týsdagur 2. mars 1999síða 21

Nr. 41 — 2. MARS 1999 Viðmerkingar: tíðindablaðið Viðmerking til Høgna Hoydal: Fyrispurningurin er als ikki svaraður! Fann fyrispurningur, sum eg setti tær, hevur einki við Ráfiskagrunnin ella Studn- ingsnevndina at gera. Hann hevði fyri so vítt heldur einki við Yrkisráðið fyri Loónjavningargrunnin at gera. Hetta mál er bert nýtt sum dómi um nýttu manna- gongdina. Tað framgekk heilt greitt av fyrispurninginum, at hann snúði um, um okkara stýrisskipan er nakað verd. tá á stendur, um skylduna hjá landsstyrismonnum at seta samtyktar løgtingslógir í verk og um virðið á løg- tinginum sum eftirlitsmynd- ugleiki hjå landsstyrinum. Málið um yrkisráðið lýsir, hvussu hetta virkar í praks- is. Her er talan um eina lóg, sum tingið hevur samtykt. Aftan á hálvt annað ár er partur av lógini ikki settur í verk. Ein løgtingsmadur, Henrik Old, ger av at royna Hetta mål er als ikki ein spurningur um eina nevnd meira ella minni. Tann veruligi spurningur- in er hvort vit hava eina stýrisskipan sum virkar ella ikki og ikki minst um tað er nakar vilji at fáa hana at virka. Í hesum liggur eisini hvort løg- tingið vil fasthalda, at løgtingslóg skal fylgjast, eisini í førum tá talan er um lógir sum tingmenn ikki bríggja seg um. Tað er óneyðugt at siga, at Spurningurin til Høgna eftirlitsregluna í stýrisskip- anarlógini. Hann setur fisk- imálaráðharran, sum tilvild- arliga er løgmaður, tá málið verður svarað, ein fyri- spurning í løgtinginum um, hví lógin ikki er sett í verk. Niðurstóðan aftan á henda fyrispurning kann bert vera, at tær logarreglur, sum áseta skyldur hjá lands- stýri og løgtingi eru púra virðisleysar. Tað kemur eisini týðuliga greitt fram, at orsøkin til at lógin ikki er sett í verk er tann, at landsstýrismaður/ løgmaður ikki briggja seg um tað ískoyti, sum tingið gav upprunaliga uppskotin- um hjá landsstýrinum. Og hetta letur tingið sær lynda! Høgni Hoydal skrivar um tingsins viðgerð av hesum máli:Eftir mínum tykki er hetta eitt dómi um, at stýr- isskipanin á hesum eki er farin at rigga. hevur løgtingið fyrst eina- ferð latið sær lynda, at landsstýrið ikki skal fola seg bundið av eini løg- tingslóg, kann sama stød- an vera galdandi fyri eina og hverja lóg. Tískil er spurningurin til Høgna Hoydal. lands- stýrismann: Heldur tú, at Føroya fólk kann føla seg trygt at fara inn í eitt full- veldi við teirri umsiting av stýrisskipanarlógini sum greitt er frá í hesi grein. ara. Stjórin hevur dagligu leiðsluna á stovninum og setir starvsfi — =— på $ 4. At ráðgeva landsstýrismanninum í spumingurk… viðvíkjandi inntøkutrygd v.m. og í spurningum við- verður sett eitt yrkisráð við 5 li Landsstýris- maðurin í fiskivinnumálum velur 1 lim, ið er for- maður. Føroya Fiskimannafelag velur I lim, Megin- felag Útróðrarmanna ] lim, Føroya Skipara- og Navigatørfelag, Feroya Maskinmeistarafelag og Føroya Motorpassarafelag velja í felag ! lim og Før- oya Reiðarafelag | lim. Limimir verða valdir fyri 4 ár í senn. Á sama hátt verða 5 varalimir valdir. Stk. 2. Landsstýrismaðurin í fiskivinnumálum ásetur í kunngerð nærti reglur fyri virksemið hjá ráðnum. ur settur til hans- $ 5. Umsøkjarar og almennir myndugleikar hava skyldu at lata Lønjavningargrunninum upplýsingar, 1. ($ 4 í Løgtingslég um Lønjavningargrunn). Yrkisráðið skal ráðgeva landsstyrismannin viðvíkjandi inntøkutrygd v.m. og i spurninginum viðvíkjandi fyrisitingini hjá Lønjavningargrunninum. Løgmaður hevur yvirfyri tinginum nýtt sum undanførslu fyri ikki at seta hesa lóg í verk. at hon skal stríða ímóti stýrisskipanarlógini. Tað finst einki løg- frødisligt ummæli, sum stuðlar hesi fatan. Hetta er greið tala, og her- við ger Høgni Hoydal tað enn lættari at taka stóðu til hansara fullveldisætlan Eg var sjálvur positivur móti hesum landsstýrinum, tá tað tók við og var eisini positivur mótvegis størsta partinum av fullveldisætlan unum. Men treytin fyri ein- um slíkum áliti má sjálvsagt vera, at brogararnir kunnu føla seg tryggar við, at teir sum skipa fyri fullveldisætl- anunum eisini virða tær grundleggjandi demokrat- isku grundreglurnar. Nú hevur sjålvur »høvudsarki- tekturin« aftan fyri fullveld- 10 alment bodad frå, at tann mannagongd, sum greitt er frå í hesi grein, er í samsvar við hansara uppfatan av. hvussu stýrisskipanin eigur at virka og væl saktans eis- ini skal virka framyvir. I