hósdagur 22. august 2019síða 22

FRÍGGJADAGUR 23. AUGUST 2019 SOSIALURIN 96 22 Óli Jacobsen Óli Jacobsen 1. partur Í hesi røð hava vit verið víða um í land­inum, og fyri so vítt eisini í út­ landinum. Dentur hevur verið lagdur á at skriva um lívið hjá vanligum fólki í eini tíð, sum tey flestu í dag ikki minnast til. Hetta kann hava virði fyri tey, sum yngri eru, og er tað fyrst niðurskrivað, so kann tað eisini hava týdning fyri komandi ættarlið. Eg havi kent Evald langa tíð, og vit hava altíð fingið eitt prát, tá ið vit hava hitst. Ikki hevur hann gjørt nógv burtur úr sær, men tað hevur verið púra greitt, at Evald veit og minnist nógv. Hetta hevur gjørt tað, at vit í fýra pørt­ um fara at lýsa Evald, hansara lív og hans­ ara leiklut í samfelagnum, sum ikki hevur verið so lítil. Í hesi frásøgn verður eisini tikin við partur av ein grein um Evald, sum skyld­ maður hansara, Frits Johannesen, skrivaði á heimasíðuni hjá Fuglafjarðar kommunu, tá ið Evald fylti 80 ár. Okkurt ískoyti verður eisini frá øðrum keldum, sum tað kann vera hóskandi at taka við fyri at fáa søguna meira fullfíggjaða. Ættin og kommunan Evald var føddur 3. september í 1927. Tað kann geva eina hylling av Fuglafirði tá í tíðini, at í 1930 búðu 780 fólk í sóknini, og at skattainntøkan var 347.000 krónur. Komm­unuskattturin var 21.000 kr. Nú er fólka­talið tað dupulta. Pápi Evald var Símun Pauli Johannesen f. 1898. Hann var sonur Jóannes Johannesen í Inni­stovu og Elsebeth f. Johansen, sum bæði vóru av Hellunum. Tey bygdu á Inni­ stovu­grundina í Fuglafirði. Mamma Evald var Poulina Eliassen. Pápi hennara var Poul Eliassen, vanliga kall­aður Pól á Vestur, giftur við Jóhonnu f. Poul­sen. Eitt systkinabarn Evald er John Elias­sen í Porkeri, hvørs áhugaverda søga fyri kortum hevur verið í hesi røð. Evald greiðir frá: “Misti” mammuna fimm ára gamal Eg átti tveir brøður. Teir vóru Petur og Johannes Martin, kallaður Hanni. Hanni var kendur sum ein góður harmoniku­ spæl­ari. Petur var ikki heilt vanligur. Hann var ein málsnillingur, dugdi fleiri fremm­ anda­mál, eisini russiskt, sum hevur verið ógvuliga sjáldsamt tá í tíðini. Tá ið mamma fekk yngsta sonin, gjørd­ ist hon sjúk, og eingin hjálp var at fáa. Eg var tá fimm ára gamal. Hon fekk tung­lyndi, og minnið sveik. Hon fór fyrst á sjúkra­ húsið í Klaksvík, og haðani fór hon niður til Danmarkar á sjúkrahús. Hetta vóru ein­ astu ráð tá í tíðini. Í dag hevði hetta uttan iva verið øðrvísi. Mamma var niðri øll árini fram til 1988, tá ið hon doyði. Vit vitjaðu hana viðhvørt, men tá vóru ikki somu møguleikar at ferð­ ast sum nú. Undir krígnum var heldur einki samband millum londini, heldur ikki bræva­samband, so tað hevur verið ein hørð lagna hjá mammu og hjá okkum øllum. Hon er so grivin í Føroyum. Tá var pápi deyð­ur, hann andaðist 68 ára gamal í 1966. Pápi hevði bygt eini hús, áðrenn hann gift­ist. Tey stóðu heiman fyri Siloa, sal­in hjá Brøðrasamkomuni. Tá mamma gjørd­ ist sjúk og fór niður, seldi pápi húsini til hálvbeiggja sín, Eliseus. At tað gekkk soleiðis mammu var sjálv­sagt eitt bakkast. Men barndómurin var kortini