leygardagur 20. mars 1999síða 23

J sø — Nr. 55 — 20. MARS 1999 tíðindablaðið 23 Viðmerkingar: -forherðingar- Viðmerking til Hera Eysturlíð Las málsliga lesarabrævið hjá tær í Sosialinum tann 16. mars 1999 - og BINGO eg bleiv illur. Brævið skal eitast at viðgera ávísar orð asamansetingar, men er bara aftur ein lortaspann yvir føroyskt málarbeiði. Hesa ferð kom hon singl andi heilt úr fjallprúða Svor- íki Annars leggur tú so sjar- merandi fyri við skilagóð- um orðum um mál og mál- reinsan yvirhøvur og endar inngangin soleiðis: "Eitt er at lúka útlendskt burturúr: men at lúka tað burtur úr málinum. sum er føroyskt tað er at reinsa fyri at reinsa, og tå er reinsingararbeiðið vorðið eitt slag av óvana og sektarismu heldur enn gjøgnumhugsadur målpoli- tikkur” (sitat liðugt.) Eg kann bara geva tær rætt i hesum, Heri. Vit eru so púra samdir báðir um hesi føgru orð, sum tíverri eisini eru tey seinastu føgru orð í brævinum. Tí nú verður alt bara gamalt og gruggut grenj um føroyska mál- reinsan, og tað hava vit hoyrt so ófatiliga ofta, at allir føroyingar hava fingið målvaml! Men skít. kom so við tí eina ferð afturat! Hvat vil maðurin umframt at grenja? Jú, evnið er samansett navnorð, og hvussu vit seta tey saman. Hann nevnir fleiri góð dømi, og tvey teirra eru, um vit skulu siga svimjihylur ella svimjing- arhylur og pissilingur ella pissingarlingur. Av hesum er tað serliga svimjihylurin (í Havn). sum hann er for- liptur í, og tað er gott, hóast sjålvt orðið ikki er so nógv frammi longur, tað táttar í tjúgu ár. síðan fyrsta krovið hvarv undir kav, og síðan hevur havnarfólk ikki grett eitt orð um nakran svimj- ingarhyl. Orsøkin til forstoppilsid hjá Hera er, at eina ferð í verðini hevur onkur dittað sær at sagt, at svimjihylur er oføroyskt ord, og at tað heldur skuldi itid svimjing- arhylur. Ja, at fólk kann vera so frekt at hugsa tann tanka. Heri sigur soleiðis: “Men vit høvdu nóg illani skrúvað brúsurnar frá í nýggja svimjihylinum. úá ið okkurt målsligt orakul kunngjørdi fyri føroying- um, at tad eitur svimjingar- hylur, og at svimjihylur er óforoyskt! Hvi fingu vit ongantíð at vita, tí sum van- ligt grundgóvu teir ikki." Tú sigur altso, at føroysk málfólk ikki fåast við at grundgeva fyri tí, tey siga. Alvaratos, her heldur tú før- oysk málfólk fyri tað turra spott. Hetta er bæði gelt og gaggandi galið hjá tær. Aft- ur hesin svarti óvanin at díkja alt undir í runu og so at fáa fólk at flenna. Men “who cares," bara tað er stuttligt, tí tað er so væl- signað at fáa fólk at flenna, ti at tá fær ein sum oftast rætt. hóast alt kann vera so lallandi skeivt. Og so verður tað aftur sligið fast, at før- oysk málfólk eru forstokk- að. Sjálvandi fyrst og fremst tey á Setrinum! Men Heri. slíkar evindaligar og hjálp- arleysar endurtøkur tæna ikki arbeiðinum fyri einum gjøgnumhugsadum málpol- itikki, sum tú sjálvur talar so vakurt um í innganginum hjá tær, og tær eru líka drøn- andi sektariskar, sum nakar málmaður fær verið. Og tað er hetta, sum eg eri illur um! Men lat okkum so til tramans royna at savna stumparnar saman og fáa okkurt annað enn grenjandi gren) burturúr. Fakta er, at havnarfólk sigur ikki svimj- ingarhylur men svimjihylur, og tað sigur heldur ikki pissingarlingur, men