leygardagur 17. apríl 1999síða 19

EL ek eder Nr. 72 - 17. APRIL 1999 MÅLTEIGURIN Bulhólmur, roykvík og vaskitún >Nú, hvussu er skilið í Stokkh6lmi«, plaga summi at spyrja. „Heilt hampiligt«, plagi eg at svara. Havi givið gætur, at sidurin at kalla Stockholm fyri Stokkhólm hevur vundið upp á seg tey seinnu árini. Kanska ti, át býurin er ikki líka fjarur í føroyskum medviti sum fyrr. Gongdin tykist vera tann, at nøvnini á teim byum, ið føroyingar hava nógv samband við, verða úttalað á »føroyskum«. Soleiðis hava vit nú fingið eitt nú Kjøpinhavn, Tróndheim, Edin-burg, >Turrso< og Reykjavík. Tískil má tað væl vera í fínasta lagi, at tey ið hava hug til tess, siga Stokkhólmur - soleingi henda málsliga gongd er náttúrulig og ikki dikterað úr erva. Fåur føroyingur man t.d. siga København, Trond- heym ella Rey.k-jav.k. Sjálvur sigi og skrivi eg altíð Stockholm - enn, ið hvussu er. Men ovurhugurin at serføroyska orð og stadarnøvn kann vidhvørt blíva >In Absurdum«. Nakað herfyri royndi onkur ungur tjóðskapargarpur at lansera navnið Stykkishólmur á FaroeNet Forum. Kanska varð hetta skrivað í skemti, men í Føroyum kanst tú ongantíð vera fullvissur í so máta. Summi av teim føroysku nýyrðunum líkjast tíverri kabarettorðum, hóast tey eru gjørd í ramasta álvara. Og alt ov oftani er tann målsliga gongdin, at hevur onkur fyrst slóðað, verður tú skyrdur bæði landavikjari og måltynari, ert tú ikki lýðin og eltir. Tí er at vóna, at hatta mishátta orðið Stykkishólmur ikki festir røtur millum manna, men verður burtur- gloymt ímillum øll innleggini á FaroeNet Forum. Á svenskum merkir >stock< ikki stykki, men viðarbulur ella stokkur. Tí er "Stokkhólmur" rætt umsett. Stockholm var ein pinkalítil hólmur, ið eins og Klaks- víkin og Runavíkin er farin undir heilt. Hann skal hava ligið onkunstaðni nærhendis Gamla Stan, og navnið kemst av, at teir har savnaðu saman og goymdu teir stóbular, sum teir høvdu >rikið< eftir Málaren. Av tí, at slíkir stokkar - sum vit hava í stokkastovunum og kvæðunum - málsliga kunnu koma í bland við bindi- stokkar (hetta má blíva *Strikkepindeholm' á donskum), skuldu vit kanska bundið um heilan fingur og kallað byin Bul(a)hólm?. Latið í øllum fórum tey á Stykkinum eiga sín Stykkishólm, um hann nú yvirhøvur er til. Her á landi er hann so ikki at finna. Í tí føroyska atlassinum eitur Gøteborg nú Geytaborg. Hetta er fyri so vítt rætt, tí Gøteborg merkir Geytaborg, tvs. borgin hjá geytunum 'gøtarna” - tann fólkastamm- an, sum búði á Gøteborgsleiðini í fyrndini (og nettupp tí eiga vit ikki at kalla svenskarar sviar; tað er at diskriminera geytar, skáningar 0.0.). Enn er ov »snimma« at siga, um føroyingar fara at taka hetta nýgamla navnið til sín, ið kanska ikki liggur líka væl á tunguni sum t.d. Stokkhólmur. Livst, so spyrst. Men sum onkur løgtingsmadur skal hava sagt: ilt er at læra gamlan hund at