týsdagur 2. februar 1999síða 20

2 0 tíðindablaðið Lógmaður undan orð. skifti um uttanlandsmál á tingi i dag: — Vit detta niður millum tveir stólar VS at €l r neyðugt at taka stóðu. Vit kunnu ikki bara vera i status quo stóðu, so- nki hendir. Tá detta vit rætt og slætt niður ímillum tveir stólar sig- 1 1 Kallsberg, lógmaður nú vit sum partur av ríkinum ikki eru við í y hesir jø iði hvorki á ES-síðuni ella EFTA-síðuni. spurningar hava verið alt ov lítið viðgjórdir á politiskum stóði í Før- Lógmaður viðgongur, at yum øll hesi árini. -Eg vóni, at vit fáa sett hol á eina veruliga viðgerð av hesum málum í viðgerðini 7 Uttanlandsmål den. sum arð latin tinginum i farnu VIKU „Leiklutur Føroya á tí uttanlandspolitiska økinum økist alsamt og gerst samstundis stødugt tydningar- klari sum årini far I komandi årum Se Føroya Landsstyri sett sær fyn at fremja eina rød av málum á tí uttanlandspolit- ISKa Øøkinum Landsstýrið hevur avrátt, í samsvari við løgtings- samtykt seinasta heyst, at fara undir samráðingar við } rnina til tess at fremja grundleggj andi ríkisrættarligu støðu Føroya. Urslitid av samráðingunum verður ein millumlandasåttmåli, sum Føroyar sum eitt sjålvstødugt land vid fullveldi, samstundis skipar framtidarsamstarvid land- NSKU ST | 10 st 10 arbeitt hevur verid vid i samråd 3 indst 12, er markið millum Føroyar og Bret s. Í v løtu bendir alt á, at tað fer at eydnast pørtunum at koma til eina semju tidliga í vår hesum tydningarmikla måli ndilspolitiska økinum hevur landsstyrid av- gjørt at taka samstarv Føroya vid Evropeiska Sam- veldið upp til máls av nýggjum við øktum samstarvi eyga. Landsstýrið er sinnað at byggja verandi ilssåttmåla út, samstundis sum farið verður undir at kanna nærri møguleikan við einari føroyskari lut- tóku í EFTA og EBS. Víðkanin av verandi handils- farin í gongd, og væntandi fara g FS S nevndin at semjast um eitt heilsu- í hesum ári. Annars verður víst til var latið løgtinginum í fjør. sattmetid Er longu Vegna tess, at føroyski búskapurin er sera opin og kil fullkomiliga bundin av samvinnu við útheimin, e dsstýrið stóðu gt at menna og seta á stovn sam- við onnur lond. Tá ið handilssáttmálarnir við tey ysturevropeisku londini eru fingnir í lag, fer ndss týrið at miðja eftir líknandi samstarvi við aðrar iv heiminum Stóðið undir tí føroyska búskapinum er fiskatil- teingið. Grundarlagið fyri framtíðarumsiting av livandi erður áhaldandi vidgjørt í avvarðandi | apum. Landsstýrið er av teirri áskoðan, at t mikið er at luttaka í hesi viðgerð, ikki minst av tí at hesar aljóða meginreglur eftir øllum at j 1 at verða stødi undir framtíðar fiskiveidi- samstarvi Føroya við onnur lond A sama hátt hevur landsstýrið sett sær fyri at endur- koða leiklut Føroya í altjóða samstarvi um umhvørvi g burðardygga menning. Arktiska Ráðið er eitt gott dømi um hesa g Føroya Landsstyri luttekur nú ætismannastigi i arktiska anumtikid kann sigast um uttanlandspolitikk sstýrisins, at i mun til undanfarin år fer lands- týrið at virka fyri einari øktari luttøku í teimum altjóða avbjóðingum og rembingum, ið vera Føroyum fyri framman." av uttanlandsmálum á tingi. ) eina rættiliga rúgvus mikla frágreiðing. Har sigur løgmaður m.a. at uttan- andsvidurskifti eru vorðin meira viðkomandi fyri tað føroyska samfelagið dagerðin hevur havt við sær, at lond samskipa seg á flestu økjum, til tess at samskiftid teirra millum kann fara fram smidliga og in so greiðan