týsdagur 23. juli 2019síða 26

juli 26 Ólavsøkan 2019 Árni Gregersen Tað hava ongantíð áður búð so nógv fólk í Føroyum sum nú. Í løtuni eru vit 3000 fleiri íbúgvar í landinum, enn vit vóru hálvan sep­tember 2015, tá ið hendan sam­ gongan tók við. – Ja, vit settu okkum fyri at gera tað meira liviligt hjá fólki at búgva í Før­oy­um, og tað hevur eydnast, sigur Aksel V. Johannesen, løgmaður og sam­gonguleiðari. – Eg veit væl, at ein partur av orsøk­ini er, at tað gongur væl í Før­ oy­um. Tað dregur fólk hendan vegin, men eisini fleiri av átøkunum, vit hava gjørt, gera, at fleiri ung fólk eru verandi í landinum, sigur hann. Í løtuni er møguligt at taka 18 førleikagevandi útbúgvingar í Før­ oyum. Men eisini onnur lóggáva og aðrar broytingar, metir løgmaður hevur gjørt, at fólk vilja búseta seg í Føroyum. – Sjálvur haldi eg, at hjúna­bands­ lógin er ein partur. Ikki tí at so nógv sam­kynd flyta hendan vegin, men meira at ungfólk sum heild halda, at Føroyar eru vorðnar meira fevnandi, enn tær vóru, og at her er pláss fyri øllum, sigur løgmaður. Avbjóðingar At vit eru so nógv fleiri í sam­felag­ num gevur okkum eisini nakrar stór­ ar avbjóðingar. – Bústaðarneyðin er stór. Tað er tor­ført og dýrt hjá ungum at finna sær eina íbúð ella eini hús – annaðhvørt tað er at leiga ella eiga. Tað er ein spurn­ingur, vit hava arbeitt við, men tað gongur ov seint og meira ferð má setast á tað arbeiðið, sigur hann. Hann vísir eisini á, hvussu torført tað er at byggja hús uttanfyri mið­ staðar­økið. Peningastovnarnir eru ikki serliga sinnaðir at veita lán til slíkar byggiætlanir, tí tað ofta vísr seg, at húsini gerast so dýra, at tey kosta meira at byggja enn ein kann selja tey fyri. – Í veruleikanum hevur hetta ofta við sær, at ungfólk gerast tekniskt insolvent, í somu løtu tey flyta inn í teirra dreymahús. Tað kann ikki vera rætt, sigur løgmaður. Byggja ymiskt Løgmaður heldur, at tað er um­ ráð­andi, at vit í framtíðini duga at byggja meira fjølbroytt. At fólk vilja búgva í miðstaðrøkinum er ikki so nógv at gera við, men vit mugu ansa eftir, at tað ikki verður soleiðis, at øll tey við teimum hægru inntøkunum búgva í Havn og restin úti um landið. – Tað gevur eina keðiliga sundur­ býting, sum ikki gagnar sam­felag­ num. Tí er neyðugt, at vit hjálpa til at skapa møguleikar hjá fólki at seta seg niður aðrastaðni enn í Havn, sigur hann. Haldførur búskapur Samgongan setti sær eisini fyri, at gera føroyska búskapin meira hald­ føran uppá longri sikt. Tað var soleiðis, at reyðar lampur blinkaðu úti í framtíðini fyri føroyska bú­skapinum, var onki gjørt við lang­ tíð­ar haldføri. – Men millum annað nýggja pen­ sjónsskipanin hevur tryggað at hald­ føri á búskapinum er batnað mun­ andi. Eisini tað, at landskassin fær meira enn 300 milljónir krónur inn frá fiski- og alivinnuni, hjálpir væl til, sigur løgmaður. Eitt annað mál, sum samgongan setti sær fyri, var at býta ríkidømi í landi­num meira javnt. Spurdur um hetta er framt, sigur løgmaður: – Avgjørt. Fyrst og fremst hava vit veitt ein skattalætta til tær lágu og miðalinntøkurnar, so tær í dag gjalda 15 heldur enn 20 prosent í skatti. Tøl, sum vísa, hvssu javnt virð­ini eru býtt, ganga rætta vegin og mun­urin millum tann fimtingin, sum tjena mest, og tann fimtingin sum tjenar minst minkar. Tað er gott tekin, sigur løgmaður. Hendan samgongan hevði ætlanir um at fáa eina margfeldislóg sam­ tykta. Tað vil siga eina nýggja um­ hvørvis­lóg. Í henni eru fleiri broyt­ ing­ar í mun til tað, sum er galdandi í dag, men tað eydnaðist ikki at fáa lóg­ina ígjøgnum áðrenn tingið fór í summar­frí. Tað sama hendi við nýggju sosial­ lógini. Hon var eisini løgd fyri tingið, men dettur burtur, nú tingsetan end­ ar. – Hetta er eitt veruligt nýbrot, tí okkara sosiallóg er ein gomul lóg, sum vit hava pjøssað uppá, men ongan­tíð gjørt frá grundini. Tí er ein part­ur av henni á donskum og restin á før­oyskum, sigur løgmaður. Heldur ikki lógin um at geva Bú­ støð­um heimild at læna 250 milljónir aftur­at kom ígjøgnum á hesum sin­ ni. Løgmaður siur tó, at tá ið talan um uttanríkismál, so eru vit kom­in langt ávegis við nýggjum handils­ sátt­málum. – Tað fer kanska ikki at eydnast at fáa nakran undirskrivaðan undan val­i­num, men tað hendir rættuliga skjótt eftir valið, sigur løgmaður. SAMGONGAN HEVUR ROKKIÐ MÁL HON VILDI RØKKA Í VALSKEIÐNUM Hóast sumt hevur verið torført at loysa, og summi mál duttu burtur, tá ið tingið fór í summarfrí, er samgongan komin á mál á nøkrum økjum