týsdagur 12. mars 2019síða 20

Mikudagur 13. mars 2019 · Nr. 30 20 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 NØVN Hans Eli Dahl farin Mikudagin bórust deyðs­ boðini av Hans Eli Dahl, fyrr­ verandi lærara í Havn. Hans Eli var sonur Edith og Paula Dahl. Hon úr Vest­ manna og hann úr Havn. Hans Eli var giftur við Birnu, f. Jensen úr Froðba, og tey vórðu vígd í Tvøroyar kirkju 28. januar 1967. Sum Theodor Olsen, prest­ur, nevndi í gravtaluni, so hevði Hans Eli verið sjúk­ ur nú í eina tíð, og hann var klár­ur at fara um sýnina, sum hann sjálvur tók til. Birna og Hans Eli áttu fýra børn, 12 abbabørn og eitt langabbabarn á veg. Hans Eli varð føddur 28. februar 1944 í Havn. Yngri bróðir Hans Eli, Kristjan, sum var stjóri á Sosi­alinum, andaðist einans fimmti ára gamal í 1998. Í heiminum hjá teimum vaks eis­ini Heri Hansen upp, og systrarnar eru Katrin Dahl Jakob­sen og Gisley Dahl Bonde. Hans Eli tók realskúla­ prógv í Havn, arbeiddi nøkur ár sum goymslumaður og annað fyrifallandi arbeiði, til hann fór á Føroya Lær­ara­ skúla, har hann tók prógv í 1967. Umframt starv sum lær­ari í Sørvági og í Havn virk­aði hann eisini sum talulærari, og var eisini stjóri á Sernámsdeplinum. Hans Eli var kendur sum ein vitugur, men lítillátin maður. Bókligur, men eisini handaligur, bygdi hús, og dugdi at fáast við motorar. Hann gjørdi ikki nógvan háva burtur úr sær sjálvum, hóast hann ongantíð krógv­ aði, hvat hann helt um sam­ felagsviðurskifti og hvørju megin miðjuna hann stóð parta­politiskt. Og tó at tað ikki var nógv, sum kundi øsa henda still­ føra mannin, so dámdi hon­ um lítíð, tá bygdafólk ikki hildu havnarfólk duga at fá­ ast við bát og jørð. Bátin dámdi honum væl at rokast við, og væl dámdi hon­um at hoyra friðsæla motor­ljóðið á bátinum, sum fylgið eisini steðgaði á við, tá gingið varð út á kirkjugarðin sunnudagin. Hans Eli var familjukærur, og honum dámdi væl at savna familjuna, og saman vóru tey nógvar túrar í før­ oysku náttúruni. Friður veri við minnum um Hans Eli Dahl. Minningarorð um abba okkara, Janus úr Dímun Fyri einum ári síðan, 19 apríl í fjør, andaðist Janus úr Dím­ un, 94 ára gamal. Hann varð føddur 4 apríl 1924. Foreldrini vóru Óla Ják­ up og Hansina, bóndahjúnini í Dímun. Óla Jákup var bónda­sonur úr Dímun, og Hansina dóttur Filippus og Olivu Joensen í Skúgvi. Jan­ us var fyrsta barnið hjá teim­um báðum, og sum van­ ligt var tá í Dímun, so fór mamm­an til Skúvoyar at eiga, tí har var jarðarmóður og tryggari umstøður, um okk­urt skuldi blivi áfatt. Hetta mundi ganga væl, og ein lítil dímuningur legðist aft­urat í oynna, tíðliga hetta várið. Gleðin hjá foreldrunum bleiv stutt, tí sama summarið hann var føddur, doyði pápin av vanlukku í samband við ræn­ing av lomvigareggum, her í oynni. Hansina giftist upp­aft­ur við Óla Jákup Johanne­sen, á Toft í Dali, og fingu tey fýra børn saman. Tey systkjini øll vuksu upp í Dímun, og sum tilkomin fluttu tey av oynni og fingu sínar lívsleiðir. Men Janus, ið var elstur, var verðandi í Dímun, og festi oynna, tá Hansina lat garðin víðari. Janus kom sum ungur maður at kenna eina gentu í Sandvík, og aftaná nøkur ár við fríggjaraferðum millum Dím­un og Suðuroy, flutti Kinna, omma okkara, niðan til Dímunar. Hon var dóttir Niels og Elisabeth Mørk í Sand­vík. Og við hennara lætta og frískliga hugburði til dag­in og lívið, kom ein nýggj tíð til oynna eisini. Tey gift­ ust í 1950 og fingu tvey børn, Óluvu og Óla Jákup. Á einum stað sum í Dímun var tá, eins og altíð, nógv at fáast við; bæði oyggjin, garð­ ur­in og familjan skuldi pass­ ast, og hesi árini frá fyrst í fimm­tiárunum