hátt sum ørligt Tad er m.a 1 €C í hesum sam- bandi, at ein uttanlandsdeild er vorðin skipað á løgmans- skrivstovuni. Í Føroyum er tað løgmaður, sum situr fyri uttanlandsmálum og sum samskipar uttanlandsmál. Hetta geldur eisini á ser- økjum, sum løgmaður hev- ur sett aðrar landsstýris- menn at fyrisita. Landsstýr- ismenninir hava tó ábyrgd- ina av at fyrireika føroyska lóg á serøkjunum og útinna hana Frágreiðingin, sum løg- maður legði fyri tingid i farnu viku, er ein lýsing av uttanlandssamstarvinum í 98 og ætlanum landsstýris- ins á uttanlandsøkinum fyri 1999. Harumframt leggur hon, við stødi í „Reyða Alit- inum“, upp til aðalorðaskifti um framtidarstødu Føroya i Evropa. Meira vid i heimssamfelagnum Anfinn Kallsberg, løgmad- ur sigur vid Sosialn, at hann vónar at fáa eitt sakligt og breitt orðaskifti í ting- inum í dag og leggur hann serstakan dent á, at ting- menn geva síni boð uppá okkara luttøku í heims- samfelanum og tað á fleiri økjum, bæði á ti handils- politiska og á tí meira glo- bala. -Ég má viðganga, at eg havi ongantíð havt so stóran áhuga fyri tí uttanríkispo- litiska gkinum, men tað dugi eg at síggja, at har eru kraftigar rembingar alla- staðni í løtuni. Eg trúgvi vit skulu vera nógv meira við, enn vit hava verið higartil Løgmaður vísir á, at tað broytist so nógv alla tíðinda rundan um okkum, og fylgir tú ikki við á nøkrum økjum, so verður gloppið stórri og stórri. Anfinn Kallsberg heldur, at vit mugu viðgera og taka stóðu til uttanlandsmálini uttan mun til, hvat hendir í viðurskiftunum millum Danmark og Føroyar. Skulu vit her og nú til at standa fyri øllum teimum uttanríkispoliisku = mál- unum, so krevur tað øgiligar ressursir, men tað er væl eitt av teimum undantøkunum, sum vit hava sett i sam- gonguskjalið, at tað er ein so stórur biti uppá ein gang, at tað er nakað, sum vit mugu gera eina avtalu um, hvussu vit skipa tað fram- eftir saman við dønum Løgmaður ber eitt sindur av ótta fyri, hvussu tingið er fyri at fara undir eina slíka viðgerð. -Eg sigi bara frá mær sjálvum, at hóast eg havi verið leingi á tingi, so er hetta eitt øki, sum í míni verður hevur verið rættiliga grátt. Eg havi ikki lagt se rliga stóran tydning i tad, og havi heldur ikki havt serliga åhugan fyri ti. So eg kundi hugsad mær, at hetta eru rættiliga kompliseraðir spurningar, og tí er tað eisini ein spurningur um, hvørja orku tingmenn hava fyri at fara inn í ein dialog um hesi vidurskiftini - sum kortini er alneyðugt. ES og Feroyar Løgmaður heldur øll málini hava stóran týdning, men heldur tað sjálvandi vera umráðandi at viðgera og taka stóðu til viðurskifti, sum koma at ávirka okkara gerandisdag tvs. handilsvið- urskifti, samstarv innan út- búgving og menning á flestu økjum, rætt og slætt at vera við, har tingini henda. Anfinn Kallsberg Sigur, at vit føroyingar eru í tí sera óhepnu støðu - sjålvt um vit hava ríkisfelagsskap við danir - eru vit avskornir at luttaka sum partur av ríkinum í tí útviklingi, sum Danmark hevur fingið, tvs. at meðan Danmark er við í einum rívandi útviklingi innan ES, so eru vit als ikki við í tí samstarvinum. Tað merkir so aftur, at teinurin millum Danmark og Fer- oyar á hesum øki verður stórri og stórri. Hann verður eisini stórri til bæði Noreg og Ísland, av tí at tey londini partvíst fylgja við menning- ini sum ein partur av EFTA og EBS. Løgmaður sigur, at vit royna at bøta um hesi viður- skiftini, men tað gongur 6- trúliga