mikudagur 3. mars 1999síða 8

tíðindablaðið Nr. 42 — 3. MARS 1999 Uppskot til 1. utbjoding fyri tingið í heyst -Beinanvegin avtala er gjórd um landgrunsmarkið fari eg at biðja umsitingina og ráðgevarar okkara um miðvíst at fyrireika uppskot um útbjóðingaroki og treytir, soleiðis at uppskotið kann verða lagt fyri tingið í heyst segði Eyðun Elttor, landsstýrismaður. tå kolvetnisskattalógin varð til I. viðgerð Jan MULLER farnu viku var uppskotið til eina kolvetnisskattalóg til 1. viðgerð á tngi. Hóast tingformaðurin, sum setti orðaskiftið, metti uppskotið at vera eitt av teimum størstu málum. sum lagt er fyri tingið, fekk málið ikki so drúgva viðgerð. sum onkur kundi væntað. Eftir eina viðgerð, sum vardi í nakrar tímar. varð málið beint í fíggjarneyndin: Hoas hið { Tað er annars en n arbei bólkur undir rise igarnevndini. ið hevur til uppskotið, sum tyrid he voun Elttør víst í skatltateKnISKU í uppskotnun rismann- rir landsst I målum Hinvegin vildi hann hygg ippskottr sum ruUav uTeg verki. ið sk igu treytirnar, ið så ert kolvetnislógtna sk setast í einstøku IO Eyðun Elttor í segði: at tað eistni eigur at verða havt í huga at førovsk lógg 1 sum heild verður at gá vr eina Komandi ofjuvinnu ieruni m, l nevnast fjarskiftis- ggavan, regiur um ár- betðsloyvi o.a. Landsstyris- maðurin, sum eisini umsitur umhvervismál, gjørdi í hesum samband: vart við, it hann um fáar dagar vón- aði at kunna leggja fram ríkislógarulmæli um nýggja havumhvervislóg. har tað m.a. eisini verða reglur av týdningi fyri eina komandi oljuvinnu. Lågir oljuprisir Eyðun Elttør segði, at tað ta seinastu tíðina hevur nógv verið gjørt burturúr lágu oljuprísunum - og tað av góðum grundum, tí prís- irnir eru søguliga lágir: eitt skifti herfyri var prísurin undir 10 dollarar fyri tunn- una. -Eingin torir rættiliga at spáa um útlitini, men ein miðalprísur millum 10 — 12 dollarar fyri tunnuna er neyvan órealistiskur fyri 1999 legði hann aftrat. -Nú kundi onkur kanska hildið, at vit eiga ikki at fara undir oljuvinnu við verandi prísum — og tað hevur í fjølmidlunum verið sett spurnartekin vid, um áhugi er fyri at leita við Føroyar. Eingin orsøk er såa iva um tað. Grundleggjandi vilja altíð royna at yn fel de nógv feløg havs 2 one lagt stóra orku í at kanna før- oyska okið. Tí er boðskapur tel I okkara tann, at tey lágu prísirnar — framhaldandi hava áhuga fyri føroyska landgrunn Vit skulu minnast til, hugamálini hjá olju- ru ikki stuttsky gd, ita, at prísg ongdin roytast fleiri ferðir. n talan verður um at iða olju vid Føroyar i landsstýrismaðurin, 1 afturat ti helt, at tað er vuliga Vandamikið fyri reva at vit bara eru ugað í oljuvinnu, tå tað t vinnum væl og prís- r eru høgir. -Skulu vit gera okkum vón um at fáa oljuídnaðin at gera iløgur i Føroyum, mugu vit vísa, at vit eisini spæla við, tá vinn- an hevur mótgongd. Nógv lond kappast um íløgurnar hjá oljufeløgum og kunnu KI re »kna vi ð okk- : gjørdar Si hava 4 um | umfar hevur drigið ú tað er serliga ti tey vita, at sjálvt NE , men vit orsakað av ógreiðu marknastøduni ikki hava havt møguleika fyri at bjóða út oki til oljuteitingar. Nú tann forðingin vónandi verður burtur um fáar vikur, eigur einki at vera til hind- urs fyri, at Í. útbjóðing- arumfar verður sett í verk. -Eg ætli mær tí, segði Eyðun Elttør víðari. bein- anvegin avtala er gjørd um landgrunsmarkið at biðja umsitingina og ráðgevarar okkara um miðvíst