fríggjadagur 30. apríl 1999síða 23

"Nakrir av okkara sameindu frá 2. Heims- bardaga eru í dag í ferð við at sorla alt tað, vit hava bygt upp." Nakað soleiðis segði Milosevic, leiðarin hjá serbiska fólkinum (sum vit vita bardist manniliga móti Hitleri í síni tíð) seinasta friggjakvøld í SVF í eini samrødu við am- erikanskan tíðindamann, og Milosevic ristist ikki á hondini. Hann hevur karisma, útstráling; men tað er tað jú so nógvir bandittar sum hava. .. Hver er óndur og hver er góður? Vit smáu menniskju verða tveitt higar og hagar av professiónellu propaganda- maskinuni hjá báðum pørtum og lata okkum onkusvegna tøla til at halda tað, teir vilja hava okkum at halda. Konto Kosovo Tíbetur líða føroysku loftmiðlarnir ikki av sama krígsdelirium, sum BBC ger - føroysk børn hava eisini følilsir. Skilið í Kosovo er so ræduligt, at hesin líti ummælarin ikki kann lata vera við at heita á Nato um at steðga bumbingini beinanvegin og loysa trupulleikarnar á ein meira siviliseraðan hátt. Hvat maktar eitt so lítið land sum Før- oyar í heimsins hurlivasa? Vit makta nakað. Og tí fór SVF undir innsavningina sein- asta leygarkvøld. Nógvir løkir smáir gera stórar áir. Pengar eru góðir; matur og mo- ralskur stuðul er góður. Og lat okkum evt. taka nakrar lostaðar Kosovo- familjur upp higar og innlima tær í foroyska samfelag- Jógvan Arge, programmleiðari í Utvarpi Foroya, heilsar nýggju út- varpsstødini væl- komnari. Hann held- ur ikki, at hon er nøkur hóttan móti 40 ára gomlu útvarps- stødini, Utvarpi Føroya. Tad hevur eydnast væl at byggja UF upp til stødina, hon er í dag. Vit hava 40 ára royndir í at gera útvarp, og kenna tí ikki nýggju útvarpsstøðina, Atlantic Radio, sum nakra hóttan, sigur Jógvan Arge, programmleiðari í Útvarpi Føroya Jógvan Arge sigur tað vera løgid, um ÚF ikki fer at klára at fylgja við í menningini saman við øðrum útvarpsstóðum. Hann sigur, at ÚF fer at halda fram at senda so breitt tilfar sum møgu- ligt, eins og kravt er fyri eina almenna útvarpsstøð. Hetta ger, at okkurt verður til øll, í staðin fyri, at støðin leggur seg eftir einum ávísum lurtaraskara. Hóast Atlantic Radio fer at senda alt samdøgrid, heldur pro- grammleiðarin í ÚF heldur ikki hetta vera nakra hóttan móti hansara stød. Hann sigur, at tað enn ikki hevur verið umrøtt, um UF skal nýta longri senditíð, men hetta heldur hann væl kann koma upp á tal Maður kemur í mans stað So hvort sum Atlantic Radio mennist, fer støðin at fáa brúk fyri alt fleiri følkum, og hugs- andi er, at onkur, ið framman undan starvast hjá UF, fer í starv hjá kappingarneytanum, Atlantic jp Radio. Men heldur ikki hetta sær Jógvan Arge sum nakra hóttan móti UF. Hann nýtir gamla orðatakið um, at maður kemur í mans stað, og sigur, at eingin trupulleiki skuldi verið at fingið nýtt fólk við góðum evnum At enda vísir Jógvan Arge á, at tá sjónvarpsfelagið byrjaði at senda i 1979, fekk UF ein kapp- ingarneyta. Men hetta gav ongar trupulleikar hjá ÚF. og tað væn- tar hann heldur ikki, at Atlantic Radio fer at geva ið. Tá muga vit góðtaka teirra sterku turkatrúgv uttan fordómar og sekterismu. Tað sigst um jugoslavarnar, sum vórðu tveittir í nasistisku fangalegurnar á sinni, at teir vóru tað fólkaslagið, sum longdist verst heimaftur av ollum. Teir troyttaðust ikki av at syngja sínar syrgiligu sangir og at gráta eftir heimlandinum. Tað fær meg at hugsa, um vit heldur áttu at sent foroyskar húsasmiðir niður við foroyskum elementbarakkum at smekka upp eftir fáum døgum. Sendingin Konto