fríggjadagur 29. januar 1999síða 10

10 tíðindablaðið SOSU Nr. 19 — 29. JANUAR 1999 Kalda kriggid er av - nú valdar friður og hugni í Mjørkadali Mikudagin vóru umboð fyri føroysku pressuna og umboð fyri ymiskar fyritøkur og vitjaðu á NATO stødini í Mjørkadali. Tað var tann nýggi leiðarin á stødini, Niels H. Arvedsen, ið hevði boðið til vitjanina. JOHN JOHANNESSEN MYNDIR: JENS KR. VANG Ikki er tað hvønndagskost- arasteðini í Mjørka Niels H. Arvedsen 3 H skir 3 KK Er eir ød har ivis folk Tiskil ru før- 3 f yskar i Vin í 1 cinas NIKU Vælkomin at leita eftir kjarnorkuvápnum | i Vitjanin á stødini í Mjørka- dali byrjaði við, at nýggi leiðarin, Niels H. Arvedsen, beyð vælkomin og greiddi frå um seg sjálvan og søg- una hjá stødini. Og sum tann skemtingarsami mað- urin hann er, beyð hann øll um fjølmiðlafólkunum at vera vælkomin at fara niðan | r stórur, at Tórshavnar býráð mótmælti við at nokta starvsfólki á stødini bústað í býnum. Niels H. Arvedsen er 49 ára gamal og eigur tveir synir. Tann elsti av teimum er 21 ár og lesur samfelags- fróði í Danmark, saman við fleiri føroyingum. Hetta heldur Niels H. Arvedsen vera sera stuttligt, nú hann er vorðin leiðari á stødini í Mjørkadali, tí nú hava bæði hann og sonurin tilknýti til løroyingar. Tann yngri sonur Niels H. Arvedsen er 13 åra gamal og gongur í skúla niðri í Danmark. Hetta er m.a. ein rsøk til, at Niels H. Arved sen ikki hevur valt at taka familjuna vid til Føroya. Hann veit nevniliga ikki, hvussu leingi hann skal vera leidari å stødini i Mjørka- dali. Skipanin innan verjuna er nevniliga tann, at fólk ofta verða flutt millum ymiskar stødir kring um í ríkinum. Niels H. Arvedsen hevur fingið at vita, at hann skal vera her í eitt hálvt ár, men heldur hann, at betri hevði at verið her til eina- ferð í næsta summar. Stórt byggiarbeiði Einki er at ivast í, at strævið hevur verið hjá teimum, ið bygdu radarastødina í og á Sornfelli. Byggingin byrjaði í 1959, og var tað táverandi danski = uttaríkismálaráð- harrin, Per Hækkerup, ið tók stóðu til byggingina. Tá byggingin byrjaði, var eingin vegur niðan í Mjør- kadal, so trupult hevur verið at fingið tað nógva tunga tilfarið niðan frá skipunum, ið komu til Havnar við tí. Vegatrupulleikin varð tó skjótt loystur. Støðin bygdi sin egna veg úr Havnini og niðan, og var hesin vegurin byrjanin til Oyggjarvegin, tå føroyingar yvirtóku hann í 1966. Eitt so stórt og krevjandi byggiarbeiði, sum bygging- in av radarastødini, kravdi nógv fólk. Tað vóru einir 200 mans úr ymiskum lond- um við í byggiarbeiðinum, og búðu teir í barakkum, nærhendis har støðin í Mjørkadali nú er. Radarastødin á Sornfelli var liðug á sumri í 1962 og varð hon tikin í nýtslu sum operativ stóð summarið eft- ir. Gjalda skatt i Føroyum Niels H. Arvedsen upplysti, at tad er vanlig manna- gongd, at fólkini á stødini gerast føroyskir borgarar, beinanvegin tey koma til Føroya. Hetta vil siga, at øll, ið arbeiða á stødini gjalda føroyskan skatt, somuleiðis sum goldið verður til ALS og sjúkrakassa Danski atkvødurætturin til Fólkatingið fellur eisini burtur, hjá teimum dønun- um, ið koma til føroya at arbeiða á stødini í Mjør- kadali og Sornfelli. Hesi fáa í staðin atkvødurætt til Løg- tingid og føroyskan at- kvødurætt til Fólkaungið, ið merkir, at tey kunnu velja eitt føroyskt umboð inn á Fólkating. Tá Niels H. Arvedsen greiddi frá hesum, legði hann í skemt afturat, at eingin trupulleiki er hjá før oyingum at yvirtaka stød na, tí allir hermennirnir eru longu fóroyskir ýggi leiðarin á stødini greiddi frá, at eini 70 fólk arbeiða á stødini, og eru 15 prosent av hesum giftir til Føroya. Hetta, sigur hann, ger, at starvsfólkið kennir seg væl saman við føroy- ingum og hevur sera lætt við at koma í samband við føroyingar. Eftirlit vid øllum Norduratlantshavi — Radarastødin å Sornfelli hevur eftirlit vid loftrúmin- um í einari ringrås, ið røkk- ur einar 260 fjórðingar úr landi. Hetta vil siga, at hvort einasta flogfar, ið flýgur innanfyri hesar 260 fjórð- ingarnar, sæst á radara- skíggjunum á stødini á Sornfelli. Og talið av flog- fórum, ið radarastødin fær eyga á, er ikki lítið. Talan er um eini 65.000 flogfør, ið flúgva í hesum loftråmi um árið. Myndirnar frá stødini á Sornfelli síggjast ikki bert í ast meira nýmótans. Sum fólk flest vita, eru tvær stórar kúpur uppi á toppinum á Sornfelli, men radari er bert inni í aðrari kúpuni. Inni í hinari kåpuni er ein stórur parabolur, ið fyrr varð nýttur til uttan- landssamskifti. Hesin verð- ur ikki longur nýttur, orsak- að av, at stødin er farin at samskifta gjøgnum telefon- linjur f stadin. Skrivstovur i 749 metra hædd Rundvising å stødini inni i og uppi å Sornfelli var eisini partur av vitjanini å Flyve- station Torshavn. Vit vérdu vist runt i hølunum inni i sjålvum fjallinum og eisini varð farið upp á toppin. Fyri at koma upp á sjálvan topp- in kundi ein velja millum at ganga tey 179 brøttu trappu- i 4 5 1 { J Føroyum. Stødin hevur nevniliga samband við aðr- ar stødir, millum annað í Skotlandi og Íslandi. Hesar stødir fáa myndirnar bein- leiðis frá radaranum á Sorn- felli. Harafturat er stødin í Skotlandi soleiðis utgjørd, at hon viðger upplýsingarn- ar frá Stødini á Sornfelli og sendir tær aftur í meira ný- trinini upp ella fara við lyft- ini, ið er hevur eina vídd á minni enn ein fermetur og tekur 4 fólk. Myndamaðurin og eg sjálvur valdu at fara upp við lyftini saman við sløkkilids- ovastanum í Havn, Peturi Seloy og einum av starvs- fólkunum, ið vístu okkum runt á stødini. Ikki kann sig- Ikki er gott at líða av klaustrofobi tå ein skal upp gjøgn- um fjallið við teirri evarska lítlu lyftini mótans líki Hóast útgerðin á Sornfelli er gomul, virkar hon væl men ætlanir eru tó um, at skifta út ein stóran part av telduútgerðini og aðrari út gerð, so at stødin kann ger- ast sambandið var lítið okk- ara millum, meðan vit vóru í lyfuini, tí vit stóðu næstan omanå hvgrjum øðrum. Komnir upp á toppin fóru vit inn í teirri kúpuna, ið ikki longur er í nýtslu. Har