týsdagur 16. juni 2020síða 2

Mikudagur 17. juni 2020 · Nr. 47 MIKUDAGSBLAÐIÐ Oddagrein Dagsins redaktørur: Eirikur Lindenskov Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Mikudagsblaðið verður borið ókeypis til hvørt húsarhald í Føroyum! Tórshavn Tórsgøta 1, 100 Tórshavn tel. 341800, post@sosialurin.fo Suðuroy tel. 375364, tel. 228814, aki@sosialurin.fo, dagfinn@sosialurin.fo Haldarar, sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja tel. 341818 frá kl. 8.00 til 20.00 og boða frá. Ella senda teldupost til klaga@ sosialurin.fo Útgevari: Sp/f Sosialurin Uppseting: Sosialurin Avgreiðsla: mán - frí kl. 08.00 - 16.00 Tel. 341800 www.sosialurin.fo Ábyrgdarblaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fyritaksstjóri Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Marknaðardeild lysing@sosialurin.fo Stovnaður: 1927 Prent: Prentmiðstøðin Tað er uttan iva rætt, sum Inge­ borg Vinther sigur, at tað er sera vanda­mikið at geva pol­it­ ik­ar­unum valdið á Ar­beiðs­loys­ is­skip­anini – tí soleiðis kann grunn­urin tømast. Men tað er ikki í ordan, at skip­a­n­in við lønarískoyti dett­ur burt­ur 30. juni, tí tá er koron­u­ krepp­an als ikki av. Og tað er heldur ikki í ord­an, at sera tolin fólk í privatu vinn­ uni skulu sendast út í ar­beiðs­ loysi, tí vilji ikki er at leingja skip­ani­na við lønarískoyti, eins og gjørt er til dømis í Danmark, til síðst í august. Í veruleikanum hava pol­it­ik­ ar­ar­nir alla tíðina runnið und­an ábyrgd. Fyrst við at lata trup­ ul­leik­an yvir til Ar­beiðs­loys­ is­skip­an­ina við einasta hjálp­ ar­pakka, sum hevur munað: Løn­ar­ískoyt­is­skipanin. Fleiri arbeiðspláss brúka enn hesa skipan, tí at um­setn­ ing­ur­in er minkaður so mik­ið, at ráð ikki eru til allar løn­ar­ út­reiðsl­ur­nar. Tað merkir ikki neyð­vendigvís, at hesi fólk ikki kunnu koma í fult starv aftur seinni. Tí virksemi kann økjast aft­ur. Tað er sera ymiskt, hvussu krepp­an hevur rakt ymsu starvs­grein­ar­nar, og er til dømis tæn­astu­vinn­an nógv harðari rakt enn eitt nú handilsvinnan. Og fólk í privatu vinnuni eru so nógv harð­ari rakt enn fólk í al­mennum størvum. Her er so nógv órættvísi í skipanini, sum altíð gongur út yvir ávísar starvs­bólkar. Og nú bendir nógv á, at fólk í privatu vinnuni verða kroyst út í arbeiðsloysi, tí at pol­it­ik­ar­ar og strýrið fyri ALS fara at klandrast um, hvør hev­ur ábyrgdina. Sjálvandi hevur landið á­byrgd­ina av støðuni og ikki ALS stýr­ið. Tí er tað so upplagt, at land­ið veitir grunninum peng­ar­nar aftur, sum eru lætnir út í løn­ar­end­urgjaldi og ískoyti. Helst er tað ómakaleysast, at tað er ALS skip­an­in, sum stend­ ur fyri útgjalding, tá vit nú hava eina slíka skipan. Men eig­ur ikki at merkja, at ALS grunn­ur­ in skal gjalda. Tað er heldur ikki rímuligt, at Løg­ting­ið fer at taka ALS stýrið av ræði, tí tað endar í reinum ruð­u­leika. Tí mugu politikarar nú vísa ábyrgd. Kreppan er ikki av og verður ikki av 1. juli. Tað sæst á øllum brøgdum. Um gjørt verður sum ALS stýr­ið og landsstýrið vilja, so vera fólk, sum nú kunnu tjena til døm­is 15.000 í parttíðarstarvi koyrd út í arbeiðsloysi við ar­ beiðs­loys­is­stuð­uli upp á 17.500 krón­ur. Tá er lítið vunnið fyri sam­fel­agið, starvsfólkið missir ar­beið­ið og arbeiðsplássið miss­ ir vit­anina. Skal stríð millum ALS og pol­ it­ik­ar­ar nú forða fólki at fáa løn? ­ Snip snap snude nu er skatt­a­ mál­ið ude JØRN ASTRUP