mikudagur 10. mars 1999síða 20

20 tíðindablaðið Nr. 47 — 10. MARS 1999 Vilja tryggja umhvorvið tá byrjað verður at bora Umboð fyri foroyskar stovnar og myndugleikar hava verið á skeiði hjá danska oljufelagnum Dong fyri at vita, hvussu vit best tryggja okkum og umhvørvid, tá byrjað verður at bora á før- oyska landgrunninum JAN MÚLLER stovuni hjá DONG í Hørs holm á Sælandi. Ur Føroy I +. og 3 vordu umbod fyri Bio- lanska g ar. Heilsufrødiligu Starvs- DONG e stovuna, Fiskirannsóknar- ri umbodun stovuna, Tórshavnar Havn. hvørvi, trygd og Brennisteðina á Hjalla, g kvalite Skeiðið Oljufyrisiuingina. The Fa- Y hildið ud roes Partnership. Grønlands Rástofdirektorat og Nuna- oil. Eisini Bartal Højgaard, sum lesur jarðfróði og sum i løtuni er trainees hjå Dong var við Tað er ikki óvanligt, at oljufeløg skipa fyri skeið- um. ráðstevnum og semi- narum fyri føroyingum og sum oftast i Føroyum. Her- fyri skipaði Phillips Petrol- eum fyri áhugaverdum sem- inari í Havn, ið m.a. snúði seg um akuttu støðuna á altjóða oljumarknaðinum við lágum prísum. DONG. sum er partur av oljusamtakinum The Faroes Partnership, har eisini for- oyska oljufelagið Atlants Kolvetni er við, hevði valt at bjóða umboðum fyri før- oyskar stovnar, sum koma at hava eitthvort tilknýti til eina komandi oliuleiting við Føroyar. Umboð fyri fleiri førovskar stovnar m.a. Biofar, Heilsufróðiligu Starvsstovuna, Fiskirannsóknarstovuna, Tórshavnar Havn og Oljufyrisitinginavórðu við á skeiðinum, sum danska Dong skipaði fyri herfyri Her varð so serliga hugs- að um avleiðingarnar ein boring fer at hava fyri eitt nú umhvørvi, trygdina og samfelagið annars. Tí vórðu eisini umboð fyri bæði Bio- far, Heilsufrødiligu Starvs- stovuna og Brennistødina í Havn boðin við. Hóast fyrsta boringin á føroyska landgrunninum liggur nakað frammi í tíðina, hon verður møguliga um eini tvey ár, so krevur tað skilagóða tilrættalegg- ing at fáa eina slíka boring at hava sum minst óhepna avleiðing fyri umhvørvi og trygdina. Fyri at rókka hesum er eisini sera neyðugt við góð- um samskifti og samstarvi millum bæði stovnar og myndugleikar í Føroyum og so oljufeløgini. Tað er um- ráðandi at hava greiðar reglur at ganga eftir. og her hevur tað nógv at siga, at føroyingar kunnu síggja, hvussu aðrir hava borið seg at undir líknandi umstød- um Spurningurin er m.a. hvørji krøv okkara egnu myndugleikar vilja seta til feløgini, sum fara at bora. T.d. er tað eitt krav aðra- staðni, at borimóran frá bor- inginum verður flutt til lands, soleiðis at vandamik- il evni kunnu beinast burt á mest skynsaman hátt. M.a. kann nevnast, at tað frå hvørjari boring vilja vera eini 400 tons av borimóru. Her kemur m.a. ein brenni- stød inn i myndina. Byggja ikki fullveldi á olju -Vit fara ikki at byggja fullveldið á oljuna. Meina vit nakað við at fáa vinnulívinum meira enn eitt bein at standa á, tá er tað ikki ein vinna, sum avloysa blokkin men harafturímóti fleiri vinnur, sum skulu geva sítt íkast. Ti mugu vit ansa eftir, at oljan ikki bara verður ein nýggj- ur blokkur, sum vit gera okkum bundin av sigur Høgni Hoydal, sum fegin sær eitt alment orðaskifti um ávirk- anina ein oljuvinna kann fáa á mentanina og samfelagið ávirkan oljuvinnan fær á Høeni Hovd sir 4: føroyska samfelagið. -Har I Ut Á síggi eg stórar