leygardagur 24. apríl 1999síða 13

A | | | Nr. 77 — 23. APRIL 1999 Nr. 77 — 23. APRIL 1999 Hvat hendir nyggjårsnått, tå vit trina inn i ár 2000? Verða teldurnar í ørviti og skapa ruðuleika og neyð í meg- inpartinum av heiminum? Ella heldur heimsins gongd fram, eins og hon plagar? Til eru nóg mikið av alskyns rædusøgum um sokallaða »år 2000 trupulleikan«, men eingin dugir at síggja. hvussu stórar avleiðingarnar av hesum trupulleika verða — Eg skal í hvussu so er ikki sita í einum flogfari gamla- árskvold. Hevur tú hugsað tær, hvat kann henda? Hesa viðmerking hevur tú helst hoyrt áður. Eins og tú hevur hoyrt ræðumyndina um flogfør, ið renna saman í luftini, tí skammlop hevur verið í telduskipanini og teldurnar gerast ørar, orsakað av, at árið skiftir frá 1999 til 2000. Tann í fyrstu atløgu lítis- verdi árstalstrupulleikin í teldum og tøkniligum skip- anum er so líðandi vorðin eitt væl umtókt samrødu- evni á familjuveitslum, døgurdaveitslum og við kaffiborð kring allan knøtt- in. Ein eftir ein koma reglu- ligar rædusøgur, hvør verri enn onnur, fram í miðlu- num: Hugsa tær. um streymurin fór í bæði hálv og heil samdøgur i millión- býum kring allan heim. Er tað trygt at liggja á sjúkra- húsi gamlaårskvøld? Hvat hendir, um stýrisskipanirnar á kjarnorkuverkunum brád- liga svíkja. Og eru umfat- andi kjarnorkuvápnaskipan- irnar hjá USA tryggjaðar móti einari telduvillu, ið ikki ber til at vita nakað um frammanundan? Onkur tøkniserfrødingur hevur gjørt vart við, at tær mongu ógvusligu ræðu- myndirnar sjálvandi gera vart við ár 2000 trupulleik- an, men tær gera eisini, at fólk ikki hugsa um veruliga trupulleikan, tí ræðumynd- irnar gera, at fólk ímynda sær, at alt sindrast. Tá 99 verður til 00 Men hvat skulu vit leggja til merkis? Trupulleikin er gomlu teldurnar, sum, fyri ikki at nýta ov nógv av avmarkada plássinum í teimum, vórðu gjørdar soleiðis, at dagfest- ing og árstal vórðu skrásett við tveimum tølum. 1988 gjørdist 88, 1992 gjørdist 92, og so framvegis. Eingin hugsaði tå um, hvat fór at henda, tá vit komu til 1999, og tað gjørd- ist gamlaárskveld. Tá 99 gerst 00. Teldan fer eftir øllum at dóma at halda, at nú eru vit í árinum 1900. Ella kanska 1980. Ella okkurt heilt triðja. Arsskiftistrupulleikin kann elva til smáar trupul- leikar og ørkymlan í lítlu stýrisskipanini hjá telduni sjålvari, men skal hon sam- skifta við aðra teldu, ið er nýggjari og veit, at vit nú skriva ár 2000, ja, so hava vit ruðuleikan. Telduserfrødingar vilja vera vid, at talan er um ein fjøltåttadan trupulleika. Teir siga tað vera lætt at royna eina stýrisskipan og síggja. um hendan klárar ársskiftið. Og kanska ber eisini til at royna tvær stýrisskipanir saman. Men at royna allar skipanir, forrit og annað samstundis, fyri at síggja, um tey virka saman eftir ársskiftið, gerst beinanvegin truplari. Dagfestingarskipanin er nevniliga ikki bert í teldum og forritum, men finnist eis- ini í teimum evarska lítlu „chippunum“, ið sita goymd í flestu tøkniligu lut- um. Tískil tora tøkingar ikki at lova, at vit sleppa undan einum tøkniligum ár 2000 trupulleika. SAS torir á flog tíðindablað John Johannessen Tekning: Dagfinn Olsen Kelda: Aktuelt, Steffen Stevelbæk Myndaviðgerð: Álvur Haraldsen Ruðuleriki At tað er torført at gera sær trupulleikan greiðan, fáa vit staðfest, við