leygardagur 13. februar 1999síða 13

ER ES: AAEN AAR sn Nr. 30 - 13. FEBRUAR 1999 Nr. 30 - 13. FEBRUAR 1999 Leiðin gekk til Alta (6): Stóra vatn- byrgingin Eingin bygging íNoreg hevur verið fyri slíkari mótstøðu. sum vatnbyrgingin, orkuverkið, í Alta. Sámar meintu, at teir mistu ov stórt øki og eisini vóru fornminni at hugsa um. Mangt kann sigast hesum viðvíkjandi, men her verður stutt hugt at gongdini í samband við byggingina Dagfinn Olsen At vitja stóru byrgingina nærhendis Alta, minnir ikki sørt um at vitja uppi í Mjørkadali. Á Sornfelli. inni i fjallinum. Hetta stora bygningsverk er sjálvsagt sera stórsligið á at líta. Og tá hugsar ein mest um sjálva bygingina, ið er 110 metrar høg, tí tað er hon, ið sæst. Men inni í fjallinum er eisini ymiskt. Har er sjálvt kraftverkið, = turbinurnar, umframt matstova og ann- að. Igjøgnum tunnlar við portri á, sum eitt bilhús. verður koyrt inn í fjallið. Altaverkið er gjørt til vitj- andi, vegur er allan vegin, men vanlig ferðsla sleppur ikki allan vegin alt árið - Vitjandi mugu avtala tíð. El-framleiðsla Verkið er við tunnlum bygt inn í fjallið. Arliga fram- leiðslan er 625 GWh (mill- iónir kilowattimar). Vatnið verður savnað. Síðani slept niður til stød- ina, turbinurnar. Vatnið drívur turbinurnar og gene- ratorurin er heftur at hesum. tíðindablað -— J.C Har verður hetta til el-orku Orkan verður leidd út á netið, ið røkkur alt landið. Motstøda Eingin onnur bygging hevur verið fyri slíkari mótstøðu, sum vatnbyrgingin í Alta. Arbeiðið varð seinkað fleiri ár, tí fólk skipaðu fyri mót- mælistiltøkum. Tá harðast leikaði á, vóru um 600 politistar settir at flyta tey um 1000 mótmæl- isfólkini burtur. Tað tók 5 ár at byggja verkið og upp til 200 mans arbeiddu uppá byggingina. Utbyggingin í Sautso byrj- aði í 1982 og lat upp alment í 1987. Kostnaðurin gjørdist 1.1 milliard , eksl. rentur Eitt felag við størstu byggi- harrum í Noreg gjørdi ar- beiðið. Byrgingin er 110 metur høg frá botni, náttúrligu ánni. Soleiðis fæst ein brunnur, ið er 19 km langur og sum, tá fult er, byrgir inni 2,9 ferkilometrar. Tá stend- ur vatnið 15 metrar hægri, enn vanliga í Virdnejávri. Savnaða vatnið er 6% av tí, sum eitt miðal ár rann úr innsjónum, áðrenn byrgt varð fyri. Verkið verður rikið av einum dóttirfelag hjá Stats- kraft, Finnmark Energiverk AS. Statskraft skal reka kraft- verk, keypa og selja orku, reka virksemi, ið náttúrliga hevur samband við hetta. Stutt søgulgt yvirit Hyggja vit at gongdini í samband við byggingina av byrgingini í Alta, so er hon Tá harðast leikaði á, vóru um 600 politistar settir at flyta tey um 1000 mótmælisfólkini burtur í stuttum henda 1970 - Ætlanir um orkuverkið verða gjørdar. Aðrar ætlanir um størri tillagingar av Virdnejávri eru áður farnar í vaskið, tí hetta hevði ov stórar avleiðingar fyri bú- setuna i Masi og t.d. isvið- urskiftini niðanfyri verkið. 1973 - tá hendir m.a. tað, at Stór- tingid samtykkir at varð- veita Masi (Verndarætlan 1) 1974 - Ætlanirnar, og hvat tær umfata, verða lagdar fram: 1976 Tá hendir millum mangt annað hetta: - Komman í Kautokaina er ímóti byggingini á fundi 19. januar við 12 ímóti 5 atkvødum - Kommunustyrid i Alta er á fundi 2, mars ímóti við 30 atkvødum ímáoti 15 1978 Olju- og Orkunevd setir 10. mars fram uppskot um regulering av Virdnejávri og bygging av orkuverki. Ætl- andi skal útmunnin frá ork ustødini = gerast omanfyri samanrenningina við Joat kajohka, so laksaleiðin ikki verður turrløgd. Onnur oki verða friðað GW - Stórtingið samtykkir 30 november við 90 ímóti 36 atkvødum uppskotið um bygging og friðing 1979 - Stortingid samtykkir, at Altamálið ikki skal fyri aft- ur í inginum. - Mótmælisfólk forða fyri vegarbeiði - Stjórnin útsetir arbeiðið, tí loyvi er ikki fingið at halda fram, uttan at kanna og meta um krevini hjá teimum (sámum). ið halda reinsdjór. 1980 - 1. juli - loyvið verður giv- ið. - 15. septembyr verður samtykt, at arbeiðið kann halda fram 1981 - 15. januar byrjar arbeiðið aftur og løgreglan flytir mótmælisfólk Arbeiðið við orkustødina 1987 - Orkuverkið verður ukið nýtslu í maí 1995 ]. januar yvirtekur dótt urfelagið hjá Statskraft Finnmark Energiverk AS raksturin av verkinum