at fyri- reika uppskot um útbjóð- ingargki og útbjóðingar- treytir, soleiðis at uppskotið kann verða lagt fyri løg- tingið til heystar. Fíggjarligu karmarnir Um kolventisskattalógar- uppskotið annars segði Eyðun Elttør, at tað víðkar í høvudsheitum bara gald- andi skattareglur til at fevna um virksemi á landgrunn- inum, men ásetir ikki nakr- an serskatt á vinning frá oljuvinnu. Hetta hevur einki við lágu oljuprísirnar at gera. men er grundað á ta sannreynd, at "oljuráðlegg- ingarnevndin longu í 1997 gjørdi vart við, at spurn- ingurin um serskatt um- framt itøkiligu loyvistre yt- irnar ikki kundi viðgerast uttan neyvan kunnleika til teigarnar, ið ætlanin er at bjóða ut. Jarðfroðiligu met- ingarnar undantiknar. er skattastigið at rokna millum týdningarmestu vidursk'ift- ini, tá oljufeløg taka avgerð um at gera fløgu í nýggjum Og landsstýrismaðurin helt fram: -Nu er tað væl kent, at oljuvinna krevur kapitalsterkar skulu gera óvarliga stórar íløgur. um ein oljuleid skal finnast og gagnnýtast. Hin- fyritokur. ið vegin kann iløgan eisini kasta óvanliga stóran vinning av sær. Tá hugsað verður um, at talan er un: at gagnnýta eitt tilfeingi, sum sambært lóggávun! er ogn hjá Føroya landi, kann "að tykjast órímiligt, at olju! el- øgini "bara" skulu gjalda 17: í nart: 27% í partafk sambandi við ar tit 1. útbjóðingarum ar fer tí at verða tikin stoØa til. um vit skulu skipa okk- um við einum serskati soleiðis at møguligur ág iði verður býttur meira javnt millum vinnuna og lands- kassan. Spurningurin um serskatt er tætt knýttur at teimum krøvum, sum a'mn- ars verða sett oljufeløgum, tá loyvi verða latin, id. framleiðslu- og viddargjold, møgulig borin luttøka hjá landsoljufelag o.s.fr. agsskatt:. Í fyrireiki::g- Mugu velja rottu amboðini frá byrjan Eyðun Elttør vísti á, at lágu prísirnir, ið oljuvinnan er rakt av í løtuni, kunnu med- virka til, at slakast má eitt sindur uppá heildarkrøvini. Ella við ødrum orðum: vit Eyðun Elttør, lansstýrismaður: medvirka til, heildarkrovini skulv ikki rokna við at kunna áseta persónsskatt, partafelagsskatt, serskatt, framleidslu- og onnur gjøld, borid landsoljufelag og treytir um brúk av føroysk- um tænastuveitingum alt í einum og sama útbjóðing- arumfar. -Vit verða helst noydd raðfesta okkara ynski og umráðandi er, at vit frá byrjan velja rottu ”ambodini”, soleiðis at vit onkursvegna gerast før fyri at uppfanga ein pari av vinninginum, um hesin einaferð í framtíðin: gerst serliga stórur, anm iðhvort tí prísirnir hækka ella tí talan verður um serliga stórar oljuleiðir. Hildið verður, at serskatturin, sonevndi ROR ella rate of return skatturin, sum oljurådleggingar- neyndin umrødur í frágreið- ingini ”Fyrireikingar til oljuleiting”, kann verða skikkadur til at tryggja landskassanum sín rættvísa part av tilfeingisrentuni, sjálvt um umstøðurnar broytast. At taka serskattin við frá byrjan hevur eisini tann fyrimun, at oljufeløgini tå kunnu rokna vid stabilum skattareglum í fleiri år fram. Lata vit hinvegin serskattin liggja í sambandi við út- bjóðingarumfarið, er vandi fyri, at skattareglurnar seinni verða broyttar, um tað vísir seg, at vinningurin -Lágu oljuprísirnir kunnu at slakast má eitt sindur uppá hjá oljufeløgunum verður ógvusligur. Forkanningar SR } S I í lógaruppskotinum å- setir, at forkanningarvirk- semi kemur undir lógina. I hesum sambandi upplýsti landsstýrismaðurin, at olju- máladeildin