mikudagur 28. apríl 1999síða 7

Nr. 79 — 28. APRÍL 1999 tíðindablaðið av yrkingum frá býum og støður, har hann hevur verið. Eisini til evnir og persónar. sum eru uppi í tíðini. Tað er sum hann ikki fær bara sær. Hann má geva tað frá sær aftur, ið hann upplivar >her og nu« Oftast er eitt »eg«, ið sig- ur frá, men rkinein hevur ongantíð ein av gjørdan bod- skap at bera. Heldur endar hon i eini andsøgn ella fær eitt skemtiligt snar at enda. Alexandur er ikki so at seta i bås, men yrkingar- savnið »Havnarliv« frá 1984 skilur seg burtur frá hinum søvnunum hjá hon- um, og stendur á einum bási fyri seg sjálvan. Sjálvandi kann ein siga, at heitið á bókini leggur upp til tað, og tey, sum bara hava skeitt í savnið, síggja, at hann setur yrkingarnar ødrvisi upp. Her eru 27 yrkingar, settar upp sum smá prosabrot. Kortar reglur millum lodd- rættar jaðarar, og reglurnar eru ikki mangar, liggja um 10 reglur hvor yrkingin. Hóast = savnið eitur >Havnarlív<, og um helm- ingurin av yrkingunum bera heiti, ið staðfesta tær til Havnina, vaksa fleiri av teimum úr heitinum. Hetta er eitt heilskapað savn við vøkrum og neyvum mynd- um og einum felags poet- iskum tóna. Tíðin hevur einki tært av teirra fríska ungdómsliga dómi. Tað var ein stór og gleðilig hending. tá ið Alex- andur av álvara fór at brúka sín lætta poetiska penn til barnayrkingar. = >Kannu- bjølluvisur« frá 1977 duttu sum regndropar á turra gjørð og vóru skjótt fólka- ogn. Her var Alexandur komin á ein bås, har hann trervst. Eitt træ við greinum, ið góðar floytur skórust úr, ella Marita Øre og Jensa Toftegaard lósu upp yrkingar, upprunaligar og týddar ein veit við sóljum, har lát- urpípurnar lótu seg skera og lótu. Síðan eru fýra søvn komin frá hansara hond við barnarímum. Sum nevnt vísti Alexandur longu í fyrsta savninum, at hann hevði áhuga og eisini hegni at týða klassískar yrkingar. Til stuttleika kann nevnast, at <Elskar tú menniskjað" eftir Nis Petersen, sum var við í <Nón", er nærum 6- broytt tikin við í <Anydy- omena”. Alexandur hevur øll årini lisid yrkingar, gamlar sum nyggjar, og nakrar hava bit- ið seg so fastar, at hann mátti týða tær. Soleiðis skal tað vera og gerast. Bæði søvnini >Lógvalest- r< frá 1996 og >Anydyo- mena« frá 1997, tilsamans 99 yrkingar frá Kristi føding og eisini frá okkara old. eru í odd og egg valaverk. Tey lata seg lesa av øllum menn- iskjum. og oll finna fleiri enn eina yrking, sum verður verandi hjá teimum. Minn- ist, tá ið eg hevði lisið >Lógvalestur<, at eg hugs- aði um, hvat Chr. Matras mundi sagt, og eg sá fyri mær, hvussu eyguni vuksu í andlitinum og vætaðust. So liðmjúkt og vakurt kann føroyskt vera. Í »Rithøv- undabókini< endar hann få- orðaður um seg sjálvan: >Og síðani 78 havi eg verið lærari í heimbygdini. Og næstan alla tíðina havi eg lisið bøkur og roynt at skriva. Og yrkt og umsett sálmar og sangir og barna- rímur og ordiligar yrkingar. Og vidhvørt hevur tað eydnast<. Alexandur endar Eftirorð í »Anydyomena« við hesum orðum, og tað vil eg eisini: <Vónandi fær onkur lesari gleði av hesum tydingum, sum eg í anda Keats lati frá mær við orð- unum: A Thing of Beauty is a Joy For Ever, Steinbjørn B. Jacobsen millum annad um skaldskap Alexandurs. segði Tað er sum Alexandur ikki fær bara sær. Hann má geva tað frá sær aftur, ið hann upplivar „her og nú“, segði Steinbjørn B. Jacobsen, rithøvundur, um skaldskap Alexandurs Gentukórið yngra undir leiðslu av Jens Mortan Mortensen sang sangir úr savninum Mánadags- Mortan, ið er yrkingar eftir Alexandur og løgum eftir Jens Mortan Signar í kvødu til Alexandur: - Tú hevur ríkað føroyskt mentanarliv Mangan hoyra Vil fremmandafólk siga, at í Fuglafirði er og hevur altíð verið eitt ríkt mentanarlív. Vit, sum búleikast í hesi bygd, hugsa neyvan um, at so er, tí soleiðis hevur altíð verið, og vit hava ikki givið okkum far um tað, og