vandar: hvat ; e ea a geva On hendir um ein ikki er vit- [ad eina et Er inntókur andi um, hvønn tydning kunnu fáa í møeuligum henda vinnan fær fyri struk- sjøld ies ol. Har — trin á arbeiðsmarknaði- x ina heilt num, drenar henda nyggja vinna arbeiOstolk frá oðrum nnum og hvønn tydning hon fyrr okkara mentan på if rða brúktir til. —, 1 - rær ikki verða ktir til at hita búskapin 98 DUSeting: ð e til å rer Høeni Hovdal sigur. at 4 ð ella HÍ studning : g ; nnur i føroyska mentanin hevur ið nnur hv byg * run- Hinp rin er so. hverja hvilt å bygdasamfeløgun um. Tad er har identiteturin hjá føroyingum hevur ligið, og tað er har - til kreppan kom - framleiðslan eisini hevur verið. Spurningurin er, um ein oljuvinna kann koma at miðsavna enn meira, eru vit ikki vitandi um henda vanda. Og tá hevur tú tikið tað materiella grundarlagið undan mentanini. Høgni Hoydal sigur víð- ari, at vilja vit satsa uppá oljuvinnuna sum eina fram- tíðar vinnu, eiga vit eisini at gera okkum greitt, at hon er avmarkað. Hon er eisini líka so ótrygg sum fiski- vinnan tvs. hon er bundin at marknaðarprísum, um- stóðum á heimsmarknaðin- um og kriggjum kring heimin. -Brúka vit tí ikki oljuvinnuna heilt bevist, nevniliga til at tær føroysku fyritøkur, ið fara inn í hesa vinnu, gera seg førar fyri at virka úti um heim tvs. brúka hetta høvid sum eina lopfjøl til eisini at kunna veita tæn- astur innan aðrar vinnur - til eina professionalisering Høgni Hoydal, landsstýrismaður í sjálvstýrismálum heldur. at ein møguliga oljuvinna skal bert vera eitt av fleiri beinum, sum okkara framtíðar vinnulív skal standa á. sum heild av føroyskum vinnulívi, so er vandi fyri, at vit bara standa eftir við nøkrum hundrað juppiarum, tå avtornar. Høgni Hoydal heldur tíðin er komin til, at vit spyrja okkum sjálvi, hvat vit skulu brúka eina olju- vinnu til og tí heldur hann uppskotið, sum er komið fram í fjølmidlunum, um at skipa fyri eini ráðstevnu í Føroyum um ávirkanina oljan kann fáa á mentan og samfelagið annars, vera sera skilagott. Høgni Hoydal sigur ann- ars, at um onkur heldur, at hann bert trýr uppá full- veldi, tí møguleiki er at finna olju, so er tað júst øv- ugt. -Vit fara ikki at byggja fullveldið á oljuna. Henda vinna má ikki gerast ein nýggjur blokkur. Landsstýrismaðurin sigur seg vera rættiliga argan av, tá tað í tjakinum um full- veldi, eru fólk, sum siga, at nú vit hava fingið eina milliard úr Danmark og vit skulu av við hana, so mugu vit fáa eina milliard onkra aðrastaðni frá inn í skip- anina. -Tað er ikki hetta tað snýr seg um. Meina vit nakað við at fáa vinnu- lívinum meira enn eitt bein at standa á, tá er tað ikki ein vinna, sum skal geva eina mia. men harafturímóti fleiri vinnur, sum skulu geva sítt íkast. Tí mugu vit ansa eftir, at oljan ikki bara verður ein nýggjur blokkur, sum vit gera okkum bundin av. Landsstýrismaðurin held- ur annars, at tað vit hava fyritikið okkum higartil á oljuøkinum og tað sum ikki minst okkara oljuumsiting hevur gjørt, hevur verið sera professionelt. -Tað eg sakni er tann samfelagsliga og mentanarliga dimensiGnin. Hon hevur verið nevnd i frágreiðingum til myndug- leikarnar. men eg havi sakn- að tað kjakið í fjølmidl- unum millum manna. So eg kann bert taka undir við, at tað kjakið verður sett í gongd skjótast gjørligt.