leygardagur 30. januar 1999síða 10

10 tíðindablaðið Nr. 20 — 30. JANUAR 1999 Serfrødingur í statsrætti } vitjar sattmálanevndina Min leikulutur er bert at greiða frá viðurskiftunum í Íslandi í 1918,tå vit frr7 19) DAGN LENS S c S c beiðsse st S ) k Fo k z RI k vor - fø 3 kk k be S } k N 5 x 8 SS 5 kað Greiðir frá islendsku støduni i 1918 I Hósdagin vitjaði hann á tundi hjá Såttmålanevndini, og vitjaði eisini Landsstýr ið á ferðini Kur í JØFOVSKU ður skil? YVYY sam (U) Ísland 19178 Fad fár eg ikki svarað teg havi ikki innlit í før ovskum vidurskiftum. Um nvegin vilt kunnu taka vi 1 14 av ISÍENdsKU rovn førovingat eg SIE. sigur Sigurð Líndal. rsta sinni er í For heldur kortini at tað ann gagna før at leita sær kunn g um slik viðurskifti aðra- staðni. og kann ís lendska skipanin takast við í umhugsanini Mín leiklutur er bert at greiða frá hesum vidurskifi- um, sigur Sigurður Líndal. sum ikki vil geva til kennis, um hann heldur tað vera gott hugskot at stovna full- veldi i Føroyum. Hann og at her svarar við at siga, at hoast hann var smádrongur í 1944. tå Island endaliga lovsti frá Danmark. so var hann fyri sjálvstýri Felagsmál 1918 - 1944 I tíðarskeiðnum 1918 til 1944 høvdu Danmark og Is land fleir felagsmál. eitt nú uttanríkismál. við íslendsk um sendiharra í Danmark og donskum sendiharra i Ís landi. Henda skipanin helt fram ul 1940 Sjóverjan var eisini tel men íslendingar gu longu fyrsta vaktar skipið í 1919, men dann høvdu eisini tvey vaktarskip undir Íslandi til 1939. tá Is land yvirtók hetta målsøki Felags kongahús var eis int galdandi millum londini bæði. men í 1941 utnevndi Altingið ein ríkisstjóra. sum hevði somu skyldir sum kongur. Tað var Sveinn Bjørns- son, sum var tilneyndur ríkisstjóri. Hann hevði stórt politiskt vald. og gjørdist esmál. gu samríkjalóg, og hvussu hon virkaði, sigur Sigurður Lídal, professari eisini fyrsti forseti í Íslandi í 1944 Er tað ein trevt sambært skipanina frá ulmevnda ISTENndKSU [91]8, at em for Sí fd Tad velst um. hvorja skipan foroyingar velja. t.d stovnsliga skipan. stjórnar samband millum tvey sjál støðug lond ella lýðveldi Um vidurskiftini við forsetaembætum er fyribils skipan ella samsvarar fræls um stýrislagi. er fyri sovitt ikki mest týðandi í hesum máli. Tað er meira spurning ur um, hvort forsetaembæt 10 skal vera eitt symbol ella hava týðandi vald Forsetaembætið tengt at persónleikanum Persónliga haldi eg, at forsetaembætið í sínum virkishåtti er nær tengt at persónleikanum og áhuga- málum hjá ti persøni, sum situr í forsetasessinum. I íslandi hava vit havt forsetar, sum hava havt týð- andi politiskt vald, men eis- ini forsetar sum t.d. Vigdis Finnbogadóttir, sum meira umboðaði mentanarmál og ikki legði seg út í politik. eins og Kristian Eldjarn. sum var fornfrødingur, og heldur ikki so politiskt å- hugadur. I dag hava vit ein for- seta, sum er ógvuliga åhug- aður í uttanríkismálum. Hann ferðast víða og um- boðar vinnulívið í Íslandi. Tað haldi eg ikki verða neyðugt hjá einum forseta Sigurður Líndal professari í Íslandi, hevur verið í Førovum og reitt frá viðruskiftunum tá ísland í 1918 fekk sam ríkjasáttmála við Danmark at gera. Tað er meira ein uppgáva hjá vinnulivinum, sigur Sigurður Líndal. Fleiri serfrødingar viljta í næstum — Enn hevur såttmålanevndin ikki gjørt endaliga avtalur við teir serfrødingar, sum skulu ráðgeva neyndini. Sigmundur Isfeld, skrivari væntar, at brúk verður fyri eini fimm - seks løgfrødiligum ráðgevum, sum eru serkónir innan altjóða rætt og ríkisrætt DAGNY JOENSEN Ji NS KR Y UNI Sáttmálaneyndin t 10 stød undir et indasatl lå milt Danmark og Førov . p g g Sel Í } SK yr IL Í = SKI 1 + ti il d T g g BOE Altjóða rættarvidurskift- ini snúgva seg um skipan av rættarvidurskiftum mill- um lond. og er í innhaldi bert fyrr lond við fullveldi. I dag eru Foroyar ikki rættarligur partur. verður fyrst galdandi. eldi er stovnað. o tjóða o føroyingar Kunnu gera sátt lar við onnur lond. sigur Sigmund Istek Um vitjanin slendska 5 øinginum, sigur Sig I Ísfeld. at hann er ser iga væl inni í søgu Islands og prosessini. viðvíkjandi vyrinum. 1918. Forseta ella felags kongahús Skulu í near hava Tad stendur i sam gonguskjalinum at Dan mark og Føroyar skulu hava felags kongahus. Spurning urin um forseta er reint po htiskur. og verður sum er Sáttmálaneyndin er nú farin til verka. Setningurin er at greina út stóðið undir einum tvílandasáttmála millum Danmark og Føroya, ið skipar Føroyar sum fullveldi, eftir nærri ásettum reglum í arbe iðssetninginum. Mikudagin vitjaði Sigurður Líndal, professari í Íslandi Hann greiddi nevndini frá samríkjalógini frá 1918 oh hvussu hon heyrði virkað. I sáttmálaneyndini sita Herluf Sigvaldsson, formaður. Sigmundur Isfeld. næstformaður. Árni Olafson, Gloria Kallsø, á ; ; Halgir W Poulsen, Hans Trúgvi Teirin, Herálvur Joensen, Julianna Klett. Kate Sanderson og Ulla Svarrer Wang ikki tikin fram. Nógv dómi eru um lond við fullveldi og felags kongahús, eitt nå Common- wealth londini, sum hava bretska kongahúsið felags. Tað ber tí væl til at skipa fullveldi í Føroyum, og samstundis hava felags kongahús við danir. Íslendska fyrimyndin Gera vit hinvegin sáttmála við danir um felags konga- hús eftir íslendsku fyri- myndini í 1918, kann hann í veruleikanum halda fram í óavmarkaða tíð, ella eisini verða fyri ávíst tíðarskeið t.d.. 20 ár. Íslendingar valdu at hava felags kongahús við danir í 25 ár, og stovnaðu síðani lýðveldi, og valdu forseta. Velja vit hesa skipanina, skal ein stovnur verða yvir Landsstýri og Løgtinginum. Tá er mest sannlíkt, at før- oyingar velja forsetaloysn- ina, sigur Sigmundur Isfeld