týsdagur 27. apríl 1999síða 2

Jan Múller Blaðstjóri: Eiríkur Lir Internet: www.sosialurin.fo Eitt plettskot - haldið fram á somu slóð Oddagrein tilmurin um listamannin av Reyni vístur í Norðurlandahúsinum ttokan av filminum var sum Nú hava so allir at síggja sama film i okkum triva n NUKVO AL | S VKK Y SU na 71uUu y or in rncta 3t hald tr: i€ UD al VIFVIR - ai fladiUa fc S. at linna onnur skapandi og vsjattand! TOiK og gera lilmar um tey og teirra : sverk, teirra tankar og avrik. Film- L um Ingálv av Reyni hevur nakað við okkara identetitet - samleika - at gera. Hann fær okkum at virða og vísa áhuga fyri teimum, sum eru oðrvísi, sum kunnu nakað, sum onnur ikki kunnu osfr. Hann fær okkum at akna við í okkara gerandis stressi og upp- ga, hvussu mong skapandi, gevandi og vsjáttandi menniskju vit hava gangandi rund- an um okkum hvønn dag. Tað er likasum, at vit uppdaga og seta ikki pris uppá hesi fólk, fyrr enn tey eru farin av hesi verð. | so máta hevur filmurin - umframt tann reint listarliga vinkulin - eisini eitt menniskjansligt og sam- felagsligt virði TAÐ eru bæði fyrimunir og vansar við at búgva einum lítlum og lutvíst isoleraðum samfelag. Vansar eru m.a. hetta, at vit „kenna“ oll hvor hava oftani ilt við at virða hini fyri eru og kunnu. Øvundsjukan og kendi tningurin í Jantelógini „tú skalt ikki halda vísa seg at hava góðan vera nakað nettup einum lítlum landi sum en fyrimunirnir eru eisini nógvir. Spurn he er bara at duga at síggja og virðismeta teir. Og her setir nettup filmurin um Ingálv hol á nakað áhugavert: hetta at vit t vit halda okkum kenna hesi skapandi sjáttandi fólkini - als ikki kenna tey ella tað tey avrika - og her letur so filmurin dyrnar fyri okkum. Eftir at hava sæð henda frálíka itur tú eftir við eini kenslu av bráddliga at hava fingið ein nýggjan vin og granna - eitt ærligt og ediligt menniskja, sum umframt at hava stórar listarligar gávur, eisini hevur henda so týðandi eginleikan: áhugan og stóru virðingina fyri oðrum menniskjum. Filmurinum Ingálv av Reyni eigur at vera eitt fyridomi um, hvussu vit kunnu lýsa og virða nógv onnur av okkara skapandi fólkum og annars fólkum, sum hava gjørt seg galdandi á ein ella annan hátt. Nú tosað verður um at orða ein mentanarpolitikk - kundu slíkir filmar um aðrar núlivandi foroyingar verið ein sjálv- agdur táttur. Tað hevði verið gott fyri bæði útíðina og eftirtíðina. Gott í tykkum, ið lótu nar inn í spennandi heimin hjá ingálvi 1 OM. Sosialurin den Abyrgdarblaðstjóri: Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen kov Blaðfólk: M Bertholdsen, Turid Kjølbro Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson ítróttarskrivari: Emil L. Jacobsen Myndamenn: Jens Kristian Vang Alvur Haraldsen Utgevari, uppseting og prent: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, | 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post & sosialurin.fo Eitt fullveldi i andgletti! Verður kanningarúrslitið - hvítbókin - objektiv? Sum vit mongu høvdu væntað tað. so sigur sein asta kanningin. at fullveld ISUppsko tið hjá landsstýris samgonguni er í andgletti millum førovska fólkið. So erð "JOrd ein roynd n | Jar Sanskift st Á te O KK skil FIK » iv H d poltukar