mánadagur 24. februar 2020síða 10

Mánadagur 17. februar 2020 · Nr. 20 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Helgi Johansen, ættaður úr Miðvági, búsitandi í Hald­órsvík, andaðist leyg­ardagin 22. februar á Landssjúkrahúsinum, 78 ára gamal. Sjúrður Sivertsen, Tórshavn, andaðist á Lands­sjúkrahúsinum fríggj­a­dagin 21. febr­u­ar 79 ára gamal. Havstein Ellingsgaard, ættaður av Eiði, bú­sit­ andi í Runavík, andaðist á Eyst­uroyar ellis- og røktarheimi, 20. februar, 93 ára gamal. Sigurd Nybo, Hósvík, and­aðist á Mørkini mánadagin 17. februar, 94 ára gamal. Sólgerð á Rógvi Jac­ ob­sen, Vestmanna, and­aðist mánadagin 17. februar, 84 ára gomul Erling Joensen, Elduvík, andaðist sunnudagin 16. februar, 68 ára gamal. Jarðarferðin verður lýst seinni. Sigurd Bjarni Fuglø Magnussen, ættaður úr Vági, andaðist leygardagin 15. februar, 71 ára gamal. Farið verður úr Paula Kristina Dam Hansen, fødd Dam, úr Sumba, vanliga nevnd Paula í Billhúsi andaðist fríggjadagin, 103 ára gomul. Anna Thomsen, Klaksvík, ættað úr Hvann­asundi, andaðist á Klaksvíkar sjúkrahúsi, fríggj­adagin 14. februar, 92 ára gomul. Jarð­ar­ ferðin verður lýst seinni. ANDLÁT Dagurin 21. februar 2020 fer at gerast ein minniligur dag­ ur fyri føroyingar og grøn­ lend­ing­ar. Orsøkin er, at henda dag varð grønlendska-føroyska orða­bókin løgd fram í Grøn­ lend­ingahúsunum í Tórs­ havn. Tað er eyðsæð, at sam­ vinna millum grønlendingar og føroyingar er báðum fólk­ u­num til lukku lagað. Vit eru jú ikki nógv, men saman eru vit næstan 110.000. Grøn­ lendska málið verður tosað heilt yvir til Ruslands, so betri vit klára okkum, størri verð­ur áhugin hjá hesum ætt­fólkum at taka upp sam­ starv við okkum. Tíverri hevur útlendsk upp­í­legging forðað fyri mun­ a­dyggari samvinnu okkara mill­um. Fá av okkum hava lært okkum grønlendskt, og fá í Grønlandi hava lært seg før­oyskt. Men undantøk eru. Ein av hesum und­an­tøk­ um er Elin Neshamar. Hon hev­ur føroysk foreldur, sum fluttu til Grønlands tá hon var smá­genta. Foreldrini tos­aðu føroyskt við børnini, so tey lærdu sítt móðurmál fra barnsbeini. Samstundis spældu tey við grønlendsku børn­ini og lærdu at tosa grøn­lendskt eins væl sum før­oyskt. Í skúlanum var hon saman við grønlendsku børn­u­num og tey roknaðu hana sum ein av sínum egnu. Tilkomin fór hon á grøn­ lendska universitetið, sum eitur ilisimatusarfik (tað stað ið til ber at læra), og har fekk hon prógv í grøn­lend­ skum við frálíkum úrsl­iti. Nú er hon komin til Før­oya, og her vendi Jonhard Mikk­ el­sen sær til hennara og spurdi, um hon kundi gera orð­a­bøkur, so tað bar til at sam­skifta beinleiðis millum grøn­lendskt og føroyskt. Tí­betur vísti tað seg, at før­ oyska vinnulívið hevur tær gávur at síggja hvat ið ver­u­ liga hevur týdning, og ein av hesum fyritøkum, JFK, átók sær at bera mesta kostnaðin av hesi verkætlan. Nú er fyrsta stóra stig­ið tikið, og nú ber til hjá før­oy­ ingum at síggja hvat ið grø­n­ lendsku orðini merkja. Næsta stig­ið er, at grønlendingar sleppa at síggja, hvat ið før­ oysku orðini týða, og hetta verður í tí føroysku-grøn­ lendsku orðabókini, sum Elin Nes­ham­ar er farin undir. Fyri føroyska málið er hetta ein stórhending. Aft­ urat teimum orðabókum, sum vit longu hava at­komu­ lig fullkomuliga ó­keypis á netinum kunnu vit nú sprota okkum til kunn­leika um grønlendskt. Fyri grøn­ lend­ingar er hetta eisini ein stórur dagur. Fram­m­anu­nd­ an hava teir bert orðabøkur til og frá donskum og ensk­ um, men nú er grønlendskt eitt av teimum fáu av heims­ ins málum, sum hava orða­ bøkur til og frá trim­um øðr­ um málum. Fyri grøn­lendskt er hetta eitt satt riddaraslag! Nú ræður um at bæði før­ oy­ingar og grønlendingar fara at nýta teir møguleikar, sum nú eru komnir, til at fáa fleiri av okkara lands­ monnum at læra málini hjá hvørjum øðrum. Tað er tí umráðandi, at teir før­oy­ing­ ar, sum eru í Grønlandi, gera eins og foreldrini hjá Elin og síggja til at børn­ini bæði tala føroyskt heima, eins og tey spæla við grøn­lendsku børnini og ganga í skúla saman við tei­m­um. So fáa tey tann ríka grøn­lendska mentanararvin at kenna og kunnu tosa við lands­menn í Canada, Alaska og Russ­ landi. Somuleiðis er tað týdningarmikið, at grøn­lend­ ingar, sum eru her í Føroyum, leggja dent á at børnini læra grønlendskt umframt