og eini 25 ár fram, vóru umframt onnur, systkin hjá bæði Janusi og Kinnu, við til at dríva garðin og alt virksemi í oynni, summi búgvandi her í nøkur ár við familju, og onnur ferð­ andi millum fastlandi og oynna. Í 70´num vóru nøkur ár har alt bleiv sløkt og lukka nið­ur um veturin. Janus og Kinna, sum til tíðir tá vóru tvey­einið her uppi, fóru av oynni tá slakt og alt tíðlíkt var av, og komu so út aftur til várið. Dímun er ringt brimpláss, og kundi um veturin lættliga ganga ein og tveir mánaðir uttan nakað bátasamband, sum postbáturin í Skúgvi ann­ars var raskur at røkja, tá lend­andi var. Hettar vóru karg­ar umstøður , og ein skrib­entur sum var í Dímun tá einaferð, at skriva eina grein, hevur í yvirskriftini ”Verd­ens ensommeste Ø”, kanska ikki verið langt av leið. Seinni í 70´num kom son­ urin Óla Jákup aftur í oynna at búgva, og saman við Sunnivu, yngstu dóttir Líggj­ as og Evu Sørensen, bæði ætt­aði av Kirkju, fór unga parið at reka garðin og alt virk­semi í oynni, saman við Janus og Kinnu. Skipanin við at fara av oynni um veturin, bleiv tó tann sama líka fram til 1985, tá tyrlurnar komu at røkja ferðasambandi við fleiri av útoyggjunum. Tá broytt­ ust umstøðurnar rætti­liga nógv her í oynni; við álít­andi rutu alt árið til fast­landi, var oyggin ikki so ”en­som” um veturin, og dím­un­ing­ar fóru aftur at búgva alt árið í oynni. Fyrst í hesi øld vóru bæði Janus og Kinna blivin eldri fólk, og tey fluttu av oynni. Í teirra stað komu yngri kreftir til. Abbi plagdi at siga, at Dímun var fyri ungt fólk, og at man eldist skjótt her uppi; hann meinti nokk við, at arbeiði kundi vera krevjandi og slitsamt. Javnan vóru tey aftur her og vitjaðu, og tað var sum yngdust tey upp­aft­ ur teir dagarnir. Janusi dámdi til tað síðsta væl at vera við í øll­um arbeiði á garðinum, um tað var í haga ella við hús. Hans­ara partur lá ongantíð eftir, og tó at likamið natúr­ lig­ani viknaði tey seinasti ár­ ini, so var hugurin sum hjá ein­um unglinga. Seinastu árini var Janus einkju­maður. Aftaná at Kinna var farin, mundi hon­ um troyttast av døgum, men helt tó á við lívinum, tó sakn­ urin mundi vera harður. Men hann dugdi eisini at finna gleði í tí dagliga; langa­bba­ børn­ini gleddist hann um, hann var góður við tey, og dámdi væl at vera um tey. Eis­ini túrar heimaftur til Dím­un, og annars at ganga inn til familjuna at vitja. Hjá okkum børnunum var tað einastandandi, í okkara uppvøkstri, at hava bæði eina ommu og abba her í Dímun. Á hvør sín hátt dugdi tey væl at vera um okkum, sum nú einaferð bara ommur og abb­ ar kunna. Abba dámdi væl at hava okkum við í hagan, tá okkurt fylgið skuldi røktast, til bakka at fleyga lunda, ella annað gerandis arbeiði. Hann kundi til tíðir tykjast strang­ ur, og kanska harður av sær, men nú man sjálvur er til­ kom­in, er skilligt at hetta hev­ur verið fyri, at vit børn eis­ini skuldi fata álvaran í øll­ um hesum, sum er gerandis­ dagurin í oynni her. Og so hvørt sum vit børn­ ini mentust, bleiv tað, sum fyrr bara var spæl og stutt­ leiki, eisini til tað at man hjálpti til og gjørdi mun, í dag­liga arbeiðnum. Her dugdi abbi at vegleiða, sjálvt um hann ikki var tann mest tolni av natúr. Og við sínum hátti at fortelja um gamlar siðir, vanar og virðir, fekk hann eis­ini samantvinna søguna og mentanina á staðnum, uppí tað dagliga. Tað er eitt fram­í­hjá fyri okkum eftir­ kom­arar. Janus úr Dímun er farin, og eftir hann standa varðar, bæði verkligir og andaligir, ið boða frá einum virknum og langum lívið. Ein kapittul av Dímunarsøgu er at enda, men framhald er og tað er gott. Ása, Janus, Kinna og Eva