hósdagur 2. apríl 2020síða 18

FRÍGGJADAGUR 3. APRÍL 2020 18 LÍV & HEILSA ANNIKA KUNOY IM ANNIKA@SOSIALURIN.FO K irkjuárið gongur sína gongd ár eftir ár. Boð­ skapurin er hin sami. Hann broytist ong­ an­tíð. Júst nú eru vit í føstuni, og síðani kemur størsta høgtíð kristindómsins. Nevniliga Pásk­ irnar. Í føstutíðini eru tekstirnir dapr­ir. Líðingarsøga Jesusar snýr seg um svik, líðing og órættvísi. Jesus legði dent á bøn og føstu – og hetta er tíðin til sjálvrannsakan og djúphugsni - Í gomlum døgum var bannað at eta kjøt og at dansa í føstuni, men modernaða menn­ iskja frávelur heldur marglæti ella tím­arnar framman fyri skíggj­an­ um. – Í føstuni minnast vit á ser­ stak­an hátt Jesu líðing og deyða. Vit fylgja honum fót fyri fót á hans­ara Via dolorosa, pínsluvegi, og tí hevur júst henda tíðin í kirkjuárinum ein álvarsaman dám. Í kirkjuni eru tekstirnir í føstu­ tíðini merktir av føstu Jesusar og roynslum hansara. Her hoyra vit um ferð Jesusar til Jerusalems, stríð hansara millum tað góða og ónda, sum hann møtir á Páskum, har hann verður krossfestur, doyr og síðani reisir upp frá deyðum, sigur Marjun Lómaklettur, prestur í Christianskirkjuni í Klaksvík. – Vanligt er, at vit seta ferðina niður hesa tíðina, sum kallar okkum til djúphugsan og ró í sinni og sál, so vit fáa hugsavnað okkum um líðing Jesusar fyri menn­iskj­ una, sigur Marjun Lómaklett, sum heldur, at tað kennist ikki smá­vegis paradoksalt, nú vit eru noydd niður í ferð. Boðskapur kirkjunnar er ikki burturblivin, hóast vit ikki sleppa at savnast fleiri enn tíggju í bólki samstundis. Kirkjan er farin á alnótina, og Guðstænastur, jarð­arferðir og andaktir verða stroymd­ar yvir netið. Samrøður og vitj­anir ger prestur gjøgnum tele­fonina ella Facetime. –Boðskapurin er teldutøkur, og tað er positivt, at vit kunnu vera saman á tann hátt, og boð­ skap­urin verður boðaður, hóast umstøðurnar ikki loyva, at vit savn­ast. Hetta er serstakt, tí kirkj­an hevur altíð havt opnar dyr, men nú hevur heilsustøðan lukkað tær. Tað er fantastiskt, at tøkn­in loyvir okkum at lata tær upp á annan hátt, sigur prestur. – Hendan tíðin noyðir okkum at steðga á og hugsa um okkara egnu virðir. Materialisman hevur nógv vald á okkum øllum í dag, og onkursvegna fáa vit høvi til at velja, hvat vit vilja fáa burturúr lívinum og gerast selektiv eftir eina slíka tíð, har ferðin er sett niður. Vit kunnu nú reinsa út, sigur Marjun Lómaklett umhugsin. Menniskjaligt at stúra – Hetta er ein heilt, heilt serstøk og serlig tíð á allan hátt. Landið er í undantaksstøðu, og vit eru øll í einum nýggjum og ókendum gerandisdegi. Mong gerast óttafull og stúrin, tí ókenda støðan skapar órógv. Tað liggur til menniskjuna, sigur hon. Marjun Lómaklett hevur merkt, at stúranin hjá er vaksin fólki serliga nógv, eftir at korona­ smitt­an kom til Føroya. – Í fjølmiðlunum hava vit í longri tíð hoyrt um, at korona­ smitt­an hevur herjað í fleiri av heimsins londum, men harfrá og so til at hon rakar títt egna land, og man knappliga stendur andlit til andlits við hesa heilsukreppuna, ja tá kemur tað undir húðina. Hetta krevur at vit øll taka ábyrgd - landsins myndugleikar og hin einstaki, sigur hon. – Sum prestur havi eg upplivað, at fólk hava verið óttafull. Øll hugsa um síni eldru og tey, sum eru í vandabólki, og tí má man leggja seg eftir fyritreytunum fyri at verja tey, leggur hon aftrat. Hendurnar bundnar handan ryggin Áðrenn koronasmittan veruliga fór í umferð í Føroyum, var ein jarðarferð – sum so mangan fyrr – í Christianskirkjuni, har Marjun Lómaklett er prestur. – Vit vistu, at tað fóru at koma nógv fólk til hesa jarðarferðina. Síðani komu avmarkingarnar. Fyrst vóru tilmælini, at ikki fleiri enn 500 skuldu savnast, síðani var tað 100. Tað kendist sera for­virr­ andi fyri okkum øll, sigur hon, tá hon verður spurd, hvussu heilsu­ kreppan hevur ávirkað arbeiði hjá henni sum prestur. – Samstundis vórðu fleiri sett í sóttarhald í býnum, og tað vóru mong, sum ikki kundu koma til jarðarferðina. Tí fóru vit undir arbeiði at ljóðstroyma jarð­ar­ ferðina.Tað riggaði ordiliga væl, nú tá tað ikki kundi vera øðrvísi, sigur hon og leggur aftrat, at eftir ljóðstroymdu jarðarferðina, sum mong fingu gleði av, fekk hon fleiri fyrispurningar um at ljóðstroyma