eta hoyggj, og líka til denna dag hava vit - sum teir málsligu heidningar vit einaferð eru - kallað næststørsta býin í Svøriki antin Gøteborg ella Jøteborg (sv: jote'borj). Her hava føroysku atlasmenn- inir, sum ikki einaferð, lúrt í eitt islendskt atlas. Men hví ikki oysa úr okkara egnu keldum og kalla býin Getugjógv? Og "il tess at bjarga navninum Gøtuborg undan ævigari málsligari glatan kundu vit ístaðin kallað eitt nú bygningin hjá Tøtingarvirkinum soleiðis. Nei, nú vart tå forherðaður, søgdu teir forbeinaðu... Hetta fær meg at undrast á, hví málfegnir føroyingar mangan eru so inkonsekventir. Summi nøvn mugu og skulu broytast, men onnur fáa frið. Hóast vit málheidn- ingar higartil hava sagt Kjøpinhavn og Gøteborg, skal »tad einsta rætta« nú vera tað norrøna sniðið, tvs. Keypmannahavn, Aarósi, Hróarskelda, Geytaborg, Bjørgvin, Sikilsoy, Lundunarborg, Grønhøvdaoyggjar osfr. Men hví hevur Russland ikki fingið sítt gamla navn Garðaríki" aftur? Og sambært målfrødingum merkir Washington Vaskitún - so løgið, tað ljóðar (eftir pidginíslendskum málsmíðingarkrobatsniði má RUC hereftir eita Fróðskaparsetursmiðdepil Hróarskeldu). Gaman í við hesum gjøgnumførda stadarnavnapolit- ikki. men so má Reykjavík í navni konsekvensins eita Roykvík á føroyskum. Heri Eysturlíð, Stockholm Des soslalinum tíðindablað 19 KROSSORÐAGÁTA Loysnin frá seinastu viku Loysunarorðið: ROMANTIKARAR I HOT I TT ps TT TI In NI PIK | | t FIM + f [ » | i 12 1 Ll på i | up | ; - Z ; FI “| Í ÁR Í & HF I JD21 1 : HØ HAGE Bit SOE Ha FFA JG SODE HEE Ht VIVE add Her Å | A | Í | CI | Va — 1 | Í er krossorðagáta í blaðnum. Drigið verður millum røttu inn- sendu loysnirnar. Vinningurin er ein bók frá Bókadeild Føroya Lærarafelags ella Føroya Skúlabókagrunni. (Krossa av á listanum høgrumegin, hvørja tú best kundi hugsað tær). Fyri at verða við í dráttinum um vinningin, má loysunar- orðið vera okkum í hendi í seinasta lagi hósdagin. Vinnarin verður saman við loystu gátuni kunngjørdur í blaðnum næsta leygardagin. Sendið loysunarorðið til: Sosialurin, Box 76, 110 Tórs- havn — og viðmerkið >Krossorðagáta nr. ...< á bjálvan. md Vinnari: Påll N. Slættanes Hestur | I oysunar- orðið | Navn: Bústaður: | Bygd/byur: . yskt — hh u gsið føroy: KRØNIKE A; RO RADEILD FØROYA LÆRARAFELAG J Úti á leysum oyggjum - Marianna Debes I -) Matur í myndum - Sierid Dalsgaard/ Beinta Johannesen JÍ skýmingini - Sofía Petersen/Elinborg Liitz« J Barnarímur - Hans A. Djurhuus/Elinborg I ii Meistarin og teir fýra skrivararnir - Ulf Nilsson/Kalr N. Hansen i | Frá % FØROYA Á SKULABOKAGRUNNI: J Grønur var dalurin - Richard Llewellyn Knút Olsen ryddi J Tit bygdu hetta land - Arbeiðsmarknað Jákup Pauii St Føroya jardfrødi - Jóannes Rasmussen Frumsagnir - Neil Philip/Amy Tausen týddi Mållæra - Paulivar Andreasen/Árni Dahl D CDO Bøkur og annað tilfar — bæði innan og uttan skúlagátt