týsdagur 29. september 2020síða 12

Mikudagur 30. september 2020 · Nr. 68 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 LESARABRÆV Bozena Rasmussen Nú aðalfundurin í L.P. nærkast tann 24. okto­ ber 2020, er síðsti kjans­ ur at gera nakrar fáar viðmerkingar til hend­ ing­ar sum fóru fram á eyka­aðalfundinum, ið var í fjørheyst. Eg eri (og havi verið) limur í fleiri ár í Havnar Pensjónistafelag. Meðan Arni Thorsteinsson var for­maður í LP, var eg í mong ár umboð í NOPO og AGE, ið eru stovnar, ið arbeiða við áhugamálum hjá norðurlenskum og evro­peiskum pensjónist­ organisa­tiónum. Fyri meg er tað ikki í lagi, at vit vanligu limir í pensjónistafeløgunum, á eykaaðalfundinum hjá Landsfelag Pensjónista hin 19. oktober 2019 mistu rætt­in til at uppstilla fólk til nevndina í Lands­ felag Pensjón­ista. Upp­ stillag­ar­rætt­urin er ein grundarsteinur í limarættinum og er upp­ still­ing­ar­rætturin somu­ leið­is ein hornasteinur í demo­krati­num. Í gomlu viðtøkunum hjá Landsfelag Pensjón­ ista stóð í § 3, í seinasta setningi ”Hvør einstakur limur í limafeløgunum hevur fullan limarætt í lands­felagnum”. Meiri­ lutin í nevndini hjá L.P. setti fram uppskot um at strika hesa áseting. Grund­gevingin varð søgd at vera, at nevndin ynskti at gera ásetingarnar í viðtøkunum, um lima­ rætt­indini, greiðari. Úrs­ litið av hesum varð, at fulli limarætturin, t.v.s. rætt­urin at stilla fólk upp til nevndina hjá L.P. varð tikin frá vanligu limunum í pensjónistafeløgunum. Eg haldi, at pen­sjón­ istar og pensjónistafeløg eiga at vera ”forlongdi armurin hjá demo­krati­ num”. Annars eru vit ikki til, vit pensjónistar. Tað sýnist, sum um vit einans eru til, tá tað er løgtingsval ella kom­ munu­val. Annars er at við­ merkja, at uppskotini til viðtøkubroytingar hjá meirilutanum í nevnd­ ini hjá L.P. vóru sera ódemokratisk. - M.a. skuldi demokratiski rætt­ urin hjá vanligum limum í limafeløgunum hjá L.P. at stilla kandidatar upp sum nevndarvalevni, strikast. Harumframt skuldu lokalu pen­sjónista­feløg­ ini ikki longur hava rætt til at stilla fólk upp, sum eru limir í øðrum lokalfeløgum, men einans hava loyvi at stilla fólk upp, sum eru lim­ir í egnum lokalfelag. Með­ an meirilutin í nevndini í L.P. hinvegin fekk heim­ ild at stilla fólk upp eftir vild. Meirilutin í nevnd­ini hjá LP framdi eitt makt­ kupp móti van­ligu pen­ sjónistunum í pen­sjón­ ista­feløgunum. Eisini skeyt meirilutin í nevndini hjá L.P. upp, at Landsfelagið ikki longur skal verða bundið av undirskriftini hjá all­ari nevndini (øllum fimm nevndarlimunum), men einans av undir­skrift­ ini hjá trimum nevndar­ limum. Øll hesi uppskot til broyt­ingar av við­tøkun­ um, ið vóru sett fram av meirilutanum í nevnd­ ini. hjá L.P. høvdu sostatt eittans endamál, nevni­ liga at savna valdið hjá hjá nøkrum fáum – sær sjálv­um. Slíkar við­tøku­ broytingar sum meiri­ lutin í nevndini hjá L.P. setti fram til eyka­aðal­ fundin hin 19. okto­ber 2019, stríða móti megin­ reglum í demo­kratinum. Í einum demokratiskum samfelag sum í Føroyum, er málið ikki at savna makt­ina á nøkrum fáum hond­um, men hjá fjøldini. Tað at makt verður savnað á nøkrum fáum hondum verður kallað demokratisk sentral­isma. Tað er kon­struk­tión­in, ið var í DDR =Eystur­ týsklandi og øðrum sosialistiskum londum. Ein konstruktión har topp­arnir seta seg tungt á maktina. Slíkt gevur onga mein­ ing í dag, og slet ikki her á landi. Føroyar eru eitt land, har vit hjúkla um demokratið, tí má ein gera vart við, hvat er hent í Landsfelag Pen­ sjónista og mugu viður­ skiftini fáast í lagi aftur. Føroyar eru ein partur av Skandinavien, har demo­ kratiið ræður. Mál um týdn­ing­ar­ miklar viðtøkubroytingar hjá Landsfelag Pen­ sjón­ista mugu sjálv­ sagt viðgerðast á demo­ kratiskan, rættan og lógligan hátt – ikki minst tí tað handlar um eina organisatión, ið er á fíggjar­lógini! Hoyvík hin 28.9. 