týsdagur 23. februar 1999síða 25

Nr. 36 — 23. FEBRUAR 1999 Viðmerkingar: tíðindablaðið 25 Høgni Hoydal svarar "Óla Jac obsen: Svar upp å sakligan fyrispurning verður ein bein- Sostalinum OJ). fyrr a og nun Í undirritaða trá Ola Jacobser randi politik et indi formanni í Fiskimann um. Sum eg siørt vart við áður. Helge nav fari eg at royna at svara spurningi num uttan at í ella nakran orðadrátt um ara út í brigsl personar Spurningurin snýr seg um stýrisskipanarlógina, og um tað er ráðiligt at skipa seg sum eitt land við fullveldi soleiðis sum stýrisskipanin virkar í dag. Uppgávurnar hjá løgting- inunum eftir núverandi stýrisskipan er í tveimum: 1) At lóggeva og 2) At hava eftirlit vid, at landsstyrid fylgir samtyktum løgtings- lógum og fyrisitur sambært vilja løgtingsins. OJ fýlist á eftirlitsarbeið- ið hjá løgtinginum og lýsir hetta við einum dómi. Hetta dømid er lagnan hjá so- nevnda yrkisráðnum fyri Lønjavningargrunnin, sum skuldi avloysa ta nevnd, sum inntil eina lógarbroyt- ing í 1997 styrdi Lønjavn- ingargrunninum. OJ ger vart vid ein spurn- ing, sum fleiri ferðir er komin fram, síðani vit fingu núverandi stýrisskipanar- lógina í 1994. Oll skipanin er bygd á samspælið millum lóggevandi og útinnandi valdið. Ein rett javnvåg tryggjar at løgtingsins vilji verður virdur, samstundis sum landsstýrið hevur um- sitingarligu ábyrgdina. Er ikki javnvåg her, so riggar skipanin ikki til fulnar. Royndirnar higartil I seinastu samgongu - sum Oli Jacobsen var partur av - vóru ein ørgrynna av døm- løgtingi, um um, alt nytti tey løgtingid ikki amboð tað hevði til at tryggja, at landsstýrið útinti valdið í løgtingsins vilja. Nærum dagliga í 4 ár vórðu hóttanir og ógvislig orð brúkt tingsins rødarapalli og í fjølmidlunum um lands- stýrið í ávísum málum ikki minst frá samgongu- limum. Vit kunnu tildømis nevna bankamálið, misnøgd við løgmann í samband við valhóttanir, Onøgdin um Framtaksgrunnin, Fiska- virking, Fiskasøluna, o.m.a. Hóast hetta vóru sera prin- siptell og týdningarmikil mál, so fingu tey ongar av- leiðingar yvirhøvur. Hetta var tá skotið undir, at stýrisskipanarlógin var so nýggj. at tingmenn høvdu ikki vant seg við sín nýggja leiklut og at tåverandi løg- maður hevði stórar trupul- leikar við at fata sín leiklut sambært stýrisskipanarlóg- ina. samsvar við d Royndirnar nú Undir núverandi samgongu hevur higartil lítið verið av tílíkum. Hendan samgong- an hevur sett sær fyri at kunna løgtingid væl og leggja størri fram til alment orðaskifti áðrenn endaligar loysnir í lógarformi verða lagdar fyri løgtingid. Samstundis eru tingmenn farnir at brúka rættin at seta fyrispurningar til landsstýrið rættiliga dúg- liga. Løgtingið sjálvt hevur eftir øllum at dóma ikki havt stórar trupulleikar, men Oli Jacobsen førir fram, at lagnan hjá yrkisráðnum fyri Lønjavningargrunnin er or- søkin til, at hann nú sigur seg hava mist alt ålit å bædi landsstyri og styr- Finnbogi Ísakson sva! Svar ti Í Sostalinum 13. februar setti Oli Jacobsen løgtings formanninum henda spurn- ing: urin, at løgting10 í neynda måli hevur røkt sina eftir- litsuppgávu mótvegis lands stýrinum í samsvar við stýr isskipanarlógina?: Málið. Oli Jacobsen sipar til, er yrkisráðið hjá Lon- javningargrunninum. Login um at seta eitt yrkist 10 umbodum fyri | týrið og feløg í vinnuni varð lýst 23. mei 1997. Hon varð sett úr gildi 11. desember 1998. spurningar isskipan. Eg skilji. at hetta er eitt rættiliga stórt mál fyri Ola Jacobsen. men havi júst øvugta niðurstøðu enn har kemur til. Eftir mínum tykk er hetta eitt dómi n, al styrisskipanin á hesum oki er farin at rigga Tá vinnan hevdi útinnandi vald I nógv ár var føroyska sið venjan, at vinnan gjøgnum síni feløg í stórt mát umsat pening úr landskassanum til sín sjálvs. Formaðurin í Fiskimannafelagnum sat sjálvur fyri 15 árum síðani í øllum nevndum, sum i veruleikanum umsótu heilt stórar partar av løgtings- fíggjarlógini gjøgnum Løn- javningargrunnin. Nevndin fyri Råfiskagrunnin åsetti fiskaprisin, Studnings- nevndin åsetti studningin, nevndin fyri Lønjavningar- grunnin styrdi peninga- streyminum år landskassa- num til allar studnings- skipanirnar o.s.fr.. Við ødr- um orðum ein skipan har peningaliga ábyrgdin og umsitingin einki høvdu við hvort annað at gera. Tað var tí nærum Ogjørligt at stað- festa eina politiska og um- sitingarliga ábyrgd av tí partinum av fíggjarlógini, sum varð nýttur til studning til høvudsvinnuna - summi ár yvir 20 % av fíggjar- lógini. Avgerð og ábyrgd mugu fylgjast