HANSEN SÍÐA 10 Seinnapartin í gjár fór svenski stutt­leik­a­bát­ur­in Sula norður gjøgnum Nóls­ oy­ar­fjørð á veg til Íslands. Vegna kor­ona sluppu tey ikki upp á land í Føroyum Tað var mánadagin, at bát­urin kom til Føroya. Sula kom higar úr Tananger, beint uttan fyri Stavanger í Vest­ ur­nor­egi. Á leiðini til Føroya legði bát­ur­in inn í Hetlandi, men har sluppu tey ikki í land or­saka av galdandi leið­ regl­um fyri ferðandi undir kor­on­a­krepp­uni. Tá ið tey komu til Før­oy­a mánakvøldið, settu tey seg í sam­band við havn­ar­mynd­ ug­leikarnar. Men tey fingu boð­ini, at sviar ikki sleppa til Før­oya uttan at fara í 14 daga sótt­a­rhald fyrst, ella vísa eina váttan fyri, at tey ikki eru smitt­að. – Vit samskiftu við tey og høvdu samband við politiið eis­ini. Tey fingu olju, vatn og tí­líkt, sigur vakthavandi í Tórs­havnar Havn. Vakthavandi vísir á, at tal­an er um eini svensk hjún, sum fleiri ferðir áður hava verið í Føroyum við stutt­ leika­bát­i­num. – Tey vóru fitt og blíð. Tey spurdu eftir einum staði at liggja, og vit vístu teim­um á at liggja undir Argja­land­i­num. Har hava tey nokk sovið í nátt. Vit bjóðaðu teimum at seta seg í samband við okkum, um tørvur var á tí, men vit hava ikki hoyrt frá teimum aftur, sigur vakthavandi. Men fyri løtu síðani fóru tey víðari. – Tey ætlaðu sær til Íslands. Har vænta tey at sleppa í land, men eg eri ikki vísur í, hvussu er við tí, sigur vakthavandi. SKIPANIN SKAL HALDA FRAM Eyðun á Borg (strangur málrøktari) MAÐUR OG KONA (KVINNA): Sambært orð­a­bók Sprot­ ans er maður eitt fólk av kall­kyni, og kona (kvinna) er eitt fólk av kvenn­kyni. Í enskum máli kann ”man” merkja menniskja. Gam­alt føroyskt hevði part­víst tann týdningin, men á okkara døgum er ein mað­ur ein maður, og ein kvinna er ein kvinna. Annars hevur mál­frøð­ in eisini mælt til, at vit siga og skriva løgtingskvinna. MANNTAL, MANN­A­ MÚGVA o.s.fr.: Hasi orð­ ini skulu vit varðveita og brúka, men tað søm­ir seg ikki at nevna eina løg­tings­ kvinnu løgtingsmann. Stuttligt var at síggja, hvussu bilsnir løg­tings­ menn gjørdust, tá sjón­ varp­ið kallaði teir løg­ tings­kvinnur! KALLMAÐUR, KVENN­ MAЭUR: Gomul heiti, sum kunnu brúkast í skemti ella at prika eitt sindur við, men ikki til at broyta kvinn­ur til menn í 2020. MEMBER, MEDLEM, LIM­UR: Í bretska og danska tinginum eru hasi orðini kynsleys, men, gott í tykkum, nevn­ið ikki kvinnur við kall­kyns­orð­ i­num, limur, sum onkur mæl­ir til! BÁTSFORKVINNA og at KVENNA: Hava kapp­ róðr­ar­kvinn­ur ikki eina báts­for­kvinnu á bát­i­num? Kanska skulu vit smíða sagnorðið, ”at kvenna”, soleiðis at kapp­róðr­ar­ kvinn­ur­nar kunnu kvenna bát held­ur enn manna bát!?! HUGTAKAFLØKJA: Eina­ferð var á løgtingi okk­urt ógreitt og fløkjaligt við ”maka 1 og 2”. Nú er lag­ a­manni at taka skjótar av­ gerð­ir, soleiðis at greitt er, hvør er maður, og hvør er kvinna. Vit vita ikki, hvat fram­tíð­in hevur at bjóða. Góðu løgtingsfólk! Ger­ ið ikki hetta einfalda mál so fløkt við uttanumtosi! Lat­ið nú kvinnu vera kvinnu og mann vera mann! Borg, Argir, vitusarmessa 2020 Við kvinnu- og manskvøðu Kjak: Kvinna er ikki maður – Løgtingskvinna sjálvandi Til haldarar, sum ikki hava fingið Sosialin Um Sosialurin ikki er borin haldarum klokkan 20 á kvøldi mikukvøld og fríggjakvøld – sendið teldupost til klaga@sosialurin.fo Hon skal seta jó­an­ søk­u­na JÓANSØKAN SÍÐA12 Sula nú á veg til Íslands