2020 Demokrati ella demokratisk centralisma Mary Antonsdóttir, forkvinna Heilsuhjálparafelag Føroya Nú kommunuval er í hond­um, eru tað nógv val­evnir, ið hava eina mein­ing um, hvussu eldra­økið skal skipast og betrast. Fyri Heilsu­hjálpara­ felag Føroya, eru tað nøk­ ur ávís viðurskiftir, ið av­ gjørt eru við til at betra umstøðurnar, hetta fyri, at fólk skulu trívast og støðast á eldraøkinum. Um vit hugsa um tað, ið hevur verið frammi um, hvussu nógvir limir í felagnum hava útbúgving sum heilsuhjálparar í mun til tey, ið starvast sum hjálparfólk uttan út­búgving, er langt á mál. Men hvat kunnu kom­ munurnar gera ítøkiliga fyri, at skapa áhuga fyri, at taka útbúgving? Tá mann skal velja hvørja útbúgving og yrkis­leið ein skal hava, hevur tað stóran týdning, at mann kann forsyrgja sær sjálvum við tí út­ búgv­ing, mann velur. Tá vit hyggja eftir fakbólkinum heilsu­ hjálp­ar­ar, eru tað einans umleið 10%, ið starvast fulla tíð. Tá mann lesur starvs­lýsingar, eru nær­ um ongar lýsingar, har mann søkir eftir fólki fulla tíð. Tá hugsað verður um øll tilboð, ið eru til útbúgvingar í dag, skilir mann væl, at Heilsu­skúli Føroya, hevur trupult við at fáa nokk av næm­ingum, at manna flokkar­nar. Um vit ikki kunnu bjóða heilsuhjálparum mann­sømi­lig setanar­ viður­skiftir, fáa vit ta støðuna, vit hava í dag, har bert ein brot­partur av teimum, ið taka útbúgvingina, koma at starvast á eldra­øki­num,, ið hendan út­búgv­ingin beinleiðis er rættað til. Sambært yvirliti hjá felagnum, koma bert nøkur av teimum ný­út­ búnu heilsu­hjálparunum, at arbeiða á eldraøkinum. Ein partur fer sjálvsagt at lesa víðari til heilsu­ røktara. Vit hoyra mangan, at leiðarar siga, at fólk ikki vilja starvast fulla tíð, hetta tí at tað er ov stræv­ið. Men hví er tað ov strævið? Er veruleikin veru­liga tann, at mann í 2020, skipar arbeiðið á eldra­økinum við so lágari normer­ing, at ongin tíð er til annað, enn ta ba­salu røktina? Hvat er tað fyri ellisár, vit bjóða okkara eldru, ið hava lagt lunnar undir okkara væl­ferðar­ samfelag? Skulu okkara gomlu vera nøgd við, bara at vera rein, mett og hava tak yvir høvdið? Hvussu síggja vit onnur, fram­ tíðar eldrarøktina, ið ikki hava hana fyri neyðuni enn? Fara vit at góðtaka, at sleppa í bað einaferð um vikuna? Vit eru vitni til, at leiðslu­bygn­að­urin al­ samt veksur, men hvat nytt­ar tað, um mann ikki hevur nokk av hondum á gólvi­num, har borgarin er? Uttan borgarar, eingi leiðslu­størv! Felagið hevur aftur og aftur eftirlýst eina hægri normering á eldra­øki­ num, men tað er sum at tosa fyri deyvum oyrum –har hendir ov lítið. Hvat nyttar at taka útbúgving, tá mann ikki kann nýta út­búgv­ing­ ina sum ætlað? Heilsu­ hjálp­ar­ar hava før­leikar innan hesi økir: at gera venjingar við borgara­ num, aktivering, eyg­ leið­ing, umsorgan og røkt og stuðul til dagligt virksemi, stuðul til endurvenjing av mistum førleikum., við støði í tørvi, orku og lívs­søgu borgarans. Við ov lágari normering, fáa heilsu­ hjálparar einans nýtt ein lítlan part av sín­um førleikum til gerandis­ rehabilitering. Vit ynskja politikarar, ið veruliga vilja nýta fíggja­r­orku uppá hægri normer­ing, so at starvs­ fólk orka at arbeiða fulla tíð og týdningarmest, at borgarin fær nøk­ur virði­ lig ellisár og eitt inni­hald í gerandis­deg­num. Rætturin at arbeiða fulla tíð