hósdagur 25. februar 1999síða 18

18 tíðindablaðið Nr. 38 — 25. FEBRUAR 1999 Viðmerking Cost-benefit & ella cost consumption kanningin? I t Orn JacobDSsEe? tøgti mennandi høvuds undir einum ælvirkandi vælferdarsam- Tað er sannroynd og væl saktans ein alheims niður- støda, at tess betri infra- struktururin er mentur i ein um landi, tess betri menn- ingarmøguleikar hevur landsins vinnuliv. Og tess betri vinnulívið hevur tað. tess stórri avkastið er, tess trivnadur á ollum sins økjum. Hetta a eisini føroyskir polit ásannað fyri mong- 1 síðani. og við ein- im sterkum og dynamisk Y generali á odda gróvu og sprongdu vit partar av fjøllunum niður, soleiðis at samband fekst ímillum flestu bygdir og býir Hugsi at hovuðsdrívmeg n altíð hevur verið at geva landsins vinnu optimal kor at virka undir Nú tá ið tingmenn fara at viðgera frágreiðingina frá andsstyrismanninum, fara mestan mun at imrøda viðurskiftini og ætl- í valdømi, har valdir. Somuleiðis halet HCISE Eysturoyggin liggur sum in búskaparlig oasa mið- skeiðis í landinum. Sam- ervið í oynni er á rímiligum stoði istaðni. meðan tað undir øllum ågmørkum. Serliga eru tað tvær ålir av vegi, ið als ikki »takast, hvorki av vinnu ella fólki sum hósk- andi samband. nú tá ið vit standa á gáttini inn í eina nýggja old Hin fyrra er eftir teininum: Skålafjørd- ur-Skála-Innan Glyvur- Strendur-Kolbanargjógv- aðrastaðni er Kunnu 9( V egakerv ið x lat Morskranes-Selatrað Hin el strekkið frá SEINNA Jundalagsbrunni o g suður ul Oyrar Smáir partar eru gjørdii meðar i parturin liggur sum hann varð lagdur. tá ið hestavognarnir høvdu sitt blómaskeið i Førovum. I báðum økjunum bugva sambært ålmanakk anum (8/10/98) 1.858 fólk. nesum t.v.s. umleið 4% av landsins íbúgvum. Lutfalsliga liggur búskaparligi týdningurin. sum økini hava, helst langt oman fyri tað. Vit kenna oll hest virkini, sum hóast vánaligt samband, hava ment seg so fyrimyndarliga Rækju- á skeljavirkið á Oyri. Garnavirkið á sama staði. Skipasmiðjan á Skála, El-service, Byggi-service. Vaðhorn og onnur fiskavirki á Strondum. Málingavirkið, Snældan, skipadrifin, Smoltstødin å Selatrad og i væntu eru kryvjingarvirki og framleidsla ur føroysk- um vatni. Virkini, sum ikki framleiða til útflutnings, eru við til at tálma innflutning- inum. Sanniliga eitt gott vakstrarlendi, men sum av einhverji orsøk ikki hóskar inn í nakran cost-benefit frymil. Verkætlanirnar, sum vóru farnar í gongd, tá tjaldið Føroyar flákraði í vindinum og skrædnaði, vórðu niður- lagdar av troti, og tí kennist tað logið í dag, nú tå ið menn rista milliardirnar úr ermunum, at ikki arbeiði verður tikið uppaftur og eingin biti skuldi verða til teirra, sum hava verið fyri vanbýti í farnum tíðum. Ok- ini eru ikki við í raðfesting- unum og skulu sambært benefitserfrødingunum vápna seg við tolmóði, tí tað fara helst at ganga eini 15- 20 ár. áðrenn teirra tíð kemur. Tá ið hesi økini ikki hóska inn í frymlarnar, sum ávirka raðfestingarnar, so noyðist ein at spyrja minist- aran. hvørji kriteriini eru, sum starvsbólkurin hevur virkað eftir (?) Hvørjir fak- torar ávirka mest, og verð- ur stóðið á teimum lagt eftir sum úrslitið hóskar best inn í tað politiska krammið hjá ávísum (?) Er tað eini for- bruksfest, miðað verður eft- ir (?) Eru tað privatbilarnir á utsøluferå til høvudsstad- in, sum dominera úrslitið (?) Skulu iløgurnar kanska tala fyri einum útflutnings- terminali í hóvuðsstaðnum (?) Spurningarnir kundu verið fleiri, men tað er 6- skiljandi, at hetta økid ong- an áhuga skal hava, tá ið vit vita, at kamikazepilotarnir í trailaravognunum á 40-50 tons pr. stk. jubla seg håsar, hvørja ferð teir eru komnir óskaddir um gomlu brug arnar, sum í sínari tíð vórðu gjørdar til tey fyrføtt. Síggi í moneteru traktatini, at landsstýrismaðurin hevur verið á vitjan í Suðuroynni og kunnað seg um sam ferdsluvidurskiftini har suð uri og er hetta at gleðast yvir. Kanska skuldi hann tikið varmafløskuna og ein breyðbita við sær innar i áirnar á strandalandinum og brúkt einar tveir dagar undir brúgvunum, fyri at staðfesta hvar ið áneyðirnar eru størstar fyri ábótum Og um hetta ikki skuldi verið nóg mikið, so hevur hetta sama stýri fyri stutt- um gjørt seg inn á hetta økið við at taka leiðina í hinum endanum burtur Skála- fjarðarleiðina. Heitt varð á landsstýrismannin = undir viðgerðini av einum fyri spurningi, um at gera eina cost-benefit kanning av hesi leið, men tá ið tað ongan áhuga hevur havt, so