Guðstænastur og samankomstir, ið eru í kirkjuni. – Tað arbeiddu vit síðani uppá. Vit stroyma Guðstænastuna klokk­an 10 sunnumorgun og halgi­ dag­ar, og hon er eisini at finna á Face­bookvanganum og Youtube kan­aluni hjá Christianskirkjuni. Prestarnir við kirkjuna hava tað so aðruhvørja ferð. Tað er ikki bert mátin vit hava tiltøk á, ið er broytt­ur við tilmælunum frá myndug­leik­un­ um, men allar menniskjaligu um­ støðurnar kring tiltøkini broytt­ ust við. – Tá koronavirusið kom til landið, broyttust umstøðurnar tíma fyri tíma. Vit sótu øll klistrað frammanfyri skíggjan og lurt­ aðu eftir tíðindafundunum, ið myndugleikarnir høvdu. Knapp­ liga kundu vit ikki savnast saman við øðrum, og tá vit vóru saman við øðrum, skuldu vit halda fjar­ støðu, sigur hon. Prestur heldur, at hesi til­mæl­ ini raka okkum øll á ymsan hátt, men serliga er tað torført at vísa teim­um samkenslu, ið syrgja. – Tær føstu mannagongdirnar eru broyttar. Vit taka ikki í hond­ ina á teimum ella klemma tey, ið hava mist, vit leggja ikki hondina á kist­una, sum er gomul og góð sið­venja, vit halda ikki ervi og baka ikki kakur. Vit hava – uttan at hugsa um tað – víst samkenslu og verið um tey syrgjandi á ávís­an hátt . Tað kunnu vit ikki longur. Hendurnar verða bundn­ ar afturum ryggin, sigur hon um­ hugs­in. – Tað krevur eina aðra nærveru, tí tað gerst torført at vera høflig, vísa samkenslu og virðing. Man er í eini tvístøðu, tá man fær ikki út­trykt seg og verið til staðar og sam­an við avvarandi, sigur hon. –Tað eru serliga jarðarferðirnar, ið hava kravt, at eg eri til staðar á ein øðrvísi hátt, enn eg var áðrenn korona­smittan legði samfelagið lamið. Í fyrstuni vitjaði eg oftari tey avvarandi, tí eg visti, at tað komu fá onnur fólk á gátt. Síðani vórðu tiltøkini herd, og nú mugu vit taka tað yvir telefonina ella Facetime, sigur hon og greiðir frá, at tað eisini er ein avbjóðing fyri onnur enn prest, ið ynskja at vísa samkenslu fyri teimum, ið sita eftir. – Nú nýttar lítið at bera ótelj­ andi køkur inn til tey, ið syrgja. Tí, hvør skal eta allar køkurnar, tá einki ervi verður hildið, spyr hon. – Í hesum døgum verða vit noydd til at endurhugsa, hvussu vit vísa nærleika og nærveru utt­ an at geva klemm ella at taka í hond­ina á hvørjum øðrum. Vit kunnu til dømis ringja, geva eina bræv­heilsan ella seta ein heitan døg­urða uttanfyri hurðina, sigur hon. Í løtuni fara ongar kirkjuligar hand­lingar fram í kirkjuni ella aðra­staðni, so sum dópur, vígslur, altar­gongd ella bírættan, uttan so, at tað stendur um lív. – Undir vanligum umstøðum eri eg sera nógv úti í ymiskum arbeiðs­uppgávum. Og eg merki tað væl, at hóast tíðirnar skapa ein ótta og eina óvissu, so er tað deiligt eisini at hava fingið ein møgu­leika til at seta ferðina niður og við­ur­ kenna, at sjálvfylgjurnar ikki eru sjálv­fylgjur longur. Eg trúgvi, at vit koma glaðari út úr hesi tíðini, tí vit síggja virði í tí, sum vit ikki hava havt stundur til at síggja í van­liga gerandisdegnum, sigur hon. Vilja tosa við prest Í Fólkakirkjuni eru Guð­s­tæn­ast­ un­ar í fyrstu syftu avlýstar til 13. april, og síðani verður endurmett. Hetta merkir, at arbeiðsbyrðan hjá Marjuni er sera nógv broytt – hóast hon ikki er nógv minkað. – Tey, sum ringja til prest ynskja at fáa ta andaligu dimensjónina við. Summi vilja hava eina bøn, og summi vilja hava eitt prát ella vegleiðing. Eg havi havt nógvar pastoralar uppgávur alla ta tíðina, eg havi virkað sum prestur, men nú er tað eitt eyka lag av ótta, iva og stúrni millum fólk, tí hetta er ein heilsukreppa, har øll eru í vanda, sigur Marjun Lómaklett, prestur, sum hugleiðir um hesa tíðina føroyska samfelagið av álvara hevur sett ferðina niður sum fyribyrging fyri, at heilsuverkið verður ovbyrðað av koronasmittuni Tær føstu mannagongdirnar eru broyttar. Vit taka ikki í hondina á teimum ella klemma tey, ið hava mist, vit leggja ikki hondina á kistuna, sum er gomul og góð siðvenja, vit halda ikki ervi og baka ikki kakur. Vit hava – uttan at hugsa um tað – víst samkenslu og verið um tey syrgjandi á ávísan hátt . Tað kunnu vit ikki longur. Hendurnar verða bundnar afturum ryggin Nú nýttar lítið at bera óteljandi køkur inn til tey, ið syrgja. Tí, hvør skal eta allar køkurnar Nógv vilja tosa við prest