mikudagur 15. desember 2004síða 10

10 Nr. 240 - 15. desember 2004 Fíggjarlógin næsta ár fer aftur eitt hall á niðastu reglu. Tað sama ger seg galdandi í ár. Spurningurin er so, hvussu leingi kunnu vit hava hall á landsins búskapi? Spurningurin skal ikki svarast á hesum stað. Spurningin hava búskaparfrøðingar viðgjørt og tað fara teir eisini at viðgera í komandi tíðum. Vit seta bara spurningin. Landsstýrissamgongan hevur valt at hava hall, tí fíggj- armálaráðið heldur, at tað fær størri og álvarsamari av- leiðingar, um spart verður so nógv, at javnvág fæst á niðastu reglu á fíggjarlógini. – Vit hava valt at reka ein ekspansivan fíggjarpolitikk, segði Bárður Nielsen, tá hann legði fram uppskotið til fíggjarlóg fyri næsta ár síðst í september. Við ein ekspansivan fíggjarpolitikk meinti hann óivað, at tað almenna táttar ikki í, tá talan er um íløgur. Fleiri íløgur standa fyri framman - íløgur í skúlar, ellis- og røktarheim, havna- og tunnilsgerð o.s.fr. Eftir útrokn- inginum hjá fíggjarmálaráðnum fór tað almenna ikki at hava færri fólk í arbeiði komandi ár. Tað merkir kortini ikki, at nøkur ikki verða uppsøgd. Tað almenna sparir og fleiri stovnar eins og miðfyrisit- ingin hava verið noydd at siga nøkrum fólkum úr starvi, men sama tal av fólki skuldi kunnað fingið ar- beiði, tí fleiri arbeiði í samband við nýíløgurnar. Henda gongdin minnir um búskaparpolitikki hjá Key- nes. Hann miðjar ímóti, at tað almenna skal halda aftur at gera íløgur í uppgongutíðum og tá búskaparstøðan er góð, tí tá eru privatu íløgurnar sum oftast stórar. Aftur- ímóti skal tað amenna byggja út, tá tað privata vinnu- lívið heldur aftur. Á henda hátt fæst javnvág í. Hesa støðuna eru vit fyri so vítt í, um vit ikki mistaka okkum, men ikki skerst burtur, at tá vit høvdu uppgongutíðir frá miðskeiðis í 90-árunum, og privati íløguhugurin var stórur, so gjørdu vit aftur - eins og í 80-árunum - ov stórar almennar í løgur. Bara tey seinastu 5-6 árini hava vit bora ein undirsjóv- artunnil, ein tunnil á landi, bygt nýtt landssjúkrahús, einar 6-7 havnir og ferjulegur, tvey nýggj strandfara- skip, eitt nýtt vaktar- og bjargingarskip, nýtt løgting, nýtt telefonverk, ein hóp av dagstovnum og harafturat hava eisini verið fleiri vegarbeiði. Tað er ikki at siga ov nógv, um sagt verður, at nøkur av hesum arbeiðum kundu bíða ella verið toygd eitt ávíst áramál. Privati íløguhugurin var jú stórur, og tí kundi tað almenna hildið aftur og goymt pening til nú, tá privati íløgurnar eru rættiliga avmarkaðar, og tað almenna tíverri ikki hevur til nógv meira enn til tað sum tað kostar at reka samfelagið. Hall í tvey ár, tilsamans 4-500 mió.kr., megna vit óivað at bera. Men í longdini ber tað ikki til, uttan at lands- kassaskuldin økist aftur, og tað ynskir eingin. Tí eiga landsins politisku myndugleikar longu nú - ella aftur nú - at fáa eitt veruligt arbeiði í gongd, hvussu vit kunnu rationalisera, soleiðis at føroyska samfelagið verður bíligari at reka! DAGSINS MEINING Sosialurin Fleiri hall ber ikki til - tí má samfelagið endurskoðast! VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Tóki Højgaard toki@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Teresa Jensen teresa@sosialurin.fo Hjørdis Gregersen hjordis@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Terji Nielsen terji@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 228909 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Føroyaprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli. Fjølmiðlashow Eyðun Mohr Viderø Í seinastuni hevur verið rættuligt rok í Tjóðveldis- flokkinum um levnaðin hjá Tobba, at hann alment í bløðunum hevur havt frammi rættuliga niður- gerandi vendingar um for- mann floksins, Høgna Hoy- dal. Høgni