kundi tað kanska verið eitt hug- skot, at gjørt eina kanning av íløgu í undirsjóvarberg- hol av Toftum og yvir á Hvítanes, — og í hesum sam- bandi kundi gamla flogvall- arætlanin á Skorðhæddini verið framaftur tikin og vid- gjørd í sama viðfangi. Einaferð svam ein íslend- ingur uttan av havi og inn í oyggjarnar eftir skipbrot Tíðin var long, hann strídd- ist í nógvar tímar og kuldin var nógvur, og sambært frødini var tað ein medi- sinskur émøguleiki at hann var å livi. Kibbutzirnar i Israel, sum eru at saman- bera vid småu bygdirnar i Føroyum, eiga vid sinum 4% av fólkinum ein lutfals- liga nógv størri part av bæði vinnuliga og politiska vald- inum í landinum. ern hetta fólkið umboðar, helst er eisini hetta ein frødiligur 6møguleiki. Og ein líknandi trupulleiki fyri frødina er tað helst, at eitt ljóst høvd á Oyri, sambandshøvdingur- in, við sínum valamannaliði kundi fáa í lag eitt vinnu- virki, fyri ikki at siga eitt bulvirki, har ið tað kanska eru í vinnu fleiri, enn tað eru íbúgvar í bygdini. Skal ein depil sum hesin og tað fólkið, sum býr íkring har, ikki hava ein hóskandi in- frastruktur, tá er ilt at skilja úrslitið og niðurstøðuna av kanningunum. Vónandi liggur ikki eitt politiskt sikti í hesum, sum tú hevur var- hugan av at tað kundi í oðr- um førum. Er tað so, tå hevur Edmund gjørt tað mistakið, sum Lyndon B. Johnson ikki gjørdi, tá hann læt FBl-ovastan, J. Edgar Hoover verða sitandi. tí sum Mær dámar nú betur, tá ið teir kasta sær av vatninum út úr tjaldinum. enn tá ið teir standa uttan fyrt og lata dyrmætu drop arnar regna innar í tjaldið< Henda frágreiðingin fer nú at fáa eina politiska við- gerð. Avgerandi verður tá. at røttu avgerðirnar verða tiknar. og ikki minst at rað festingarnar verða tær røttu Her hugsi eg um, at útbygg- ingin av samferðslukervin- um má ganga hond í hond við fyrst og fremst tann vinnulívspolitikk. sum hetta landsstýrið ætlar sær at reka. Hetta er rættiliga av gerandi fyri, um vit fáa ein sjálvberandi búskap. ið skal standa undir suverena stat- inum. Cost-benefit kann- ingarnar eru ikki vinarligar mótvegis bygdunum, so hetta verður neyvan leistur- in, sum Tjóðveldisflokkur- in fer at viðgera málið eftir. ásannandi at mesta kraftin, bæði vinnuliga og mentan- arliga kemur haðani. Ein faktorur í kanningunum, sum ørkymlar, er nýtslan av privatari koyring. Meira verður koyrt og dálkað, tess betur loysir tað seg sam- felagsliga at fremja verk- ætlanina, hetta samsvarar nú ikki rættiliga við rákið í tí alheimsins umhvervis- politikki, sum ráðandi er í dag. At bygdirnar vestan fyri á Eysturoynni eru tiknar fram í hesum føri, er ikki fyri at draga lokalpolitikk upp í hetta kjakið, men meira fyri at vísa á, hvussu stóra slagsíðu slíkar kann- ingar kunnu hava, sum í hesum førinum, har ið rað- festingarnar og vinnuligi tydningurin, samfelagsliga, av økinum, als ikki standa i måt vid hvørt annad, at hann segði Tá nú Sverre Midjord og aðrir góðir menn ætla sær at viðgera hetta mál við bert teirri einu ætlanini fyri framman — vil eg boða frá, at tá rætta stundin er komin, skulu borgarar á Tvøroyri og Lesarabræv Skuldin hjá Tvoroyrar Kommunu kraftdeplar sum hesir verða skotnir 20 ár og eina milli ard krónur út í framtíðina, verður á ongan hátt góðtik 10, og so frætt man vitið og skilið nú fara at søkja at bollanum á monnum. hóast alt, tá ið avgerðirnar eina ferð í framtíðini fara at verða tiknar. Ein leys meting við ong- um talgrundarlagi um rað festing kundi heldur verið hendan I) Nýtt sandoyarskip (sum er á veg) 2) Nytt suduroyarskip 3) Vegastrekkið Skála- fjørður-Selatrað 4) Vegastrekkið Brúgvin við Streymin-Oyri 5) Bergholið Øravik-Hov (Tvoroyri-Vágur) 6) Undirsjóvarbergholið um Vestmannasund 7) Nýtt svínoyar/ fugloyarskip 8) Tjórnuvíkarvegurin 9) Gásadalsbergholið 10) Undirsjóvarbergholið um Leirvíksfjørð Tá ið alt hetta er sagt, skal landsstýrismaðurin = hava tøkk fyri, at hann hevur latið kanningina gera, soleiðis at orð kunnu skiftast um fram- tíðar samferðslukervið i Føroyum. Nú bíða vit bara eftir einum útkasti um fram- tíðar vinnulivspolitikkin, soleiðis at hesi bæði fyri partar kunnu viðgerast sam- an. Men sum sagt má fyri- bils nidurstødan verða, at hendan kanningin líkist meira eini cost-consump- tion kanning enn einari cost-benefit ditto. Glyvrar, 15. februar 1999 Térbjørn Jacobsen, løgtingsmadur onnur fåa eina någreini- liga frågreiding hesum viðvíkjandi. Páll Vang, býráðsformaður