long tíð. Okkara rík- Nr. 21 — 2. FEBRUAR 1999 Anfinn Kallsberg, lógmaður tekur ímóti bretska sendi- harranum, Andrew Bache, tá hesin vitjaði í Føroyum í fjór. Mynd Jens K. Vang isrættarliga stóða ger, at vit eru ikki við í samarbeiði hvørki á ES-síðuni ella EFTA-síðuni. Orsøkin til hetta er sum sagt tann, at vit eru i rikisfelagsskapi vid Danmark. Anfinn Kallsberg vísir á, at vórðu vit ein sjålv- støðug tjóð, so høvdu vit kunnað valt sjálvir. -Tað vit kunnu velja í dag er av- markað til at velja tað sama sum Danmark velur, og tá vit ikki velja tað, so fáa vit heldur ikki valt síðu og farið yvir til EFTA-síðuna. Løgmaður heldur ikki tað hevði verið nakar trupul- leiki at fing)5 limaskap í ES ella í EFTA, um vit vóru sjålvstødug tjóð. -Sigur tú við hesum, at vit eiga at skunda undir fullveldi og gerast sjálv- stødug tjóð? -Tað sigi eg ikki neyðtur- viliga, men tað er neyðugt at fáa avklárað spurningin. Tað er neyðugt at taka stóðu. Vit kunnu ikki bara vera í status quo stóðu, so- leiðis at einki hendir. Tá detta vit rætt og slætt niður millum tveir stólar. Løgmaður viðgongur, at hesir spurningar hava verið alt ov lítið vidgjørdir á polit- iskum stødi í Føroyum í øll hesi árini. -Eg vóni, at vit fáa sett hol á eina veruliga viðgerð av hesum málum í viðgerðini av uttanlands- málum á tingi. Markið uppá pláss Eitt annað stórmál, sum verður umrøtt í frágreiðing- ini hjá løgmanni eru sam- ráðingarnar við bretar um landgrunnsmarkið. Anfinn Kallsberg sigur, at í verandi løtu bendir alt á at tað fer at eydnast pørtunum at koma til eina semju tíðliga í vár í hesum týdningar- mikla máli -Eftir at vit hava samráðst í eini 8 ár um eitt slíkt mál, so vil tað vera ein spurn- ingur um at gera eitt ella annað kompromi. Tað vildi verið løgid, um annar part- urin fekk alt. Vit royna sjálvandi at verja føroysk áhugamál men mugu so royna at koma til sættis við hin partin, so málið verður loyst. Løgmaður sær annars fyri sær stórar møguleikar fyri at menna samvinnuna við bretar í framtíðini. -Vit og Bretland eru næstu grannar, og eg kann ikki ímynda mær annað enn, at tað fara at henda broytingar í sam- skifti okkara við umheim- inum, har tað er ein sjálv- fylgja, at samvinna við næsta grannan fer at menn- ast enn meira. Tætt samstarv við bretar Anfinn Kallsberg heldur tað vera heilt náttúrligt við einum tøttum samstarvi við Bretland á nógvum økjum, og hóast hann ikki hevur avgjørda meining um, at marknatrætan hevur verið nakar kíli í samstarvinum, so kann ein loysn í nettup hesum stóra máli vera eitt slag av katalysatori við enn stórri samvinnu. Og her dylur løgmaður ikki fyri, at hann eisini hugsar um eina samvinnu um leiting og út- vikling av oljugkjum mill- um Føroyar og Bretland. -Bretar hava jú drúgvar royndir á oljugkinum, með- an vit eru nærum heilt blankir, so eg dugi ikki at síggja, at nakað skuldi verið til hindurs fyri at fingið samvinnu í lag nettup á hes- um økinum. Løgmaður sigur tað ann- ars ikki vera nakar fremm- andur tanki fyri seg, at Før- oyar einaferð í framtíðini kunnu koma at vera ein týð- andi leverandørur av gassi til bretska heimamarknaðin. Vit spurdu løgmann, um tað ikki hevdi verið eitt gott hugskot at fingið bretska forsætisráðharran = Tony Blair og danska starvsbróð- urin Poul Nyrup Rasmussen til Føroya, tå marknaavtalan verður undirskrivað! -Tað hevði helst verið eitt frálíkt hugskot, men latið okkum nú fyrst fáa hetta málið uppá pláss.