Kosovo var væl frá- gingin. Nakað heilt nýtt var tað góða rúm- ljóðið í studiinum, men ov drúgt var tað fyri ótrenaðar sjónvarpshyggjarar. Tó var sendingin ongantíð lættisoppur ella smartness. Har var ein døkkur tóni aftan fyri alt stásið. Men hvat skuldu vit gjørt uttan føroysk listarfélk, tónleikarar og skøld? Eg spyrji bara. Tað er altíð nakað "yvirflatiskt" við sjón- varpi, sum mær ikki dámar. Ein fasada. Tað veri seg við gudstænastur ella undir- hald. Tú saknar ond, kanska sál, nakað, sum er ektað, og sum tú kanst gloyma teg burtur í. Onkuntíð eru tó glottar. Eitt tað vakrasta brotið hetta kvoldið var Enekk við sínum Balkansangi. Heimligi dunnuhylurin Vælgerandi er tað í ollum krigshurlivas- anum at kunna venda eygunum inn eftir móti ti heimliga dunnuhylinum. Tú stend- ur og málar eitt vindeyga, og hevur satt at siga ikki lurtað nógv eftir útvarpinum sein- astu dagarnar, men nú verður tú tikin við Edvardi Nyholm Debes Kring Tónleikin og gloymir alt um vindeygað. Edvard, sum er totalt ósnobbutur, hevur frímóð at greiða fólki frá nokrum so ab- straktum sum tónleiki. Tað ger tað ikki verri, at hann er farin at gera sær ómak við foroyska málinum. Ferðslutátturin er (hóast country-løgini) ein sera góð og pedagogisk sending - alt annað enn keðilig. Aftur og aftur viðger hon okkara koyrimoral, og tað er neyðugt. Dreymurin hjá Ferðslutrygd er O ferðslu- andlát. Í sendingini eru fjålg handskarúm, O-promillur og Sofus, sum faðirliga leggur okkum lag á, hvussu vit á eymasta hátt handfara okkara elskaða skatt. (Bilin). Eitt pluss er, at fólk sleppa at senda spurning- ar inn og fáa teir vidgjørdar. Svartur Sannleiki "Tað er nakað heilt serligt við várinum," sígur Ingálvur av Reyni, og tað muga vit øll ásanna. Eg mátti síggja filmin hjá Dánjal Høj- gaard og Hans Petur Hansen um okkara stóra málara aftur. Og hví skal tað vera bannlýst at rósa einum føroyskum filmi á altjóða stoði? Ella at brúka stór orð? Vit hava ríkiliga nógv av hesum her, at eingin verður rós- tur, fyrrenn hann er deyður - ella eftir at útheimurin hevur fingið eyga á hann. Frá fyrsta sorgblíða tónanum í tí vakra eyðkennislagnum hevur filmurin fangað hyggjaran; og tað undurfulla hendir: tú gloymir teg burturi. Vit eru á ferð. Uppi í teimum føroysku fjøllunum, og brimið stendur í grasið. Men her eru ongar bíligar effektir - ongin fasa- da - nattúrumyndirnar eru einans við fyri at leiða hyggjaran inn í universið hjá Ingálvi. Allatíðina hoyrir tú listarmannin greiða frá (á havnarmáli, tá tað er best). Tann svart-hviti filmurin úr (giti eg) 1950-unum verður pakkaður inn í tann perfekta tón- leikin, (hver hevur gjørt hann?), har ein einslig klarinett grætur tann ævinliga ivan hjá listarmanninum út í loftið. lvin er har, ivin um tað at fara burtur at læra eitt fak, sum neyvan nakrantíð kann koma at breyðfoða teg og tíni. Ivin og ótt- in fyri, at tú gert annað enn "biksar við bagatellir," stutt sagt bardagin í listini. Pínan og livskreppan Listarmaðurin tekur okkum við inn i ar- beiðsrúmið og vísir okkum, og takk eigur hann fyri tað. Hann ger tað við eyðmýkt og uttan at vilja behaga. "Lívið er betri at liva, tá tú hevur alt í lagi við fólk", sigur hann einastaðni. Hesin filmurin hevur ond og gevur sær tíð. Dánjal Hojgaard og Hans Petur Han- sen hava gjørt eitt megnarverk, sum hev- ur uppiborið eitt sjálvstoðugt ummæli frá fiimskonum fólki. So hervið er bólturin blakaður víðari til onkran annan. Steintór Rasmussen og Rigmor Dam skiftast um at skriva Utsjón