mikudagur 15. desember 2004síða 4

4 Nr. 240 - 15. desember 2004 Samráðingarbólkur- in, sum umboðar tryggingartakararnar í Lív, hevur mist tolið við landsstýrinum. Nú fara nevndirnar í 13 fakfeløgum at taka støðu til um tey skulu stevna landsstýrinum og um at stovna nýtt tryggingarfelag EFTIRLØNIR Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú er tolið uppi við lands- stýrinum! Samráðingarbólkurin, sum nú í meiri enn fýra ár hevur samráðst við lands- stýrið um ognarrættin til tryggingarfelagið LÍV, ásannar nú, at tað kemst ikki longur við samráðingum. Tí hevur bólkurin nú kallað nevndirnar í teimum 13 fakfeløgunum, sum hann umboðar, til fund. À hesum fundinum skulu nevndirnar taka støðu til nøkur ítøkilig tilmælið frá bólkinum. Eitt tilmælið hjá arbeiðs- bólkinum er at landsstýrið verður stevnt við kravi um, at tryggingartakararnir fáa LÍV aftur og eitt annað til- mæli er útvega tryggingar- takarunum aðrar trygging- armøguleikar enn LÌV. Tryggingartakararnir iv- ast nevniliga ikki í, at tað eru tryggingartakararnir, sum eiga LÌV og at lands- stýrið sostatt ikki hevði ognarrættin til tað, tá ið tað varð gjørt til alment parta- felag í 1999. Tað førdi til, at fakfel- øgini, sum umboða trygg- ingartakarar í LÍV, gjørdu eitt samtak, sum skuldi royna at fáa LÍV aftur. Samtakið valdi síðani ein samráðingarbólk, sum nú í fýra ár hevur roynt at fáa eina samráðingarloysn við landsstýrið. Men tað hevur so ikki eydnast. Leyp frá avtaluni Fyri stuttum helt bólkurin seg tó hava fingið eina semju við landsstýrið. Men síðani er landsstýrið lopið fra semjuni og hevur tvørturímóti boðað bólkin- um frá, at tað er ikki sinnað at gera semju yvirhøvur, sigur arbeiðsbólkurin í fundarfráboðanini til tey 13 fakfeløgini. Í skrivi frá løgmanni og landsstýrismanninum í vinnumálum sigur lands- stýrið, at tað hevur eina politiska ætlan við LÍV. Men samstundis ger landsstýrið greitt, at hetta er ikki eitt mál, har ið landsstýrið ger serliga av- talu, sigur bólkurin eisini í fundarfráboðanini . Landsstýrið boðar eisini frá, at tað er ikki sinnað at víkja frá fyrningarfreistini, sum er fimm ár Sostatt er fyrningarfreist- in úti 21. desember í ár og tí er neyðugt at stevna áðrenn tað. Og tað mælir samráðing- arbólkurin til at gera, tí hann sær ikki fleiri møgu- leikar fyri eini samráðing- arloysn við landsstýrið. Stovna nýtt tryggingarfelag Samráðingarbólkurin hjá samtakinum av fakfeløgum er nú so misnøgdur við landsstýrið, at hann vil rætt og slætt hava tey 13 fakfel- øgini í samtakinum at taka støðu til at finna aðrar møguleikar fyri at skipa eftirlønartryggingar enn ígjøgnum LÍV, sum kann geva limunum frægari sømdir. Tað kann gerast við at stovna ein heilt nýggjan eftirlønargrunn ella við at seta eftirlønartryggingina í okkurt annað felag antin í Føroyum, ella uttanlands. Ein trupulleiki við hesum er, at skulu eftirlønirnar takast úr LÍV, skal eitt rætti- liga stórt avgjald betalast afturfyri. Tí heldur bólkurin eisini, at samband eigur at verða tikið upp við politiska myndugleikan um at broyta lógirnar so at tað letur seg gera frítt at velja trygging- arfelag. Bólkurin heldur, at skal LÍV einskiljast, eiga reglar- nar eisini at gerast so, at tryggingartakararnir hava ein veruligan marknað at velja ímillum, uttan at tað skal kosta teimum tað hvíta út úr eygunum at skifta felag. – Sum er, fer týðandi gjald burtur av áognini, velur tryggingartakari at taka uppsparda peningin út til tess at fara í aðra skipan. Aðrastaðni - millum annað í Danmark - eru tilmæli um at tillaga lóggávuna, so tryggingartakarin kann standa frítt at velja millum og skifta millum skipanir uttan at vera fyri missi. – Tað sama er neyðugt í Føroyum, skal veruliga vera talan um frían markn- að og ikki monopol á økin- um, sigur Arbeiðsbólkurin. Hann vil eisini hava fel- øgini at taka støðu til at biðja serfrøðingar metingar av, hvussu nógv tryggingar- takararnir hava mist við tað at hava sínar eftirlønir í LÍV. 8000-9000 tryggingartakarar Tey 13 feløgini í samtakin- um, sum nú skulu taka støðu til at stevna landsstýrinum og at stovna eitt nýtt trygg- ingarfelag, eru: Búskapar- og Løgfrøðingafelagið, Før- oya Fiskimannafelag, Før- oya Lærarafelag, Føroya Pedagogfelag, Føroya Post- felag, Føroya Sjúkrahjálp- arafelag, Føroya Skipara- og Navigatørfelag, Føroya Verkfrøðingafelag, Magist- arafelag Føroya, Maskin- meistarafelagið, Starvs- mannafelagið, Yrkisfelag Studentaskúla- og HF-lær- ara og Yrkisfelagið Trygdin. Tilsamans umboða tey 8000-9000 tryggingartak- arar í Lív so tað er greitt, at vilja tey, og onnur fakfeløg við, onki hava við LÍV at gera framyvir, verður tryggingarfelagið ikki nógv vert í royndunum at ein- skilja tað. Samstundis hevur Løg- tingið lagt dent á, hvussu umráðandi tað er, at trygg- ingartakararnir vilja kenn- ast við LÌV. Í bólkinum hjá samtakin- um, sum hesi feløgini hava stovnað at umboða seg í samráðingunum við lands- stýrið um Lív, eru Gunnleiv Dalsgarð, Leif Ellings- gaard, Andrias Ziska og Jógvan Mørkøre. Løgfrøði- ligur ráðgevari hjá bólkin- um er Ingi Højgaard. Stevna landsstýrinum og stovna nýtt tryggingarfelag Ì fýra ár hava hesir gingið út í landsstýrið at samráðast. Fyri trimum vikum síðani hildu teir seg hava eina semju, men henni er landsstýrið lopið frá siga teir. Og nú er tolið uppi. Her eru teir frá vinstru Jógvan Mørkøre, Leif Ellingsgaard og Gunnleivur Dalsgarð á einum av mongu ferðunum út í landsstýrið