test eir stívrendir enn. lagmaður og vara løgmaður. tann seinasti ikki nst da um sitt full veld sum førir til »loys ing« frå Danmark - men tað vil Førova fólk ikki. Fólkið vil ikki ganga so skjótt fram á hest leið. sum samgongan hevur sett sær fyri. tí fólkið vil framvegis vera í ríkis- felagsskapinum. Hetta er av ymiskum orsøkum, men kanska einamest tí vit kenna avleiðingarnar av hes- enn lækkandi „ ella tað, sum er munandi verri Føroyingar hava íkki gloymt búskaparkreppuna. tá fiskurin sveik. Men ill viljjn móti Danmark, sum stóðst av millum øðrum bankagøluni, hann fara vit at gloyma, sum frålidur, tað er gott. Tann bylgjan av ringum kenslum, sum sam- gongan hevur bygt sítt full veldisprojekt á, hon tónar burtur fyri dagliga veruleik- anum. sum dogg fyri sól Skal nakað skilagott koma burturúr hesum ætl- anum er alneydugt, at vit føroyingar finna eitt felags tad vil siga, at føroysku polittisku flokkarnir sam ráða seg ul eina loysn, sum helst alt løgtingið kann taka undir við sum grundarlag fyri teim samr áðingunum við Danmark, sum standa fyri framman. Í hvussu er mugu teir fýra stóru flokk arnir vera samdir. Nú hevur Sambandsflokkurin loksins ásannað - sær tað út til - neyðugt er við stórri sjålv- stýri og nýggjari avtalu við Danmark. Sambands flokkurin flytir seg helst eis- int í hesum máli Tað, sum best tekin er um eftir kanningini hja FYND, er, at ein meiriluti av Føroya fólki ynskir møguleikar fyri stórri sjálvstýri innanfyri karmarnar av ríkisfelags skapinum og undir donsku grundlógini. Hettar vil í praksis Føroyum sjálvstýri á so gott sum oll um økjum, samstundis sum 11 IKKI um oðrvísi og SEN, SO geva vit varðveita okkara rætt indir í Danmark. Ein lóg. har vit stýra utviklinginum sjálv ettir egnum tørvi og ynski sambært fólksins vilja, salsiðis á Ikki verður farið fam skjótari enn bú skaparliga/figgjarlis svarligt, og uttan at við fólksins vælferð. tað per t HVSIT elsið Fullveldisup tud ll KU SI I við føroyskart erundlóg frå tekur okkum nærum øll rætundir í Danmark. og verður tað fyrst viðtikið. so endist ikki ri j m vit so fåa 5 åra ella ára tíð so skerst at vit tá hav; veerðandi við SR EIÐ tað ikki burtur, tikið fyrsta og stigið til »loysingina Tad, sum vit tå kunnu vænta okkum frá ella í Dan mark, er ikki longur sam bært nøkur rættindi. tí tey fella burtur. Nei tá kunna vit bert dúva uppá vælvild, hjálp ella onkur vil kalla tað olmussu. Og hví skal Dan mark tá vera so gávumilt? Vit eru einki uland í orðsins týdningi. Tað kann tá blíva rættuliga mannminkandi at skula biðja um hjálp. um fiskurin svíkur aftur. Og fullveldisproklamati ónin við heimastýrislógini vendari á høvdid, so vit út- delegera målsøkir til Dan- mark at umsita fyri okkum. er tad verunliga sjålvstyri? Er tað ikki fyrst og fremst bara ein proklamatión. sum kostar okkum? Hví skal Danmark vilja vera við til slíkt? Nei, vilja vit »loysa« við at proklamera fullveld 10, so vera vit at umsita og gjalda sjálvir. Onnur skulu ikki tá gjalda fyri okkara yvirstoltu tjóðskaparkenslu Tað kann ikki vera mein- ingin? Seta vit okkum so stór og stolt mål, so vera vit sjálvi at gjalda herfyri. annars er stoltleikin burtur, tó fyribils sær tað til, at tað vil Føroya