at venda aftur til flogførini eina lotu. Sum dømi kann nevnast, at SAS torir at senda flogfør á flog nýggjársnátt. Há- lendska flogfelagið KLM vágar sær ikki. Av ræðslu fyri teldutrupulleikum, hev- ur felagið givið boð um, at hesa nátt skulu øll flogfør verða verandi á joørðini. Hjá SAS halda tey tað vera í lagi at ræðast ár 2000 trupulleikan, men tey siga seg ikki hava funnið nakrar trupulleikar í tøkniligu skip- anunum, ið = gera, at tey ikki kunnu fara á flog. Men lagt verður afturat, at um ivi stendst av gjøllari kanning- um, hevur felagid enn møg- uleika at skifta meining. I løtuni, átta mánaðir áðr- enn stóra ársskiftið, vita tey fægstu, hvat ár 2000 trup- ulleikin kemur at merkja. Greinarar og tøkningar eru bert samdir um eitt: Tað er ringt at siga, hvat fer at henda. Flestu teirra tora tó at siga, at ársskiftið bert fer at hava smáar og øsandi trup- ulleikar vid sær. Til dømis, at sjónbandaspælarin ikki vil taka upp. at lónin kemur nakrar dagar ov seint og at ljóskurvarnar koma út av takt. Sum vanligur miðalborg- ari fer helst at bera til at liva við trupulleikunum - í hvussu so er nakrar av teim- um fyrstu døgunum í ti nýggja árinum. Verri kann vera hjá stórum virkjum og fyritøkum, ið fíggjarliga eru tengd av masikinum, ið rigga og útvegafólki, ið út- vega tænastur og vørur. Nýggj oljukreppa Spátt er um húsagang og kreppu í fíggjarheiminum. Men spyr ein um avleiðing- ar fyri samfelags-, ja, alt heimsgjaldførid, eru hugs- anirnar aftur ymiskar. Høvudsfiggjarleidarin hjå Deutche Bank Securites er 70 prosent visur i, at heimssamfelagið rennir seg í eina kreppu, ið líkist olju- kreppuni í sjeytiárunum, tá stigið verður inn í næstu old. Hinvegin heldur høv- uðsfíggjarleiðarin í bretska NatWest Group. at vestur- heimurin bert fer at merkja eina niðurgongd í fíggjar- vøkstrinum á eitt hålvt pro- sent, orsakað av trupulleik- unum viðvíkjandi árinum 2000. Fíggjarligt maktarloysi ella ikki, heimurin heldur áfram gongd sína. Og nakað ragnarok í heimsskipanini, fíggjarheiminum ella heims- myndini verður ikki talan um. ljóðar stutt og greitt frá meirilutanum. Hóast alt sleppur ræðslan av og á framat. Til dømis tá bretski ár 2000 bólkurin fyri nøkrum mánaðum síð- ani heitti á allar bretar, um at hava eina lítla goymslu av dósamati til taks, tá stigið varð inn í ár 2000. Um nú okkurt henda... Aheitanin varð tó tíkin aftur, eftir stóra ósemju í bólkinum og ábreiðslur frá fleiri almennum síðum. fór at Goyma seg í fjøllunum Ræðslan fyri, at tøknin fer la ræðsla út av lagi um túsundárs- skiftid, kann fyri nøkur vera torfør at halda skil á I USA eru fyrstu amerik- ufólkini longu rýmd úr stór býunum. og hava tey sett seg niður í fjøllunum. sann- førd um, at undirstødu- kervid (infrastruktururin) rapar, og hevur við sær 6- skil og harðskap eftir ársskiftið. A internetinum finst ein rúgva av heimasíðum frá smáum átrúnaðarligum bólkum og fanatiskum teld- ufélkum, ið oll geva ráð um. hvussu ein á einfaldan hátt kann lívbjarga sær. Ráð um at keypa sær våpn, diesel- generatorar og turrfrystan mat. So víðgongd eru vit sjáld- an her heima á klettunum. Og enn hevur eingin leitað sær skjól í Dímun ella Mykinesi, fyri á bestan hátt at sleppa undan ár 2000 trupulleikanum. Í hvussu so er vita vit enn ikki um nakr- an, men 251 dagar eru enn eftir...