týsdagur 8. desember 2020síða 46

jól í havn MIKUDAGUR 9. DESEMBER 2020 · NR. 87 Sosialurin 30 Hásongur í myrkri “Eitt Suð í myrkri” hevði listakvinnan handan hetta meistarliga tiltak, Steinvør Fonn. kallað ta heilt serstøku konsertina í Spinnarínum, sum var fyrstu ferð mánakvøldið 6. Desember, og helt henda konsertrøðin fram til 8. desember 2020. ORÐ OG MYNDIR: DÁVUR WINTHER Í roynd og veru ber illa til at greiða frá konsertini, tí hon kann bert roynast og má upp­livast. Ella mást tú brúka eina rúgvu av lýsingarorðum, sup­er­lativum, tí her var ikki bara nógv gott fyri oyrini, men allar sansirnar – ja, eitt kensluvað, sum tú ikki ert vanur við. Hetta er ein tann besta kon­sertuppliving, eg havi verið til. Fantastiskt, ótrúligt, ómetaligt, einastand­ andi, framúr, avbera gott, og eg kundi hildið fram. Tú komst inn í eitt fjálgt Spinnarí, har innrættingin var, at ymsir stólar og sofur vóru stroydd eftir gólvinum. Øll sótu í góðari frástøðu í hvør síni sofu ella stóli – Fleiri staðni pør, sum hildu eitt sindu betur um hvønn annan, enn siður er til eina “vanliga” kon­ sert, tí tað legði hølið, ljós­set­ingin og stemningurin upp til. Og tú sat í tínum egna lítla horni. Tá ið so konsertin byrjaði, var totalt myrkt inni. Gent­ur­nar komu so inn eftir gólvinum við hvør sínari kertu og gingu fram “í kór” og stillaðu seg í góð­ari frástøðu - spjaddar um alla breiddina av húsinum, ið hesa løtuna kendist, sum ein kate­dralur ella ein dóm­ kirkja. Myrkrið Fyrsti sangur varð so sungin við kertu, og eftir hann vórðu tær eisini sløktar, og alt varð bøla­myrkt inni. Soleiðis gekk fyrri helmingur av konsertini við ongum ljósi. Myrkrið vakti eitt heilt annað ljóð og kenslu og eitt ser­stakt hugarensl, meðan yndis­ligu raddirnar sungu – sungu sum einglar. Hetta ljóðið og sangurin annars kend­ust heilt serstak, og tank­ar­nir fóru á flog. Suð sang til hetta høvið bet­ur enn nakrantíð, og bar hølið heilt víst ljóðinum sera væl uppi. Dyna­ mikk­urin, ljóð­mynd­in, klangurin, reinleikin, ein­leik­ in, fraseringarnar – alt var á hægsta stigi! Tó at ikki vórðu sungnir so nógvir jólasangir, so kendist tað, sum tú sat ovarliga í eini líð og sá oman á hirð­arnar, ið leitaðu sær heim aftur til garðarliðið – Ja, tú sást laðaða garðin, sum skilir innan- og utt­an­ garðsjørðina eins og glæmuna úr fjósinum, meðan tú lýddi á hásongin beint har, tú sat. Nakrir av sangunum vóru: Brót so stillan, Barn, Sá eg bros og eydnuleik, Nú anga blómur, Sov tú unga ástin mín, Er Gud við mær, Uti vår hage, Gakk tú tryggur, Himnafaðir og fleiri. Men tað, sum kryddaði løtuna enn meir og gav henni enn meiri bót, var, at millum sangirnar las Eydna Skaale upp framúr tekstagreipur – ymisk sig­ andi tekstbrot – so sum úr: “Summardagurin”, “Dýrmæta lív” hjá Jørgen- Frantz Jacobsen, “Várið” hjá Kahlil Gibran, “Myrkrið” hjá Steinvør Fonn, “Trældómur forgeingiligleikans” hjá Bárði á Lakjuni og “Lítli Prinsurin”, hjá Antoine de Saint-Exupéry. Eydna Skaale Hennara lesikynstur var heilt serstakur og góður – tikin úr leikum! So tekstur, tú helt teg kenna, fekk eitt heilt annað innihald við hennara lesihátti. Eydna gav konsertin eitt triðja innihald, tú bara kann uppliva av hennara varrum. Og leisturin er nakað tann sami sum við sanginum: tónalagið, tempo, trýstið, dynamikkur, fraseringar, egal­itetur, og serliga steðgirnir, sum eru so umráðandi og oftani eru lykilin til eina nýggja fatan ella undir­ strikan av tí týdningarmikla í tekstinum. Hetta dugir Eydna so meistarliga væl. Tá ið tú so situr í myrkri og lurtar eftir, verður intensiteturin ella megin í tekstinum og lestrinum enn betri – heilt sersøk uppliving, sum bara Eydna kann levera tað. Tað er eisini júst henda sama Eydna Skaale, sum tvey ár á rað hevur vunnið altjóða røðuskrivikapping. Hon er útbúgvin retorikari, og tann kunnleika og kynst­ur hennara fingu vit ríkiliga smakkin av mána­ kvøldið. Avbera gott! Konsertin spældi við allar tínar sansir. At lurta í “blindum”, sum vit royndu, er serstakliga góð kensla bæði fyri lurtaran, og uttan at taka nakað frá kór­in­ um, so sungu tær eina tonn betur í myrkrinum, enn í ljós­inum, ið var í seinna helmingi av konsertini. Frálíka hegnisligt undirspæl á klaver var til onkrar av sangunum, sum hin dugnaligi Pætur við Keldu leik­andi lætt spældi. Eisini hevði Magni Husgaard laga­ligt undirspæl og kom við ljóðeffektum, meðan tekst­irnir vórðu lisnir upp. Dygdar kórleiðari og sniðgevi Steinvør Fonn er ein dygdar kórleiðari, og hjá henni er bert tað besta nóg gott. Tað var tað eisini í ríkiligt mát mánakvøldið og hini kvøldini við! Steinvør dugir eisini at skapa eina heild, har hugsað er um allar smálutirnar, sum ger konsertina til eina so stóra og serstaka uppliving. Hon hevði eisini valt tekstirnar út, sum lisnir vórðu og sett teir hegnisliga saman til Eydnu Skaale at lesa upp, so teir hóskaðu til teir ymsu sang­tekst­ir­ nar, ið sungnir vórðu eftir upplesturin. Alt hetta gekk upp í eina hægri eind! Eg havi ikki orð fyri hvussu henda konsertin kann lýsast. Alt konseptið, øll uppsetingin var heilt ser­ stakt: hølið, ljóssetingin, myrkrið, innrætting, mátin at sita uppá, sangvalið, tekstvalið, kitlan av kenslum og framburður var í heimsflokki og upplivingin har­ eftir. Henda konsertin, tónleika-, teksta-, kenslu- og sang­ferðin kann bert upplivast og er torfør at greiða frá, tí pilkað verður so nógv við kenslur tínar við dýrd­arsangi og -lestri. Stóra takk fyri eina framúr uppliving.