fólk ikki. Fólkið metur mål ið órealistisk to gvil ikki gjalda prísin herfyri. Eina helst ti, hetta er at >gambla< við vælferð okkara - vit kunnu missa lívsfrælsið fyri at náa fullum tjóðarfrælsi. og tá kann meira vera mist fyri minni hjá einstaka før oyinginum. Slíkt eigur ikki at vera ein trúðarspurningur. Vit skulu fyrst og fremst syrgja fyri, at politikkurin miðjar eftir at geva hvørjum einstakum føroyingi góð og sømulig livikor her á klettunum. Síð- an má tjóðskapurin koma at rætta seg hareftir. Hava okkara politikarar sæð spírar til nýggjar inn- tøkur og ella varandi olju- ríkidómi. so latum okkum prógva hetta fyrst, áðrenn vit taka ov stór stig á loys ingarleið, sum vit kanska seinri koma at angra, vendist ikki aftur Fullveldið er ikki nókur tres at minka blokadu tudulin ur Danmark. I held ur ikki fyri at yvirtaka ta og ta t fyri verður e il | pensionirnar við. bøta um ietlsuverkið við. gera åbøt ur á skúla við. lønina hjá lågløntum við o.s.fr. Kanska er júst hetta. sum Føroya fólk hex ur varnast longu nú? Og fólkið ynskir ikki klassa samfelagið aftur Føroya fólk vil ikki full ella >loysing< fyri ein hvønn pris. Tað vóni eg er gingið upp fyri politikar- um okkara. So tað skal vera min von, at andstødan og samgongan vid løgmanni varaløgmanni á odda nærkast hvør øðrum, soleið- is at eitt samt løgting kann senda teir til Danmarkar einaferð komandi ár at sam- ráðast okkara alra vegna. Tað vildi verið okkum til sóma sum fólk Hartil skal tað vera mín von, at kanningarurslitid, sum tænastumenn landsins í løtuni leggja stóra orku í at fremja. helst so sakliga sum gjørligt, verunliga verður so objektivt og óheft av partapolitikki, at alt Før- oya fólk kann hava álit á verkinum. Tá ein hoyrir, hvussu politikarar snara kanningarúrslitinum til egn- an fyrimun, so ger ein sær sínar tankar um, hvat ið kann fara fram aftan tjaldið? Og hartil lesa vit í Sosi- alinum 21.4.99 hvussu tann av varaløgmanni útnevndi rithøvundurin til >Hvítbók- ina« úttalar seg um uppskot javnaðarfloksins til loysn á ríkisrættarmálinum. Hesin annars frægi skemtarin nýtir orðalag sum: >standa sum hava bitið í lort og fupp og svindul úr enda í annan< og líknandi ósakligt. Heldur harra Skaale, at hetta fær erkið betra tað veldið og (GRAFISK AR Í Tel +298 31 95 40 Fax +298 31 75 41 Alt innan prentlutir: Maf“ jakzac& post olivant.fo Bireir Mohr okkum onnur til at meta hann sum ein oøbjektivan tænastumann skrivandi Hvítbók varaløgmans? Um Sjúrður Skaale ikki kennir fremstu stevnumið Javnaðarfloksins. og sjálvt um uppskotið um sjálvstýr- islóg ikki stendur í læru- bókum hansara, so kann tað væl vera, at tað kann nýtast álíkavæl. Minst til, at heimastýrislógin stóð ikki í nakrari lærubók í 1948. Men einki fólk hevur ment seg so nógv og so skjótt. sum vit undir hesi nú for- eldaðu lóg. Vit eru komin úr fátækra- samfelagnum í vælferðar- samfelagið. Gævið vit kundu einst so frætt, at vit ikki enda aftur í fátækra- dóminum. Tað er ikki so langt síðan. og enn eru fleiri á lívi. sum minnast vesala- dømid, og foreldur okkara upplivdu tað upp á sín egna kropp. Tí er hettar álvarsmál fyri Føroyar og føroya fólk, sum telva verður um í hesum tíð- um Birgir Mohr Sandi .OYSN