mikudagur 3. februar 1999síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri: Marknaðardeild: Jan Miller Jonhard Hammer Blaðstjóri: Dagbjørt S. Hansen Eirikur Lindenskov Figgjarleidari: Blaðfólk: internet: www.sosialurin.fo Logtingsins umboðsmaður Oddagrein | dag er tað soleiðis, at um ein borgari, log- tingslimur, frákoyrdur almennur stjóri ella ein og hvor annar hevur spurningar til manna- gongdina í Miðfyrisitingini, so hevur hann ein- ans tvey í at velja. Hann kann antin stevna Landsstyrinum ella lata miðfyrisitingina kanna seg sjálvan og koma til eina niðurstoðu um sítt egna arbeiði. Ein slík niðurstoða er lítið erd, ti hon kann ikki sigast at verða á einum óheftum grundarlag * 5 ( A sama hátt sum tú ikki kann lata familjulimir oma við almennum niðurstoðum um arbeiðið hjá hvorjum oðrum, so kanst tú heldur ikki lata teir ymsu armarnar í miðfyrisitingini koma við niðurstoðum um hvonn annan. Heilt galið er, um eitt nú Vinnumálastýrið, Figgjarmalastyrid ella Fiskimálastýrið sleppa at viðgera kærumdål móti sær sjálvum z NKur vil Kanska halda, at rætturin er ein vegur at ganga fyri fólk. ið eru ónogd við manna- gongdina. Rætturin eigur at verða allarsíðsti útvegur. Borgarin í hesum landi eigur at hava onkran at fara til við umsitingarligum kæru- málum uttan at noyðast at fara í rættin og gjalda túsundavís av krónum fyri at koma til botns í einum umsitingarmál Ein Logtingsins umboðsmaður hevði verið ein oysn á hesum máli. Hesin átti at verið settur yri eitt avist áramál í senn og skuldi arbeitt a óheft av Landstyrinum. Um onkur hugsar um kostnaðin av einum slíkum logfroðingi. so átti tað ikki at verið ein trupulleiki. Teir ressursir núh yggi a at sær sjalvum høvdu sjálvandi reriå frigivnar í eini slíkari stoðu. < D om inki minni enn demokratiið stendur uppá spæl, um vit lata miðfyristingina kanna seg sjålva í kærumålum. Tað er alt ov lætt at fremja sjálvuppfyllandi profetiir. Eisini kann fyrisitingin broyta roknskaparmannagongdir, so t.d. ein ivasom utsøgn frá einum Landsstýrismanni kann gerast sonn við eitt nú óvanligum av- skrivingum Vandi er eisini í at lata fólk sjálv modellera síni figgjarligu útgangsstoði á eitt nú landsstovn- um, sum tey til eftirtíðina kunnu máta seg sjálv eftir yvirfyri almenninginum. George Orwell skrivaði fyri fimti árum síðani eina framtíðar- ræðumynd, kallað 1984, har valdsharrarnir rættaðu í i søguni til egnan fyrimun. Tibetur eru vit langt frå ræðustoðuni. men vit skylda ikki minst okkara eftirkomarum, at almennar mann- gongdir v erða endurgivnar so truverdugt sum møguligt, fyri at ikki eitt vet av ivasemi er í lysingini av "mannagongdini Ein løgtingsins umboðsmaður hevði bøtt um omanfyristandandi, um óreglusemi onkurs- vegna var. Allar kærur til ein Logtingsins Um- boðsmann eiga at verða skrásettar og um- røddar í eini årsfrågreiding, ið verður almann- akunngjørd til frama fyri rættartrygd borgar- ans Rætturin er til orrustur, ein Logtingsins Um- boðsmaður kann geva innlit - eisini í smærri málum, sum vit ikki vildu farið í rættin við. Rætturin er at meta sum svorðið, og Logting- sins Umboðsmaður at meta sum pennurin. Sum Marty Feldman segði: Pennurin er sterk- ari enn svorðið og almikið lættari at skriva við. Sosialurin Sveinur Tróndarson Dagny Joensen, Aki Bertholdsen, Turið Kjølbro Niclas Johannesen Dagfinn Olsen John Johannessen Í ítróttarskrivari: Emil L Jacobsen Støda Danmarks Politiska rákið bendir á. at samráðast skal við dann líka mikið. um hendan sam gongan heldur ella ei. Ti er umráðandi. at oll sum hava eitt sindur av vit an og innlit í søgu og uttan- rikis- og trygdarpolitikk ganga saman um at