kann sjálvsagt ikki finna seg í hesum, uttan so, at hetta er framhald av inn- anhýsis uppgerð í tingbólk- inum, men tað sæst ongastaðni. Hvat man vera galið? Okkara danskt skúlaða fólk hevur flutt inn mangar óneyðugar, vánaligar mál- iskur, og teirra millum finst, at »kemiin« er ikki í lagi! Tað er nokk so stuttligt at hyggja at núverandi loys- ingarflokkinum. Hvørjar fyritreytin hava leiðararnir í mun til stovnararnar? Tjóðveldisflokkurin varð stovnaður av skúlaðum før- oyingum, sum komu aftur úr Danmark eftir seinasta heimsbardaga, og leiðarin Erlendur Paturson ynskti einar politiskt frælsar Før- oyar, og í gerandisdegnum gjørdi hann seg eitt við fiskimannafjøldina í Føroy- um. Og á hesum grundar- lagi virkaði hann restina av lívi sínum. Samdur um virki hansara ella ikki! Flokkurin og Erlendur vóru eitt, og tá hann fall frá, var flokkurin um at missa sítt tilverugrundarlag, tí: »ongin veruligur loysingar- maður var eftir, og heldur ongin veruligur fiski- mannavinur«, so flokkurin datt nærum burtur í onki! Tá neyðin er størst… Tilvildin ella lagnan lagaði tað soleiðis, at ein vælta- landi blaðmaður hevði til- knýti til flokkin, og við sín- um »manipolerandi« evn- um gjørdist hann ikki bert tann lýsandi stjørna floks- ins, men hann vann flokk- inum harumframt í at- kvøðum fremsta plássið á Føroya Løgtingi. Avgerandi leikpartur hansara var blað- mansins nágreiniliga við- gerð og kanning av leikluti Dana í »Bankakreppuni«. Hvørji eru so avrikini Undirritaði kennir persónin bert í tíðarskeiðinum, tá »sjálvstýrislandsstýrið« í 1990-unum tingaðist við donsku stjórnina um fram- tíðarstøðu Føroya, leysar ella partvís innan danska ríkið, men sum tað fram- gongur, so hevur Høgni í dag í neyðini ein láturverja, ið nevnist Sjúrður Skaale, at verja síni ómansligu evni í sjálvstýrisstríðnum, og hetta er sami maður, sum varð nýttur til yvir fyri fjøl- miðlunum at umboða sam- gonguna í sjálvstýrisstríðn- um, men sum bert í veru- leikanum virkaði fyri at niðurgera Fólkaflokkin, tí annars kom fram, hvussu hjálparleysur Høgni Hoy- dal í veruleikanum var! Føðingarárið ikki avgerandi Eg havi verið við til sam- komu, har maður so fegin vildi strika undir, at tað vóru hundrað ár millum føðingarárið hjá slóðbrót- andi »sjálvstýrishetjum« í Føroyum nevniliga: Nóls- oyar Páll 1766, Jóanes Bónda 1866 og Høgna Hoydal 1966! Tað er ikki nokk, at Høgni er ein væltalandi blaðmaður, og so at saman- halda hann við hetjuna Nólsoyar Páll og ands- mennið og politikaran Jó- anes Bónda! Men skal hann persónliga ferðast teirra millum, so skal hann vísa tað sjálvur uttan Sjúrð Skaale, og har vantar nógv! Kemiin Sjálvstýrismaðurin Tobbi kann trívast í Tjóðveldis- flokkinum, men vinnu- lívsmaðurin Tobbi hoyrir ikki heima har, og tí er hetta stríðið. Líka mikið hvat hendir við útblakan av Tobba úr flokkinum ella ikki, men vinnulívsmaðurin Tobbi yvirlivir, meðan »tjóðar- hetjan« Høgni hevur rættu- liga avmarkaða tíð. Óheft av innanhýsis- klandri, so haldi eg, at Tobbi eisini er nógv meiri áhugaverdur! Og fjølmiðlashowið eig- ur Høgni! Sjónvarp Føroya 10/11- 12.2004 Viggo A. Hansen Her situr man eitt kvøldið og bíðar, og klokkan er vorðin nógv. Men tástani vísir SVF, (samb. skránni), ein spenningsfilm. Kaffi er til reiðar, og alt er klárt til at hyggja eftir filminum, sum skal byrja kl. 00.25, men hvat hendir - HOND- BÓLTUR JUBIII - Onk- ur, (í SVF,) heldur, at hetta er tað besta av tí besta - So sektin í, hvat onnur halda. Eg hugsi við mær sjálvum, at tey møguliga hava broytt skránna - fari at kanna hetta á www.svf.fo, men nei, spenningsfilmurin stendur har framvegis. Eg veit ikki, um hann kemur aftaná, men so leingi ætli eg mær ikki at bíða. Hetta er »Føroykst« so tað stendir eftir.