piss- ilingur. Og eg skal vid gledi vera tann fyrsti, sum roynir at greida tær frå hesum sam- ansetingum, hóast eg veit. at tú hevur hoyrt tað hundr- að ferðir áður. Altso: -i- í svimjihylur er ein ífylla, eitt klipi, og - ingar- í svimjingarhylur er ein bendingarending - ella snøgt sagt hvørsfalsform- urin av navnorðinum: svimjing. Báðar samanset- ingarnar eru í føroyskum. og báðar eru rættar. men summum dámar bend- ingarendingina betur. tí ein formlig regla við slíkum samansettum orðum er at hava fyrra lið í hvorsfals- formi + seinna lið. Ti kom tað málsliga oraklið við uppskotinum um svimjing- arhylin. Tosið um, hvort tað eitur husaviksbrøvini ella húsavíkarbrovini snýr seg um akkurát sama mál, so hetta er aggandi gamalt í føroyskum, minst 600 ár eldri enn svimjihylurin í Havn. Hvør vinnur av hesum formum, kann vera hipp sum happ. Eg veit ikki, hví havnarfólk sigur svimjihyl- Sjúrður Gullbein ur. Oftani ræður tann lata tungan og sigur tað, sum lættast er, og tí kunnu vit fáa formin ”svimjihylur.” Tað kann vera ein málslig gongd, har ein orðaflokkur ávirkar ein annan, og tí kunnu vit fáa formin ”svimjihylur.” Og er fyrri liður eitt sagnorð sum t.d at svimja, so kunnu vit eisi- ni fáa formin "svimjihylur." Eg veit ikki, Heri. Men eg veit, at havnarfólk sigur hvorki bjargibåtur, lands- kappidystur, menniland, rembitíð ella utbågviskipan, og vit siga heldur ikki Tryggisambandið og Venji- skúlin. Summa summarum: Báð- ir formar eru til, og ein dyst- ur er teirra millum. Og tað er tað, sum málið snýr seg um. Tað er tað, vit skulu tosa um. Tað er tað. vit skulu trætast um. Og tað er tað, vit skulu royna at semj- ast um. Forherðingar vera! kunnu oll , Sjúrður Gullbein Í einum reyðum húsum í . Tvørgøtu I I ti hundrandu og herligu Havn I Fóroyum Teldupostur: sgull & post.olivant.fo ...eru tvey og tvey ikki longur fýra? framhald av síðu 2 verið munandi meira søgu- liga og realistiskar. Jú, minni vit skylda, já, minni vit gjalda í rentum og av- dráttum, tess fíggjarliga fræls eru vit. Men Høgnasa teori er tann mótsatta, og tað kanska ger hana søguliga. Vit kundu vent málið á høvdid og spurt, hvat nú um eingin ríkisstuðul var, og vit framhaldandi skulu gjalda hesa skuldina? Hana renna vit væl saktans ikki undan? Tá høvdu vit verið noyddir at farið beinleiðis inn á for- oysku inntókusíðuna á fíggjarlógini eftir hesum hundraðtals milliónum við teimum ræðuligu fylgjum, sum tað hevði ført við sær Ríkisstuðulin er ein inn bygdur partur av landsins inntókum. Hann fer í stóran mun til lønir 0.1., og vit vita, at — multiplikatoreffektin (samlaða ávirkanin av blokkinum) liggur uppá uml. 2,5. T.v.s. at taka vit 100 mió. kr. burtur av ríkis- stuðulinum, so skulu vit finna 250 mió. kr. í tilsvar- andi sparingum fyri at viga upp ímóti minkingini. Hvat nú við roknistykkinum? Fotrtreyitirnar broytast, og samfelagið krevur broyt- ingar. Síðan sigur landsstýris- maðurin, at forrestin so hava vit ”6normalar” um- støður beint nú við nógvum fiski, góðum prísi og lágari rentu. Ja, tað er rætt. Fíggj- arlógin hevur í dag eitt yv- irskot upp á einar 400 mió. kr. Hvat nú tå umstødurnar broytast? Og vit vita, at tær fara at broytast. Havt hendir tá við yvirskotinum? Men hesar ”6normalu” umstødur eru ikki