtist ikki vera ein forð­ ing fyri einari blomstrandi íverk­setara­ vinnu - tvørturímóti eigur hetta at vera styrkin og fyrimunurin hjá føroyskari íverksetan. Tað heldur víðagitni kokkurin og íverksetin, Claus Meyer, í øllum førum. Navn­frami danin hevur gjøgnum ár og dag stáplað nógvar fyritøkur og verk­ ætlanir uppá beinini, og serliga er tað í matvinnuni, at hann hevur gjørt seg galdandi. Hann hevur ment og definerað nýnorðurlendska matin og er ein av stovnarunum av kollveltandi donsku matstovuni, Noma. Claus Meyer var í Før­ oyum í farnu viku, og hann sær nógvar møgu­leikar í føroyskari íverksetan. - Føroyar eru eitt kul brand. Her eru fá fólk, tað er vakurt, náttúran er vill, og tí er tað er kul, tá okkurt kemur úr Føroyum. Við hesum fyritreytum hava Føroyar potentiali til at vera eitt Mekka fyri íverksetan, sigur Meyer. Hertaka heimin úr Føroyum So er tað spurningurin, um Claus Meyer heldur, hann hevði kunnað rokkið júst somu tindunum, um hann byrjaði sína gastronomisku yrkisleið í Føroyum. Tað ivast hann ikki í, at hann hevði, sjálvt um Føroyar liggja avskornar frá evropeiska meginlandinum. - Eg meini heilt avgjørt, at eg hevði kunnað eydnast uppá sama máta, um eg var føddur í Føroyum ella fyri so vítt í Íslandi. Í teoriini kanst tú væl byrja sum matstovueigari í Føroyum og síðani hertaka allan heimin við tínum matstovum, sigur hann og vísir imponer­ aður á, at føroyska matstovan KOKS júst hevur fingið tvær Michelin-stjørnur. - Tað prógvar nettupp, at tú ikki nýtist at búgva í einum stórbýi fyri at fáa altjóða success við einari matstovu. Heimurin er lítil, og næsta stopp er bara ein flogtúr á tveir tímar burtur, sigur Claus Meyer. Tey røttu fólkini Men tað er ikki lætt at leggja heimin undir seg, og tað eru lutfalsliga fá, sum megna at hava matstovur í fleiri londum. Tað er Claus Meyer um nakar greiður yvir, og tí leggur hann stóran dent á týdningin at hava tey røttu fólkini - tí eitt gott team er neyðugt, fyri at ein verkætlan skal blíva til eina altjóða success. - Uttan tey røttu fólkini at útinna tað góða hugskotið, so fer alt til einkis. Men tey bestu fólkini kunnu eisini falla í fátt, um tey brúka orku uppá eitt vánaligt hugskot. Bæði hugskotið og fólkini eru av størstum týdningi, tí tað eina er einki uttan hitt, sigur hann og vísir á aðrar fyritreytir. - Timing hevur ekstremt stóran týdning. Góð eydna spælir eisini inn, sjálvt um mann ikki so væl kann stýra eydnuni sjálvur. Persónliga haldi eg harumframt, at tað altíð er ein fyrimunur at hava eitt endamál, sum røkkur út yvir ein sjálvan, við í baggaguni, sigur Claus Meyer. pature@sosialurin.fo - TÚ KANST VÆL BYRJA SUM MATSTOVUEIGARI Í FØROYUM OG SÍÐANI HERTAKA ALLAN HEIMIN VIÐ TÍNUM MATSTOVUM, SIGUR ROYNDI DANSKI ÍVERKSETIN, CLAUS MEYER Fyri júst 16 árum síðani gjørdi Claus Meyer saman við tveimum sam­starvs­ partnarum av at byrja eina nýggja matstovu í Keypmannahavn, sum skuldi rannsaka møguleikarnar í tí norður­lendska rávørugrundarlagnum. Mat­stovan fekk navnið Noma. Tríggjar mánaðir áðrenn matstovan