analys- era støðu Danmarks. Ti tað er kanska ikki bara hjá okk- um. at okkurt stendur uppá spæl. Danir hava Kanska eisimt okkurt at kunna missa, okkurt at verja Seinastu 6-700 árini er kongaríkið Danmark stød ugt minkað. Í 1814. aftaná Napoleonskríggini. hvar Noreg úr rikistelagskapi num. og Danmark gjørdist av álvara eitt pinkuland í útjaðaranum av Europa I 1864 minkaði Danmark aftur. Tyski úlvurin gloypti 35% av íbúgvunum og kannaði sær hin kanska rík: ista ríkisparun. Danir fóru í koma og vaknaðu aftur neurotiskir við kaldan dreym: Helt hetta fram. kundi Danmark risikera at hvørva sum sjålvstødugt ríki. so lítið var eftir at danir i 1917 noyddust at selja Vestindisku a nar. Tær høvdu í mong harr- givið hall. og landið hevoi heilt einfalt ikki ráð meira. Og í 1943 tóku so íslendigar loysing Fara Føroyar úr ríkisfel- agskapinum - so verður tað bert ein spurningur um tíð. áðrenn grønlendingar gera tað sama. Longu síðan 1700"talið hevur Danmark mest sum lopið flaka av flaka fyri ikki ut drukna. Trupult er at vera eitt veikt land við måttmikl- um grannum. Trygdarpolit- iskt hevur Danmark arbeitt fyri eini javnvág, har eingin av teimum stóru unti hvønnannan at gloypa bit- an, sum typti Eystursjógvin. I øldir hevur fremsta upp gávan hjá danska uttanrík ismálaráðharranum verið at r loynilig sáttmálar fyrst og fm fyri at halda svanga úlvin fyri sunnan í skakk. Sátt- byrðu var. ans al gera alemnnar og málar við Rusland, Ongland og Frakland mótvegis tyska ekspansion. Rættindini at vera til er eingin sjålvfylgja fyri eitt pinkuland - her kreyjast máttmiklir vinit Men vinir eru »vinit ti millum tjóðir er aldrin vin arlag - bert felags áhuga mál! Mangan hoyra vit okkara heimligu politikarar briksla hvørjum øðrum at ríða á tveimum hestum (undirfor staðið: og er hetta skeyvt, ómoralskt'). Men d ugir eitt lítið land í sínum uttanrík ispoltukki ikki at ríða á tveimum hestum. so hevur tað ikki langt lív lagað Danmark slapp mest sum snikkaleyst burturúr 2 Verðinskríggi við at ríða á tveimum hestum. Hetta gav sjálvandi nakrar moralskar skøvur. Men diplomatiskt sæt var tað eitt meistaraverk og tí einstaka dana til frama. Betur livandi hundur enn deyð leyva Aftaná 2. Heimsbardaga kravdu risaveldini bæði. Sovjet og USA. at nú skuldi hjálandatíðin uppat. Vestureuropa skuldi hvorki hava strategisk, pol- iusk ella handilslig frami hjárættindi runt um í heim in. Og so bleiv. Burtursæð frá Ja, millum annað burtur sæð frá Danmark! Hetta pinkuland slapp snikkaleyst frá at heimsins stórstu oy 1 anrikispo meistara verk! Og av somu orsøk slapp Danmark at sita til bords vid teimum storu i Nato. U.S.A. bleiv sissa við at fáa Thulebasa og Nato- stød í Føroyum - Sovjet bleiv sissa við at Skandina- via gjørdust atomvápnafrítt oki Samstundis slapp danski veljarin og skattaborgarin fyri at rinda fult Nato- líma gjald. Umframt at mans í fleiri tíggjuár bygdu skip til russararnar á B&W í Keypmannahavn. og Dan mark slapp at útflyta til U.S.A. við lægsta tolli Men heimsins trygdarpol- ; halda gogga í GUU) Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting og prent: Sp/f Sosialurin Bústaður: rgjavegur 26, Argir broytist í vaks rapaði itiska javnvág heilum. Meðan ES fram og mentist. Sovjetsamveldið niður. Longu nú er greitt, al vinarbondini millum USA og ES eru um at dragna Handilpolitisk eru áhuga málini ikki tey somu Samstundis er Danmark meira og meira integrerað í 100-talsstora ES. og vandi er nú fyri. at 5-6 milliónir danir »hvørva í fjøldini« Hví skal lurtast eftir hesum minoritetinum, hví skal han respekterast - bara í einum vanligum europeiskum stór byi liva líka nógv fólk! Danmark