politiskt skaptar. Tær skyldast tveim- um orsøkum. Fyrst og fremst náttúruni og markn- aðinum. Hvørgum av hes- um hava vit ávirkan á. Hvar eru forrestin tey pol- itisku tiltøkini til tess at satsa vinnupoltiskt? Meir- inntøkurnar í samfelagnum í dag eiga vit poltikkarar hvorki lut ella deil í. Heldur ikki nevnir lands- stýrismaðurin við einum orði allar tær uppgåvur, sum enn liggja á láni í samfel- agnum fyri at fáa tað upp- aftur á eitt nøkulunda rím- iligt stødi. Hvussu nógvar milliónir krónar kunnu ikki brúkast bara til at lyfta alt tænastustødid upp til eitt vanligt nordurlendskt stødi? Hetta, sum Høgni Hoydal hevur ført fram, er ørvitistos og uttanumtos, so tad stend- ur eftir. Og eg tori at siga. at hetta er beinleiðis á- byrgdaleyst og skaðiligt. So er tað sagt Men eina minking av rík isstuðuilinum tosa fleiri um eisini vit í Javnaðarflokki num. Javnaðarflokkurin hevur givið sítt boð uppá, hvussu ríkisstuðulin skal minkast. Hann skal minkast í takt við ein øking í okkara tjóðar- inntøku. Ein vøkstur í okk- ara egnu framleiðslu. T.v.s. at so hvort vit kunnu stað- festa, at føroyska samfelag- ið ber vøkstur við sær, so hvørt kunnu vit tosa um minking av ríkisstuðul- inum, sum kann verða ein ávísur partur av hesum sama vøkstri. Tað kann kanska tykjast logið, at landsstýrismaður- in. sum hevur sett ein ar- beiðsbólk til at útgreina oll hesi vidurskiftu, nú áðrenn bólkurin er liðugur konklu- derar við sínum fantastiska úrsliti. Men uttan iva kemur arbeiðsbólurin við nøkrum. sum er eitt sindur meira kvalifiserað enn tað. sum landsstýrismaðurin di-kar upp við Jóannes Eidesgaard. Tað drepandi einsemi So einsamallur sit leinkjaður skal verða við dragandi vársins litur et hann kann binda frið steindeyða talva á veggi hongur orðini mugu andleys at sjá tølandi gjóstur - svanasongur eitt fangatippi - út hann má skinklandi beinagrind ætlanin hongur alt fyri honum so óskipað er tól og stavir - skerdur vongur mót mjørkaheiminum tað ber alt er ein tokutala orðavavstur - onki fær við tráanin hans er at spæla altíð hann fór av grið tungu bókstavir at lyfta bókaheimurin blýtungur er stundirnar longu vil stytta altíð vil verða á ferð lítið honum bøkurnar siga so veruleikafjart alt er hann biður tær vælsignaðar tig: vil liva í síni frælsu verð torskildu orðini fjakka í munninum verða sum ull hvønn morgun sær ljósbirtu hækka av gleði hans sál verður full tey vísu hans leið vildu beina alt eftir teirra leið tó kendi hann seg altíð eina á teirra gøtum altíð hann gleið køldu hjørtum hann vendi baki - ljósglæman vísti hans leið einsemisbýlið hann brendi í samsinta skara hann fróur steig tann torvelta getan er svunnin hann fann sína egnu leið livsgøtan bjarta er funnin frælsisglæman - fastan fótin hann steig í morgunroðans fagrasta ljóma hans andlitsbrá geislar sum sól hans tilvera stendur í blóma fagnaðargleðin um heygar og hól snimma til verka fróur og fegin skapandi hendur hans listaverk fræg tó fagrasta lívsverkið er gleðin á blómandi kunnleikans træ nú meining hans lív hevur fingið hans skapandi hugflog so vítt árla og síðla soleiðis gingið í blómulund hugsað: hetta verkið er mítt Sólmundur Joensen Tel 4298 31 95 40 Fax +298 31 75 41 Alt innan prentlutir NøF jakzac& post olivant fo