Danmark kostaði ein líknandi mannagongd i Tamilmålinum eini stjórn lívið. Ráðharrin, sum hevði noktað at fylgt eini ávísari lóg, kom fyri ein ríkisrætt og fekk 40 daga fongsuls- dóm, sum tó varð treytaður vegna heilsuna hjá ráðharr anum. Danskir ráðharrar skulu nokk ansa sær í fram- tíðini. Soleiðis eigur ein stýrisskipan at virka Tá hugsað verður um hansara >stjórnustatus< til seinasta løgtingsval hevði ein væntað sær annað av Høgna Hoydal enn eina so ússaliga stødutakan til ein slíkan avgerandi stjórnmál- aspurning, sum her er um- røddur. Men nú vita vit, hvat ið er at vænta hgani, og tað gera stødutakanina við komandi folkaatkvødur enn lættari. Óli Jacobsen Legtingslóg um ábyrgd landsstýrisins. $ 5. Legmaður ella landsstýrismaður verður revsadur, um hann tilætlað ella av grovum ósketni skúgvar til viks tær skyldur, sum liggja á honum sambært løg- tingslóg um stýrisskipan Føroya ella lóggávuni ann- ars ella starvsinnihaldi hansara. Stk. 2. Ásetanin í stk. I er eisini galdandi, um so er, at løgmadur ella landsstýrismaður gevur løgtinginum skeivar ella villleiðandi upplýsingar, ella um hann, tá løgtingid viðger eitt mål, tigur við upplýsingum, sum eru av stórum týdningi fyri tingsins meting av málin- um. 3. ($ 5 í Logtingslóg um ábyrgd landsstýrisins.) Tað er ikki lukkuligt um løgmaður ella lands- stýrismaður ikki røkir sínar skyldur ella gevur løgtinginum skeivar ella villleiðandi upplýsingar. Revsingin er upp til 2 ára fongsul. Legtingslóg um Sjúkrahúsverk Føroya. 8 3. Fyri hvert av sjúkrahúsunum velur landsstýrið eitt fimmmanna sjúkrahúsráð, sum skal hava møgu- leika at viðgera øll mål sjúkrahúsinum viðvíkjandi. Stk. 2. Nærri reglur viðvíkjandi sjúkrahúsráðunum, bygnaðinum og fyrisitingarligum viðurskiftum verða ásettar av landsstýrinum. . ($3 í Logtingslóg um Sjúkrahúsverk Føroya.) Hetta er lógarreglan um sjúkrahúsráð. Hesi skulu hava møguleika fyri at viðgera øll mål sjúkrahúsinum viðvíkjandi og eru samb. kunn- gerð ráðgevandi hjá landsstýrismanninum. Henda lógarreglan er »skræddaraseymad« til stýrisskipanarlógina og er meira umfatandi enn reglan viðvíkjandi yrkisráðnum. Á DP F Oli Jacobsen heldur, at nú er lættari at taka stødu til komandi følkaatkvødurnar - tå teir sum skipa fyri full- veldisætlanunum ikki virða mest grundleggjandi demo- kratisku grundreglurna" Brot úr frágreiðing hjá løgmanni til logtingið „..Samb. stýrisskipanina ..... hevur landsstýris- maðurin í fiskivinnumálum ábyrgdina av um- sitingini hjá lønjavningargrunninum mótvegis Føroya Løgtingi. ... Tað sum er ógreitt er, at í einari lóg stendur at tað skal vera eitt yrkisráð og í eini a00rari lóg stendur, at hetta yrkisráðið eisini skal vera við í umsitingini av grunninum. Síðan hava vit eina stýrisskipanarlóg, sum er yvir øllum hinum lógunum, sum sigur, at tað skal vera eitt greitt býti millum lóggávu og útinnandi vald, og tað er landsstýrismaðurin, sum hevur ábyrgd- ina mótvegis løgtinginum. Tí er neyðugt at gera broytingar onkustaðni í systeminum. Tað er .... tingið sjálvt, sum .... skal taka avgerðina um ... at tað íkki er landsstýrismaðurin, sum hevur á- byrgdina av lønjavningargrunninum men eitt ráð. Ella tað skal vera soleiðis at hetta ráð skal vera ráðgevandi...... Hetta er partur av teimum munnligu viðmerkingu- num, sum Anfinn Kallsberg gav tinginum í samband við fyrispurningin hjá Henriki Old um hví landsstýrið ikki hevdi sett lógina um yrkisráð í verk. Sum tað sæst argumenterar Anfinn sum um yrkisráðið hevur nakað fyrisitingarligt vald. Sjålvur er Høgni Hoydal samb. sína grein offur fyri hesi villleiðing. Tá Anfinn so eisini sigur, at tað er neyðugt at gera broytingar onkustaðni í systeminum, er hetta eisini ein vill- leiðing. Sum víst er á aðrastaðni er lógin um yrkisráð minni víttgangandi enn lógin um sjúkrahúsráð, sum er skræddaraseymað til stýrisskipanina. Púra groteskt verður tað, tá Anfinn sum eina møguliga »loysn« nevnir møguleikan, at >hetta ráð skal vera ráðgev- andi<. Tað er júst tað, sum tað var. Tað liggur annars í orðinum >ráð<. Tað liggur stostatt fast: 1) Tað finst eingin saklig orsøk til ikki at seta lógina um yrkisráð í verk 2) Løgmaður hevur villleitt tingið. Tí tinginum var ein tingmaður, sum hevði orðið í hesum máli, nevniliga spyrjarin Henrik Old. Hervið er staðfest, at løgtingid er virðisleyst sum eftirlit hjá landsstýrinum.