týsdagur 27. august 2019síða 10

Mikudagur 28. august 2019 · Nr. 98 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 KJAK OG VALGREINAR Mannarættindaeftirlit í eygsjón Poul Michelsen landsstýrismaður Seinstu dagarnar hevur nakað av kjaki verið um mannarættindi í Før­ oyum og arbeiðið at seta á stovn eina funktión at hava eftirlit við manna­ rættindum. Nakrar týðandi nágrein­ ingar mangla fyri at orðaskiftið skal vera so munagott, sum til ber. Mannarættindanevndin hjá ST hev­ur mælt Føroyum til at skipa stovn, sum skal hava eftirlit við manna­rættindum. Seinasta tilmælið um at skipa ein tílíkan stovn fekk lands­stýrið í 2016 í sambandi við eina ST-hoyring um mannarættinda­støð­ una í Føroyum. Skamt eftir hoyringina varð ein arbeiðsbólkur settur at gera landsstýrinum tilmæli um, hvussu óheft mannarættindaeftirlit kann skip­ast í Føroyum. Heldur enn at skipa ein nýggjan al­ menn­an stovn at hava eftirlit við, at Føroyar halda sínar altjóða skyldur viðvíkjandi mannarættindum, varð mælt til at skipa eina eind, ið skal leggj­ast saman við einum myndug­leika, sum varðar av málum við til­knýti at manna­rættindaøkinum. T.d. Før­oya Kærustovnur, Løgtingsins umboðs­ maður, Javnstøðunevndin ella Fróð­ skaparsetrið. Undirtøka er fyri tilmælinum, og í samráð við løgmann havi eg tikið stig til, at Mannarættindaeindin nú er part­ur av ætlanunum í sambandi við at endurskoða bygnaðin í Føroya Kæru­stovni. Fortreytirnar fyri at lyfta uppgávuna at hava eftirlit við manna­rættindaøkinum í Føroyum eru m.a. nøktandi játtan, eitt fakligt umhvørvi og ein neyv virksemislýsing. Tað er ikki løtuverk at fíggja og skipa eina so breiða og fakliga funktión. Enn er ilt at siga, júst nær tað ber á mál, men tilmælið frá ST verður tikið í álvara og arbeitt verður miðvíst við at skipa mannarættindaeindina í Før­oy­ um. Inn til ta tíð eiga føroyingar kortini ikki at stúra, tí bæði almennir mynd­ ug­leikar og dómsvaldið eiga við støði í galdandi lóggávu – sum eisini fevnir um evropeiska mannarættinda­sátt­ mál­an – at tryggja borgarum grund­ leggj­andi mannarættindi og rættar­ trygd. Men vit vita, at mannarættindi ikki eru vunnin av sær sjálvum. Tey kunnu vera viðbrekin og mugu ong­ antíð takast fyri givið. Tí er tað okkara skylda at taka øll neyðug stig fyri at tryggja, at mannarættindabrot ikki henda í Føroyum. Júst tí skal tað ger­ ast við skili. Ikki í skundi. Trump, Grønland og Vesturindisku Oyggjarnar Johan Mortensen Tad vakti ans tá Trump boðaði frá at USA er áhugad at keypa Grønland. Summi høvdu hug at smílast og ikki taka hetta í álvara. Tá nú Trump fær at vita at Grønland – og kanska eisni Føroyar – ikki eru til sølu gerst hann sera firtin og avlýsir vitjan sína í Danmark. Hetta er løgin framferð móti Dan­mark og Ríkisfelagsskapinum. Dan­mark og eisini Føroyar hava altíð hevur havt sera góðar relatiónir til USA og eru vit Nato partnarir. USA hev­ur eisni havt fleiri góðar Sendi­ kvinn­ur og menn í Danmark og sum eisini hava røkt Føroysk áhugmál. Am­ erik­anska Sendikvinnan i Danmark sat í Havnar Kirkju farna Ólavssøkudag. Men um man nú tekur hetta í álvara og hví spyr Trump um Grønland er til sølu ? Kanska ikki heilt so løgið kortini, tí Danmark hevur jú áður selt av Ríkisfelagskapinum til USA ! Í 1917 var sølan av Vest Indisku oyggjunum kom­ in í lag, og USA keypti henda partin av Ríkisfelagsskapinum fyri 25 mio doll­ ars og oyggjarnar fingu navnið United States Virgin Islands. Donsk áhugamál fingu fótin fastan á hesum oyggjum í 1671 og beinanvegin var farið undir sukurframleiðslu og dan­ir fingu umleið 120.000 trælir ur Afrika til hesa óhugnaliga vinnu og sum gav storar inntøkur til Danmark. Í 1848 var so trælahandilin forboðin i Dan­mark og um hetta mundi var suk­ ur­framleiðslan minkað burtur í onki á Vestindisku Oyggjnum og danski Ríkis­kassin hevði storar utreiðslur av oyggjunum og kom tá upp á tal at selja til USA sum var áhugað og so í 1916 hev­ ur man samrátt seg fram til eina sølu. Tad var stór mótstøða í Danmark moti at selja, so ein folkaatkvøða varð hildin har 280.000 atkvøddu JA og 150.000 NEI. Kvinnur sluppu at atkvøða og eis­ini i Føroyum var at­kvøtt og her var stórt NEI til sølu – okkara for­fedrar vóru kanska bangn­ir fyri at teir vóru næsti sum blivu seldir. Fólkið á Vest­ indisku oyggj­unum vóru ikki spurd. Nogv­ir danir vóru bangnir fyri, at lit­ aða fólkið á oyggjunum ikki for at fáa nakrar sømdir undir USA. Søgan endurtekur seg oftast, men hesuferð vildu danir so ikki eftir­líka Trump og selja Grøn­land !