før­ oyskt. Tað er øll orsøk til at vit miðvíst síggja til, at hesi børn læra grønlendskt sam­an við javnlíkum sínum gjøgn­um skúlaárini. Tá fara vit heilt skjótt at fáa eitt valalið av tvímælingum, ið kunnu samstarva á øllum økj­um fyri at menna bæði Grøn­land og Føroyar. At hetta samstarv hev­ur alstóran týdning á vinnu­øk­ i­num er eyðsæð. Einki er harumframt at iv­ast í, at tað eisini er um­ráð­ andi við samstarvi millum tey við hægri útbúgving. Eitt nú hevði tað verið um­ráðandi at sett á stovn eitt professarastarv í grøn­ lendsk­um við okkara fróð­ skap­ar­setur, eins og tað hevði verið natúrligt at fing­ ið eitt professarastarv í før­ oy­sk­u­m á ilisimatusarfik. Roynd­ir vísa, at slík størv hava alstóran týdning fyri men­n­ing­ina hjá einum máli. Vit hava tí alla orsøk til at feg­n­ast í dag og skulu takka Eli­n Neshamar almikið fyri tað bragd, sum hon hevur út­int. Zakarias Wang Samstarv millum Føroyar og Grønland Í ár eru liðin 125 ár síðan flog­ bólt­ur var uppfunnin sum ítrótt­argrein. Hon kom til Før­oya miðskeiðis í 50-unum, tá Martin Holm, lærari á Før­ oya Læraraskúla, lærdi sín­ ar næmingar spælið. Í dag avdúkar sonur Martin, Rógvi Holm, frímerkini, sum Posta gevur út í samband við árið, saman forsetanum fyri CEV, Aleksandar Boričić, á torg­ inum í SMS Sjálvt um tað er am­er­i­k­ umaðurin, William G. Morg­ an, sum í 1895 uppfann spæl­ ið Mintonette, sum seinni gjørdist til Volleyball, so kenna føroyingar ivaleyst meira til mannin, sum fekk ítrótt­argreinina til Føroya. Tað hendi miðskeiðis í 50- unum, tá Martin Holm, ið var lær­ari á Føroya Læraraskúla, til ein ítróttartíma kom við einum løgnum bólti og ein­ um neti, sum hann setti upp. Tá kendi eingin spæli í Før­ oyum. Væl hevur ligið fyri hjá Mart­ini Holm at læra frá sær, tí tá ungu lærararnir fóru út um land­ið at arbeiða, tóku teir spæl­ið við sær, og soleiðis gjørd­ust skúlarnir tá ein mið­depil í menningini av før­oys­kum flogbólti. Tað eru teir eisini í dag, nú tó við nýggja átakinum, Flog­børn, sum er serligt flog­bóltsspæl fyri yngstu børn­ini, og sum verður spælt bæði í skúlunum og í fel­øg­ unum. Í dag telist flogbóltur mil­ l­um tær heilt stóru ítrótt­ argreinarnar her á landi. Ítróttargreinin fekk egið ser­samband í 1980, umleið 25 ár eftir, at Martin Holm hevði lagt lunnarnar undir hana, og sersambandið fekk altjóða viðurkenning bein­ an­vegin. Tí luttekur føroyskur flog­bóltur í altjóða høpi á jøvn­um føti við onnur lond. Sonurin og abbadøtrar fáa fyrst­a­dagsbrævbjálva Í samband við 125 ára dag­ in fyri, at flogbóltur var upp­ funnin, hevur Posta gjørt av at geva út tvey frímerki. Tað hendir í dag klokkan 16,30 í SMS og í hesum sam­ bandi verður skipað fyri stór­um tiltaki á torginum í SMS, sum byrjar við, at børn fara at spæla flogbólt, og sum endar við, at frímerkini vera avdúka. Martin Holm er ikki long­ ur ímillum okkum, men hvat er tá meira nátúrligt enn at fáa son Martin, Rógva Holm, sum sjálvur hevur verið íðin reiðmaður, at vera við til av­ dúkingina. Umframt Rógva Holm, verður eisini Alek­ sand­ar Boričić, serbiski for­setin í evropeiska flogbóltssambandinum, CEV, við til avdúkingina. Sjálvt um Rógvi Holm er kom­in nakað til árs, og ikki íðkar ítrótt á sama hátt sum fyrr, so merkir tað ikki, at hann hevur mist áhugan fyri ítrótti. Tað sást millum annað nú steypafinalurnar vóru á skránni um vikuskifti. Tá var Rógvi Holm millum á­skoð­ararnar, og tað er tað ein orsøk til. Hann eigur tríggjar abb­a­ døt­ur, sum allar spæla við SÍ - Tóta, Turið og Ellen - , og um viku­skiftið upplivdi hann at síggja tvær teirra gerast steyp­a­vinnarar við besta liði hjá sørvingum. Tí er framvegis sterk bond millum familjuna, sum kom við flogbóltinum til Før­ oya, og ítróttargreinina. Tiltakið á torginum í SMS byr­jar í dag klokkan 14.30, tá b­ørn fara at kappast. Tað gera tey fram til klokkan 16.30, tá tiltakið í samband við frímerkjaavdúkingina byrjar. Stroymt verður frá tiltakinum. Stroymingin byrjar klokkan 16.00. – Vit hava tí alla orsøk til at feg­n­ast í dag og skulu takka Eli­n Neshamar almikið fyri tað bragd, sum hon hevur út­int, sigur Zakarias Wang um avrikið hjá Elini Neshamar við grønlensk-føroysku oraðbókini, sum varð løgd fram fríggjadagin Rógvi Holm móttekur fyrstadagsbrævbjálvar Rógvi og konan Ellen Holm