hósdagur 16. desember 2004síða 2

2 Nr. 241 - 16. desember 2004 Fyri fyrstu ferð í meiri enn 70 ár er skiparin á einum bretskum herskipi koyrdur í land, tí vandi var fyri, at manningin fór at gera uppreistur ímóti honum HERSKIP Árni Joensen Leiðslan í bretska herflot- anum roynir at leggja ein doyvara á tíðindini um, at skiparin á freghattini HMS "Somerset" bleiv koyrdur í land herfyri, men bretsku fjølmiðlarnir gera nógv burtur úr tilburðinum. HMS "Somerset" var á veg til Bretlands eftir at hava verið í Persaflógv-an- um, men tá skipið kom til Gibraltar, fek tað boð um at fara inn, og har fekk skip- arin, David Axon, sekkin. Sambært fjølmiðlunum bleiv hann tveittur í land, tí manningin hevði hótt við at gera uppreistur ímóti hon- um. Sum skilst vildu fleiri av yvirmonnunum ikki góðtaka harðrendu fram- ferðina hjá skiparanum, men nógvir bretar spyrja, hvat veruliga hendi umborð á skipinum. Sambært fjølmiðlunum er hetta fyrstu ferð síðani 1931, at trupulleikar hava verið umborð á einum bretskum herskipi. David Axon kemur eftir øllum at døma fyri ein krígsrætt. UTTAN ÚR HEIMI Kravdu skiparan koyrdan í land Tíðliga gjáramorg- unin rændu tveir vápnaðir menn ein býbuss við 26 ferða- fólkum í Athen BUSSRÁN Árni Joensen fartekst@mail.dk Teir báðir menninir komu upp í bussin í býarpartinum Marathon stutt fyri klokkan fimm grikska tíð og góvu bussføraranum boð um at steðga. Lítla løtu seinni hevði løgreglan kringsett bussin, og alvápnaðir løg- reglumenn við maskin- byrsum stóðu á varðhaldi fram við vegnum. Nakað seinni eydnaðist tað bussføraranum at sleppa til rýmingar, og fyrrapartin gjørdu gísla- rænararnir av at lata fimm av ferðafólkunum sleppa úr bussinum. Frammanundan høvdu teir kravt at fáa ein buss- førara, og at løgreglan skuldi loyva teimum at koyra út í altjóða floghavn- ina í Athen. Grikska løg- reglan helt upprunaliga, at gíslarænararnir vóru al- banar, men seinni kom fram, at teir vósu russar, og at teir ætlaðu sær til Russ- lands við flogfari. Nakað fyri middag eydn- aðist tað griksku løgregluni at fáa samband við teir báðar menninar, og roynt varð at fáa teir at lata ferða- fólkini sleppa úr bussinum. Hesar tingingarnar vóru ikki lidnar, tá blaðið fór til prentingar. Hetta er ikki fyrstu ferð, at vápnaðir menn hava rænt bussar í Grikkalandi. Tað hendi bæði í 1999 og 2000. Vápnaðir menn rændu býbuss Metstórt hall Hallið á amerikanska handilsjavnanum tíggju teir fyrstu mánaðarnar í ár var metstórt. Uppgerðin hjá handilsmálaráð-num í Washington vísir, at hallið var 500, 5 milliardir doll- arar ella 2.794 milliardir krónur. Tað merkir, at hallið tíggju teir fyrstu mánaðarnar í ár var størri enn hallið alt árið í fjør. Eygleiðarar leggja dent á, at hallið á amerikanska handilsjavnanum er vaks- ið, sjálvt um dollarin er viknaður tey bæði seinastu árini. Fallandi dollaravirð- ið ger amerikanskar vørur bíligari á útlendska markn- aðinum, meðan tað er dýrari hjá amerikanarum at innflyta útlendskar vør- ur. Tey, sum hava hugt at teimum seinastu tølun-um, siga, at tann høgi oljuprís- urin og veksandi innflutn- ingur eru høvuðsorsøkin til tað stóra hallið higartil í ár. Tað er serliga inn- flutningurin úr Kina, sum veksur skjótt. Teir fyrstu fyri rættin Í Irak verður roknað við, at tey fyrstu rættarmálini ímóti teimum næstu monnunum hjá Saddam Hussein kunnu byrja longu í næstu viku. Ein tann fyrsti, sum kemur fyri rættin, er Ali Hassan al-Majid ella "Kemiski Ali", sum hann ofta verður róptur, tí tað var hann, sum stóð fyri eirurgassálopinum á kurd- arnar í áttatiárunum. Roknað verður eisini við, at hálvbróður Saddams, Walban Ibrahim Hassan al-Tikriti, kemur fyri rætt- in í næstu viku. Ein annar, sum eisini bíðar, er tann kristni varaforsætisráð- harrin, Tariq Aziz. Irakski forsætisráðharr- in, Iyad Allawi, sigur, at fyrireikingarnar til rættar- málini eru komnar so mikið áleiðis, at tey fyrstu málini kunnu byrja nú. Hinvegin dugdi hann ikki at siga, nær Saddam Hus- sein sjálvur kemur fyri rættin. Síðani kríggið hava irakar og amerikanarar leitað eftir ymsum, sum skal nýtast sum próvtilfar í teimum komandi rætt-ar- málunum. Eitt nú eru fleiri hópgravir funnar í sein- astuni, og tær verða ætl- andi liður í próvførsluni ímóti gamla stýrinum í Bagdad. Færri verjuskip Norska stjórnin hevur gjørt av at spara so mikið innan sjóverjuna næsta ár, at eitt av skipunum hjá vaktartænastuni noyðist at liggja við bryggju helvtina av 2005. Ovastin fyri sjóverjuni, Geir Osen, sigur við blaðið Nordlys, at sjóverjan hevur gjørt av at leggja skipið "Senja" frá 1. februar, og at tað verður liggjandi við bryggju til 1. august. "Senja" er eitt av teimum fýra stóru skipunum, sum norska sjóverjan hevur. Geir Osen sigur, at játt- anin, sum sjóverjan fær næsta ár, røkkur ikki til øll tey fýra skipini, og tí má eitt teirra liggja helvtina av árinum. Geir Osen dylir ikki fyri, at hann heldur tað vera neyðugt við øllum fýra skipunum, men at sjó- verjuleiðslan noyðist at halda seg til tað, sum politikarrnir siga. Treholt á russiskum Russar hava eftir øllum at døma ikki gloymt norð- mannin Arna Treholt, sum bleiv tikin fyri 20 árum síðani og dømdur fyri at hava njósnast til frama fyri Sovjetsamveldið. Á einari bókamessu í Moskva fyrr í hesum mán- aðinum kunngjørdu trý russisk forløg, at tey høvdu gjørt av at geva út eina russiska týðing av bókini "Gråsoner", sum Arne Treholt hevur skriv- að. Í bókini heldur við- gongur høvundurin, at hann hevði samband við sovjetskar njósnarar, men hann heldur uppá, at hann var ikki sekur í njósning. Arne Treholt fekk grið í 1992. 26 ferðafólk vóru í buss- inum, sum teir báðir menninir rændu tíðliga gjáramorgunin Mynd: Reuters