Alt hetta er broytt nú. Men sum ein leivd frá teirri tíðini var eitt ynski frá vinnufel- øgunum um at varðveita eitt ávíst fyrisitingarligt vald í sonevnda yrkisráðnum hjá Lønjavningargrunninum Hetta var i fyrstu atløgu gingid å møti f tinginum, men seinm hevur løgtingid so broytt hesa avgerð Eg haldi ikki tað ber ti føra fram. at ungid í hesum máli ikki hevur vitað hv tað gjørdi. tá tað í seinna stóðu til yrki Við góðari grund má haldast, at tingið góðtekur. at politiska og umsitingar liga åbyrgdin av at umsita studningsskipanina til fisk ivinnuna liggur hjá lands- styrismanninum — annars kann løgtingid ju ikki útinna sitt eftirlit.. Landsstyris- maðurin i fiskivinnumålum hevur sjålvsagt tørv å at fåa rådgeving frå vinnuni, og tað er einki sum forðar fyri, at vinnan verður hoyrd í hesum málum. umfari tók ráðið. | Full ábyrgd Spurningurin hjá Óla Jac- obsen til mín er, um eg haldi hetta málið við yrkisráðnum vísa... at fólk kann føla seg trygt at fara inn eitt full- veldi.... Hendan orðing vis- ir á eina misskiljing, sum ikki er 6vanlig. Føroya fólk fer ikki inn í eitt fullveldi Fullveldið er ein avgerð um, hvort vit vilja viðurkenna, at bert vit sjálvi hava ábyrgd av at leggja framtíð Føroya til rættis. Og hetta skal fólk- ið sjálvt gera av. Um OJ spyr meg, um fólk kunnu kenna seg trygg í at taka fulla ábyrgd av sínum landi og samfelag, so er mítt svar avgjørt ja. Alt virkar verri enn so nóg væl í før- oyska samfelagnum í dag - heldur íkki okkara stýris- skipan — og stór mál eru at loysa fyri framtíðina Spurningurin er bara um vit vilja loysa tey innan greiðar og sjålvstødugar karmar, ella innan ein karm, sum vit sjålvi ikki hava ræðið á. Høgni Hoydal, landsstýrismaður svarar aftur fyrispurn- ing, sum Oli Jacobsen hevði í Sosialinum Grunleggjandi fólkaræði Løgtingid hevur júst sam- tykt at at seta eina grund- lógarnevnd. Hon skal um- framt at viðgera grundleggj- andi virðir og rættindir hjá føroyskum borgarum eisini endurskoða stýrisskipanina og gera uppskot til eina ver- uliga føroyska stjórnar- skipan. Sostatt skal hon júst gera uppskot til at loysa teir spurningar, sum Óli Jac- obsen reisir. Men munurin millum hesa ætlan og okkara nú- verandi styrisskipan er, at tað hesaferð ikki bert skulu vera politikarar, sum taka avgerðina. Uppskotið til grundlóg verður lagt fyri Foroya fólk, sum sostatt sjálvt skal taka avgerð um okkara stjórnarskipan. Tað er ongantíð gjørt áður, og ikki fyrrenn tá, kunnu vit tosa um eina veruliga dem- okratiska skipan. Nei krevur eisini svar Tí má ein bara undrast stór- liga, tá formaðurin í Foroya Fiskimannafelag longu nú alment heitir á Foroya fólk um ikki at taka fulla ábyrgd av landinum. Aðrenn vit hava fingið tey itøkiligu uppskotini at taka stóðu til Hetta undrar ikki minst, t vit kenna søguna hiå Føroya Fiskimannafelag og hava alstóra virðing fyri tí, sum felagið. tess limir, nevnd os formenn hava avrikad o staðið fyri Vit eiga at minnast til. at tey sum venda sær ímóti fullveldisætlanini hava eina minst líka stóra ábyrgd. sum tey sum taka undir. Tey hava eins og landsstýris- samgongan ómetaliga stóra ábyrgd av at grundge va fyri sínum sjónarmiðum og at koma við itøkiligum boðum tá 15 uppá. hvussu tey vilja tryggja framtíðina. Og ikki minst at lýsa itøkiliga. hvørjar avleiðingar teirra ætlanir hava fyri samfelagið og tann einstaka Høgni Hoydal ur Óla Jacobsen: -B uttan at ráðið var farið at 1 ogtingið - tvs. hvor ein sti Kur tingmi iður - hevur de nå ljá landsstyri- num. Tað Kenn hann gera 10 at seta rwnnligar ella skrivligar fyr spurningar. El inst0 óndgi við umsiting- ina. kann he ta fáa avleið ingar. td. við at:tingic ykkir misáli á landsstýris- mannin. sam umsitur máls skid. Smb. 8 23 mini er her einstak tínemaður frætt stillaður. hann tekur siðu. Hann er ) sam- Styrisskip il I á bert bundin av síni sann føring Borgarar uttan fyri løg- tingsgått kunna eisini fåa Kannað VC neita á dsstyrismålanevndina im at gera hetta. Landsstyr- ismålanevndin kann eis! taka málið upp av sfnu: eintingum Arbeiðið hi: ”gtungsi Í manninum er at pr i løg- tingsarbeiðið til rættis og hava eftirlit við, at tinga beiðið verður útint sambært tingsformadurin hevur ikk serligar heimildir, men er galdandi la Jacobsen við aðrar ting- javntsettur menn. tá tað ræður um at hava eftirlit við umsitingini hjá landsstýrinum. Formað- r ur ikki skyldu sg - og heldur ikki hug til - a meta um dygdina í ar- beiðinum hjá hverjum ein- støkum tingmanni. Finnbogi Ísakson logtingsformaður