lat upp, fóru teir tríggir stovnararnir á eina pílagrímsferð til tey arktisku londini fyri at kanna, um kalda norður­ lendska veðurlagið hevði nakra ávirkan á góðskuna av rávørunum, sum vóru til her um leiðir. Uppdagaði føroysku dygdina Á hesari pílagrímsferðini gekk leiðin sjálvsagt til Føroya, og her blivu teir mót­tiknir við opnum ørmum og blivu væl vegleiddir av føroyingum, ið kendu best til føroysku rávørurnar. - Eg minnist kvalitetin av fiskinum og jomfrúhummarunum, eg smakkaði, og eg var fullkomiliga blástur um koll av føroysku hvítarótunum. Eg fekk eisini øður, sum eg ongantíð hevði roynt fyrr, sigur Claus Meyer. - Møtið við tær føroysku rávørurnar og tey føroysku fólkini, eg møtti á ferðini, bleiv definerandi fyri mína yrkis­leið, sigur hann. Fyrstu árini brúkti Noma livandi jomfrúhummarar og øður úr Føroyum. Hava vit loyvi at droyma? Tá Claus Meyer hevði fyrilestur í Kongs­høll 21. februar, vísti hann á, at fyrr var norðurlendskur matur hvørki ser­liga áhugaverdur ella høgur í metum í altjóðari gastronomi. Tí vóru tað nakrir spurningar, sum vóru umráðandi at reisa og umhugsa, tá Meyer og restin av Noma fóru undir sítt virksemi. Teir spurdu seg sjálvar: - Hava vit í norðurlondum loyvi til at droyma um, at tað kann lata seg gera at samstarva um at skapa eina av heim­sins vakrastu, mest ábyrgdarfullu og mest undranarverdu køk, sum allur heimurin fer at elska, at vit tóku initiativ til? Ella hava vit ikki loyvi til at droyma um tað? Samstundis reistu teir spurningin, hvørji virðir eitt slíkt mál skuldi byggja á, um teir høvdu loyvi til at droyma hetta. Ein annar týdningarmikil spurningur var, hvat ágóðin til heimin hevði verið í fleiri ymsum sambondum, um mann rakk málinum at blíva ein av heimsins fínastu matstovum – sum Noma nú hevur verið heiðrað sum fýra ferðir. Máltíðir vóru ein synd Claus Meyer vísti í framløguni á, at áðrenn norðurlendsku køkina hevði mat­gleðin hjá danum verið avmarkað í nógv ár. Tað einfalda hugskotið at til­ reiða eina framúrskarandi máltíð hevði líkafram verið mett sum ein synd, segði hann og greiddi skemtiliga frá: - Tað er í hesum andanum, at foreldur míni eru blivin uppdrigin. Tí havi eg kanska eisini lættari við at fyri­ geva teimum fyri allar tær and­styggi­ ligu máltíðirnar, eg bleiv útsettur fyri í byrjanini av 60’unum. Eg vaks upp í tí myrkasta tíðarskeiðnum í søguni hjá donskum mati – í einum av svartastu støðunum á gastronomiska landa­korti­ num, nevniliga Lolland, tók hann til. Hann fortaldi víðari um allar tær frystu gularøturnar og steikimargarinið, sum plagdi at seta dám á máltíðirnar í barndómsheimi hansara. Sum ungur flutti hann til Fraklands, har hann fekk íblástur til franska matgerð, og hetta legði lunnar undir matgleðina og framtíðar ævintýr hansara. Eisini greiddi hann frá um aðrar verkætlanir hjá honum, eitt nú Meyers Bageri og um eina kveikjandi matstovuverkætlan í Bolivia. BEINT ÁÐRENN NOMA LAT UPP Í 2003, VAR CLAUS MEYER Í FØROYUM FYRI AT LEITA EFTIR RÁVØRUM VIÐ MYTOLOGISKARI GÓÐSKU – OG TAÐ FANN HANN