týsdagur 21. januar 2020síða 2

Mikudagur 22. januar 2020 · Nr. 9 MIKUDAGSBLAÐIÐ Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Ella senda teldupost til klaga@ sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Ein løgin niðurstøða, sum menn­in­ir, sum stjórna landsins pen­sjón­strygg­ ing­um – og lands­stýr­is­mað­ur­in, koma til: At verja tað, at kvinn­ur skulu hava minni pen­sjóns­útgjaldi enn menn. Sikkin nakað bullshit, áttu vit bart út at sagt. Tí tað er nakað for­ ferd­i­ligt fjas at koma við, at kvinnur skulu hava lægri útgjald, enn menn fáa, tí tær liva longri og tí tilsamans fáa eins nógv. Onkrir menn gerast 100 ára gaml­ ir. Og onkrir menn gerast bara 70 ára gamlir. Teir kosta ikki tað sama. Á sama hátt er tað við kvinn­um. Summar blíva 100, og summ­ar­ blíva ikki. Men tað kann ikki vera eitt kri­ ter­i­i fyri at siga, at kvinn­ur skulu hava eitt lægri trygg­ing­ar­útgjald, enn menn, tí tær liva longri. So skuldi tað sama ver­ið við fólkapensjónini og við sam­halds­fasta. Men soleiðis er ikki. Tað er ikki av ongum, at ES hev­ur broytt reglarnar, so slíkur mis­mun­ur ikki er lógligur. Sjálvandi kunnu trygging­ar­fel­øg­ i­ni broyta hetta, og sjálvandi kann Løg­tingið eisini gera tað. Alt ann­að er fjas. Tá tryggingarstjóri í Degi og Viku tosar um »vanda fyri rat­i­o­n­ell­ari spekulation«, so er hann í so kre­a­ tivur, um hann meinar, at van­ligi tryggingartakarin fer at spek­u­lera – tí valla er tað so. Hel­dur vend­ir píl­ ur­in hin­veg­in, at tryggingar­fel­øg­ini og bank­ar­nir hav­a »konstruktivar spekulatiónir« mót­veg­is trygg­in­ga­ r­tak­ar­anum, sum ikki hevur ann­ að val enn at góðtaka tað, sum sagt verður. Og tíbetur fyri trygg­ing­ar­ fel­øg­ini, so er vanligi trygg­in­g­ar­tak­ ar­in so bláoygdur, at hann ikki hev­ ur ánilsi fyri, hvørji rættindi hann hevur, og ger heldur einki fyri at finna út av tí. Pensjón er nakað, sum fólk fara at hugsa um alt ov seint. Men tað er løgið, at vit fram­veg­ is í 2020 hoyra menn siga, at tað er í ord­an at gera mun og kvinnum og monn­um vegna longdina á lívs­æv­ ini. Hví ikki gloyma alt um kynið og bara hugsa um fólk? Um kvinnur og menn sum gjalda tað sama inn í somu tryggingarskipan? Um tryggingarfeløgini vilja, so kunnu tey við einum pennastroki broyta hendan ójavnan. Alt annað er tað reina humbukk. Og um lands­ stýri­sm­að­urin vil, so kann hann eisini lætt­liga broyta hetta. Men hann má so fyrst viðganga, at hann ikki visti um hendan ójavnan, sjálvt um hann hevur sitið í eini pen­sjóns­ bólki í átta ár og ikki orkar tankan um at byrja av nýggjum. Tað snýr seg nú ikki um, hvørt tað er strævið hjá einum lands­stýr­ is­manni at hoyra um trygging aft­ur, ella um ein tryggingarstjóri er bang­ in fyri kon­struk­tiv­ari spekulation. Tað snýr seg púra einfalt um javn­ rætt­indi millum kvinnur og menn. Punkt­um. At broyta tað er enn eitt pro­blem fyri summar menn. Eru tað ikki tryggingar­fel­øg, sum spekulera konstruktivt? KONSTRUKTIVA SPEKULATIÓNIN Fritleif Joensen farin MINNINGARORÐ SÍÐA 16 Åbn­ ings­bal­ ance til enhver lejlighed tremur KJAK SÍÐA 6 USA tekur undir við átaki at planta 1.000 mill­i­ardir trø, sig­ur Donald Trump Amerikanski forsetin, Don­ ald Trump, tók í røðu á ein­ um búskaparligum topp­ fundi í Sveis frástøðu frá veð­ur­lags­stríðs­fólki um »dóm­a­dagss­pá­dómar«. – Hetta er ikki tíðin til pess­i­mismu –men til opt­i­ mis­mu, segði Donald Trump í eini røðu á fundi í Heimsins Bú­skap­ar Forum í Davos í Sveis. Hann legði hinvegin dent á, at USA tekur undir við upp­skot­i­num á fundinum í sveiska fjallabýnum. Átakið snýr seg um at planta 1.000 milli­a­rdir trø. Røðan hjá amerikanska for­set­a­num snúði seg um bú­skap­ar­fram­gongd­ina hjá USA. Hann helt røðu sam­ stund­is við, at eitt søguligt rík­is­rætt­ar­mál ímóti hon­um byrja í Senatinum í Was­h­ing­ ton –fleiri túsund kilometrar burt­ur frá lítla alpubýnum í Sveis. /ritzau/Reuters Hóskvøldið klokkan 19 bjóð­ ar Heðin Zachariassen borg­ ar­stjóri í Sunda komm­unu vælkomin til ADHD Rund­ ferðina, ið hes­a­ferð verður í Eydn­uni á Oyr­ar­bakka. Tað verða Tormóður Stórá psyk­i­atari á Psykiatriska Depli­num og Rókur av Fløt­ um Jesp­ersen psykologur á Barn­a­psyk­iatriini, ið eru av fremstu fak­fólk­um innan øk­ið, sum fara at greiða frá á­vik­a­vist um vaksin og børn við ADHD. Bára Silvansdóttir sigur frá, hvussu tað er at fáa stað­ fest ADHD sum vaksin og Bjørg Dam, sum hevur barn við ADHD, sigur sína søgu og um torføru valini. Tiltakið er ein liður í upp­ lýs­ing um ADHD og forklárar av­bjóð­ingarnar hjá fólkum við ADHD. Við at skilja or­ søk­ir­nar ber til at hjálpa og til­laga, soleiðis at bæði børn og vaksin við ADHD kunna menn­ast og fáa eina munandi betri lívsgóðsku. Tiltakið er fyri fólkum við ADHD, avvarandi og fak­fólk­ um og verður hós­dag­in 23. jan­uar kl. 19-21.45 í Eydn­uni á Oyr­ar­bakka. Øll, sum vilja stuðla ar­ beið­i­num frama fyri ADHD kunna tekna seg sum lim. Tað er ADHD-felagið í góð­um samstarvið við Sunda komm­unu, ið skipar fyri. ADHD rundferð í Eysturoy í morgin Trump vísir aftur dómadags­ spá­dómar hjá umhvørvisfólki Donald Trump, forseti, heiðrar búskaparligu framgongdini hjá USA í røðu á toppfundi í Heimsins Búskaparliga Forum í Davos Jonathan Ernst/Reuters Savnsmynd