góður. Tá ið mamma var farin nið­ur, fóru eg og pápi at búgva hjá fastur míni, sum var gift við Sámal á Brúnni. Pet­ ur var hjá ommu og abba, Jóhannu og Pól á Vestur. Elisabeth Jacobsen helt hús hjá svágr­ in­um, Símin Jóhan Eliassen, sum hevði mist konuna. Hon tók beiggja mín, Hann, til sín og var honum í móður stað. Í 1936 bygdi pápi nýggj hús uppi við Garð, og eftir tað búðu Petur og eg saman við pápa, og Hanni búði í grannahúsunum. Mostir vildi ongan annan drong hava Vit høvdu fyrst eina arbeiðsgentu eina tíð. So kom Elsebeth Maria, hálvsystir pápa, f. 1912, at halda hús hjá okkum. Hon var ógift og giftist heldur ikki. Onkur drongur hevði hildið seg til, men hon segði, at tá ið hon ikki fekk tann, sum hon hevði verið góð við, so skuldi hon ongan annan hava. Drongurin var Hans David Gregersen í Guttastovu í Syðrugøtu, sum hon hevði verið trúlovað við. Tey høvdu tikið ring upp á. Men hann varð sendur til Danmarkar í 1933 at taka mandlurnar. Hetta skuldi ikki verið nakað stórt inntriv, men okkurt gekk galið, og hann doyði bara 24 ára gamal. Hetta var ein stórur sorgarleikur. Hann kom tískil aftur í kistu og er grivin í kirkjugarðinum við gomlu kirkju í Norðragøtu. Martinus, bóndin í Guttastovu, kallaði beiggja sín upp, og yngri Hans David bleiv ein av okkara mest royndu línuskiparum. Elsebeth Maria var í húsinum hjá okkum, inntil hon fór á ellisheim, so her var trúfesti í bæði borð. Vit búðu uppi við Garð til í 1940, tá ið kríggið byrjaði. Tá løgdu pápi og Eliseus húsar­hald­ini saman, og vit fluttu oman til teirra. Tá manglaði so nógv sum t.d. kol. Tí var tað lættari, at hava felags húsarhald. Vit kundu tá hava torv, kol og annað í felag. Tað var ov lítið av koli, tí fóru nógv at skera torv. Vit høvdu kúgv í kjallaranum, so tað loysti tørvin á mjólk. Pápi og Eliseus býttu upp­gávurnar millum sín, og tað bar væl til. Eina tíðina undir krígnum fekst onki mjøl úr Onglandi, men bara korn. Tá máttu kvørnirnar takast í brúk aftur. Í 1944 bleiv tað meira friðarligt, og á sumri 1945 fluttu vit, pápi, Petur, eg og Else­beth Maria aftur niðan í Garð. Sama heystið giftist Eliseus við Poulinu Petersen úr Vági. Skúlagongdin Í 1872 kom fastur lærari í Fuglafirði. Hann hevði skúla úti í Beiti við Garð við trimum næm­ingum. Í 1882 kom nýggjur skúli á Bugn­um, sum hevði eina skúlastovu í norð­ ara enda og læraraíbúð í heimara enda. Lær­arin var Hans David Hansen. Ein lærari bleiv settur afturat í 1917, og tá varð skúlin eisini hildin í Høgnahúsum til 1936. Tá ið tann triði lærarin varð sett­ ur í 1923 bleiv læraraíbúðin gjørd til skúla­ stovu. Eg fór í skúla í 1935, tá var eg átta ár. Tá gingu vit í gamla skúla niðri á Bugnum, har bókasavnið nú er. Lærarar vóru Karl Kristiansen og Eliesar Reynberg. So var lærarinnan Sanna, sum var gift við Krist­offur Vit hava hitt nærum 92 ára gamla Evald Johannesen í Fuglafirði. Hann hevur upplivað nógv og dugir væl at greiða frá. SIÐSØGA Evald Johannesen: EIN BRANDUR Á SJÓGVI OG LANDI. Evald Johannesen, “misti” mammuna fimm ára gamal. Fuglafjørður, sum Evald minnist heimbygdina. Myndin er frá 1920.