higartil í ár hevur givið tvey loyvi til forkanningar. Í 1998 vórðu latin 5 loyvi og vóru tað 5 færri enn í 1997, tá 10 for- kanningarloyvi vórðu latin. Høvudsorsøkin til hesa gongd er uttan iva, at olju- feløgini bíða við fleiri kann- ingum til tey við vissu vita, nær útbjóðingarumfarið verður sett í verk. Loyvini eru í gildi í eitt ár, og nókur av loyvunum, sum givin vórðu í 1998 fara tí ikki úr gildi fyrr enn seinni í ár. Hugsandi um, at flestu for- kanningarskipini bara eru í føroyskum sjógvi avmark- adan part av årinum, kunnu vit neyvan rokna við, at tað verða munandi skattainn- tøkur, sum fara at falla landskassanum í lut orsakað av hesum. Tað er helst eisini neyðugt at minna seg sjálvan á, at tað ikki eru forkanningar og leiting. sum geva tær stóru skatta- inntøkurnar. Munandi inn- tøkur spyrjast einans burtur- år oljuvinnu, um talan gerst um at framleida olju Rila Gongdin higartil Landsstýrismaðurin fór eis ini aftur í tíðina, tá undir- grundin kom á føroyskar hendur í 1992 og segði, at tá fór fyrsta oljuráðlegging- arnevndin til verka. m.a mannað við teimum, sum við stórum hepni høvdu lagað til føroysku argu- mentini í samráðingunum við danir um undirgrundina. Grundað á tilmælini hjá oljuráðleggingarneyndini samtykti løgtingið í 1993 eina forkanningarlóg og eina løgtingssamtykt um at lata upp føroyska land- grunnin fyri kanningum og seinni veruligum oljuleit- ingum og vónandi fram- leiðslu. Hetta kann av røtt- um sigast at vera aðalsam- tyktin undir føroyskari oljuvinnu higartil, hóast vit seinni hava fingið meira fullfíggjaða kolvetnislóg og nú eisini skattalóggávu. -Frá 1992 til 1995, tá fíggjarkreppan herjaði, var tað sum um, at oljuvinnan mátti ígongd, ongantíð ov skjótt. Tá lat hetta seg ikki gera, tí fortreytirnar vóru ikki uppfyltar, m.a. var landgrunsmarkið ógreitt, neyðuga lóggávan var ikki samtykt og føroyski land- grunnurin var ikki nóg væl kannaður segði landsstýris- maðurin og helt fram: -Nú eru fortreytirnar nærum uppfyltar, og tíðin er komin til at seta leitingina í verk. Leitingarskeiðið kann ger- ast fleiri ár. Tíðina kunnu vit hóskiliga brúka til m.a. at gera skipanir fyri møgu- ligar inntókur hjá lands- kassanum, soleiðis sum undanfarna løgting samtykti eftir uppskoti frå løgtings- formanninum Finnboga Is- aksyni. Somuleidis kunnu vit gera neyvari kanningar av, hvørji samfelagsárin kunnu hugsast, um ofja verdur funnin vid Føroyar. Oljuráðleggingarneyndin mælti í síni frágreiðing eis- ini til. at viðurskifti sum ár- in á mål, bústaðarviðurskifti v.m. verða nærri kannað. Ein eigur tó at gera sær greitt, at tað ikki verður leit- ingarskeiðið, ið kollveltir føroyska samfelagsmynstr- ið — aftur her verður fyrst og fremst talan um broyt- ingar, um lagnan vil tað so- leiðis. at funnar verða olju- og gassleiðir á føroyskum oki. Eyðun Elttør vísti at enda á, at logtingið í heyst fær møguleika fyri at viðgera spurningin um aðrar fíggj- arligar treytir enn tær, sum ásettar verða í hesum upp- skotinum um kolvetnis- skatt, ti útbjóðingaróki og útbjóðingartreytir, herundir framleidslu- og viddargjøld, skulu sum kunnugt sam- tykkjast við løgtingslåg. -Eg gledi meg til at kunna leggja uppskot um 1. út- bjóðingarumfar fyri tingið í heyst og vóni, at vit fáa gott samstarv um komandi oljupolitikkin segði lands- stýrismaðurin í oljumålum, tá uppskotið til kolvetnis- skattalóg varð til viðgerðar á tingi.