noyðist alla tíð- ina at duga at markera seg. gera vart við seg - annars er vandi fyri at tað smokkar niður at gerast eitt Lichten- stein, eitt Luxembourg - utt- an at liggja lika væl fyri afisk. Danmark kann våga um 20-30 år at vera vorðið eitt utjadarøki i Eu ropa burturgoymt og gloymt. sum Portugal á SINNI Tad zZeogt rr ettt støðugt stríð at hava lív lagað í framtíðin. Øll vita, at ES framyvir vil breiða seg hi indilspolitiskt eysture ftir. Men hvorki suð ur- ella mideuropeiski part- urin av ES heldur tað vera ein sjålvfylgja, at vaksandi handilin eisini skal fara via Eystrasalt. Men hetta er lívsneyðugt fyri skandivan- iska partin av ES. alramest Danmark Hví skal Bruxelles lurta ettir dønum? Tí teir duga so væl at geva menningar- hjálp? Ella tí at teir halda moralska = fremstafingur fram móti kinesarum? Nei. tann einasta politiska trum- fin, danir hava, sum heims- politiska stødan er í dag, er at teir enn hava politiska lykilin til. at norðuratlant- iska havið og resurcepoten tialid í Grønland kann knýt- ast ul ES ; Fara fyrst Føroyar ur rik- istelagskapinum leiðis skapar præcedens fyri at Grønland ger tað sama stórur vandi fyri, at Grønland verður partur av - OS NO SÓ er Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post & sosialurin.fo norduramerikonsku polit isku verð, og ikki teirri eur opeisku. Og soleiðis stendur kanska nógv meira uppá spæl fyri danir, enn teir vilja vera við. Feroyar eru kanska bara ein finna í ein um altjóða talvi - men ein finna í yvirvág kann verða avgerandi fyri úrslitið. At danski statsministarin og kappingarneyti hansara hjá anstøduni - Rasmussen á Rasmussen - siga. at tað er upp til okkum at taka loysing. er spæl fyri galla rúnum. Vit eiga heldur gjølla at lodda dypið. hví teir leggja doyin á at varð- veita okkum innan okkurt slag av ríkisfelagskapi. Hví teir eru so blíðir og fyrikom andi Kanska ber til hjá okkum at fáa bæði í posa og sekk. bæði frælsi og ríkisfelags skap. Innan politikk er alt gjørligt - bara tú dugur nóg væl at ríða á tveimum hest um Kjarnin í øllum hesum er. at enn hevur ES ikki kunna tvingað hvorki Førovar ella Grønland inn í felagskapin Og nú loysingarákið hevur tikid seg upp. hava vit brád- liga fingið meira blíðskab í Bruxelles. Um nú er, at donsk-føreysku vidurskift- ini hava avleidingar fyri onnur enn bert okkum her å klettunum. so skulu vit ansa okkum eftir at vit ikki - vegna ókunnleika lata okkum >spise af med peb- ernødder« sum danir plaga at taka til. »Med et smørret grin.: Analysan av støðu Dan- marks - okkara mótpartur í samráðingunum sum fara at koma - eigur ikki at vera eitt flokspolitisk mál. Tí tá verður tað tjóð mótvegis tjóð. Jú hollari kunnleika um veruliga støðu mótparts- ins - jú stórri kjans fyrr ikki at vera tikin á bóli, verða lumpað. sita við svidusod, reyvrend. Tønnes Mikkelsen Eyðun á Rogvu Olsen fer Sparikassastjori frå sum Umsjónarráð Føroya Spari- kassa hevur gjørt kunnugt. at Eyðun á Rogvi Olsen eft- ir umsókn. verður loystur úr starvi 1. mars í ár. Eyðun á Rógvi hevur vegna heilsustødu sína valt at taka seg aftur frá tí krevj- andi starvinum sum forstjóri í Sparikassanum, sigur umsjónarráðið. Eyðun á Rógvi Olsen hevur virkað í Foroya Spari- kassa í góð 13 ár. Fyrst sum Varastjóri, men hesi seinastu sløku 10 árini sum forstjóri. Eyðun á Rógvi fer úr starvi I. mars 1999. Marner Jacobsen, ið varð settur sum stjóri i oktober 1998, verður fyribils einsa- mallur stjóri í Føroya Spari- kassa. Umsjónarráðið fer í næst- um at seta ein stjóra afturat. soleiðis at stjórnin eisini framyvir telur 2 limir. I. mars leggur Eyðun á Rógvu Olsen frá sær sum sparikassastjóri