ongantíð sammett okkum við aðrar bygdir ella býir Men óivað hava nevndu fólk rætt í tí, tey siga Fuglafjørdur man teljast millum mentanarbygdirnar/ býirnar í Føroyum, har fólkið hevur dugað at mett um týdningin av einum rík- um mentanarlívi. Tónleikalívið hevur altíð verið ríkt í bygdini. Onkur hevur sagt skemtiliga, at í Fuglafirði var harmonika í hvørjum húsi, og minst eitt av húsfólkunum dugdi at spæla. Maður kemur í mans stað, so hevur eisini verið á ment- anarøkinum. Tónleikalívið mentist sum árini gingu. Vit áttu undangongufólk. ið brúktu alla sína fritid, uttan at fáa eina krónu aftur fyri til t.d. at menna sangin í bygdini. Kann ikki lata vera við at nevna ein teirra - Herluf Berthelsen, sála Aðrir ungir dugnaligir menn tóku vid, tá ið teir eldru løgdu frá sær, og væl hevur vignað. Hvør bygd ella býur i Føroyum á stødd við Fuglafjørð eigur í minsta lagi fýra ymisk sangkór. sum vit eiga Vit hava í mong ár havt hornorkestur, sum hevur prógvað sín dugnaskap Fuglafjarðar skúli hevur altíð tað eg veit um, dugað at sæð virði i mentanarlivinum i bygdini Vit hava ått dugnaligar lærarar og eiga teir framvegis, ið hava skapt áhuga fyri tónleikinum Kommunalu myndugleikar- nir og landsins myndugleikar hava stuðlað væl, og hava sostatt verið við til at ment henda partin av mentanarlívinum Sum 10 ára gamal flutti eg saman við foreldrum og systkjum heim í Gjógvará at búgva. Í grannalagnum búði ein smádrongur, sum æt Alexandur. Eg minnist hann sum ein fridaligan smådrong, ið hevði stóran áhuga fyri fótbólti, og í hesi ítróttargrein = var hann dugnaligur. Men hann hevði eisini áhuga fyri øðrum. sum fáir aðrar smádreingir ella smágentur høvdu hann hevði áhuga fyri yrkingum, og yrkti sjálvur sum heilt ungur. Hesar yrkingar eru at síggja í gomlum barnablødum, og týðiliga kemur til sjóndar. Stór utsøla av antikvariskum bókum - føroyskum og donskum at hetta var ein gåvurikur drongur Mangan hendir tað. at slik gávurík fólk vísa sín kynstur eina stutta tíð, so verður = hildið = uppat Soleiðis var ikki við Alexanduri. Hann yrkti ein hóp. og gav tað ut, og ikki bara fuglfirðingar tóku tað til sin, nei allir føroyingar Tey, 10 høvdu gott innlit i hetta økid, virdu tað høgt, 10 Alexandur skapti. Alex- andur fekst eisini vid at umseta utlendskar bókmentir til føroyskt, og ein av okkara fremstu rit- høvundum metti Alexandur sum besta týðara í landinum. Smádrongurin, sum sendi sínar fyrstu yrkingar til barnablaðið. hevur yrkt ein hóp av yrkingum, 10 føroyingar hava tikið til sin. Yrkjarin Alexandur Kristiansen fyllir fimti år og í tí sambandi er skipað fyri hátíðarhaldi. Aftur eitt prógv um, at fuglfirðingar virða tað arbeiðið. ið verður gjørt innan mentunarlívið Hesa ferð er tøkkin vend ímóti tær fyri tað megnar- arbeiðið, ið tú hevur skapt, sum hevur ríkað føroyskt mentanarliv, segði Signar á Brúnni millum annað í kvødu til Alexandur I) JACOE DS Vaglið 1 Tlf. 31 10 36 Til dømis: Kostn.: N. Andersen: Færøerne 1600-1709 við tveimum kortum. 1895 1190,- Brú, Hedin: Fastatøkur - Varðin, 1935 200.- Dahl, J: Føroysk mållæra til skúlabrúks, 7908 400,- Danielsen, Victor: Av vatni og anda, 1928 150.- Debes: Færøæ á Færøæ reserata, 1903, innb. 500.- Djurhuus, Hans A.: Beinta, /92 500,- Djurhuus, Hans A.: Ævintyr, 1929 350.- Hoydal, Karsten: Myrkrið reyða, 1946 150.- Jakobsen, Jakob: Etymologisk ordbog over det Norrøne sprog På Shetland, /92/ 3000.- Joensen, Robert: Bøleidin 200.- Matras, Chr.: Heimur og heima, 1933, talmerkt 400,- Patursson, Jóannes: Grábókin v/ fl., 1937 250.- Patursson, Sverre: Færøyskt Bókatal, 7905 50.- Rasmussen, R.: Sær er síður á landi, 1949 200,- Schrøter, J.H.: Tjaldre, Et politisk flyveskrift I & 2. 1893 500,- Swift, Jonathan: Ferð Gullivers til Pinkulinganna, 1922 300.- Tu, Torvald: Gift teg 100,- Følv. ym. årg. 1940- 3-44 45-54-57-58-59-60-64-87 pe