mikudagur 12. mai 1999síða 19

A Nr. 63 — 1. APRIL 1999 tidindabladid 19 Hugleidingar frå orgulbeinkinum Eg læs herfyri greinastubba í Dimmalætting við heitinum “Kirkjutænarar trota.” Fundur hevur veriði felag num “Kirkjuráðslimir", har m.a tørvurin á kirkjutænarum og organistum varð viðgjørdur: og havi eg í hesum sambandið hug at koma við nøkrum við merkingum Tad er glediligt, at føroysk kirkjuráð hava í hyggju at betra um støðuna. Nógvar kirkjur hava útvegað sær stór og góð orgul, ja. í ver uleikanum finnast valla so nógv bæði smá og miðalstór orgul í løndunum, vit plaga at samanbera okkum við Fleiri kirkjur eru reistar sein astu árini — bæði vakrar í út sjónd og við alskyns fasilitet um, so sum varma, koki. fund arhøli og skrivstovu. Kirkju ráðini ynskja sær kvalitet I tí kirkjuni, har eg spæli eru ikki færri enn 10 kirkjutænarar Nógvar tænastur eru, og mang an koma tær "í tørnum” Kirkjutænararnir hava gjørt sær tímatalvu, har alt árið er býtt í passaligar eindir, so at eingin verður ovbyrjaður Samarbeiðið er fyrimyndar ligt, og longu nú er summar frítíðin við at vera løgd til rætt is. Bert hjá tí eina kirkjutæn aranum, organistinum, hongur ferian sum altíð í einum kløn um tráð, tí hvar finnur tú ein. sum í hægstu summartíð við 2-5 brúdleypum um vikuna, 6 8 konsertum, jardarferdum, Olavsøku pluss øllum "tí fasta" vil binda seg sum avloysara? Higartil hevur tað gingið við at undirritaða gevur hesum tólkunum ókeypis innivist Kirkjuráð okkara, sum er ógvuliga positivt, veitir kirkj utænarum sínum eina lítla sam sýning fyri ómakin og fyri at skula vera til taks alla tíðina og organisturin fær tað, 10 svar ar til eina knappa arbeiðsmann aløn Tidirnar í Førovum eru broyttar og dagarnir, har man i åravis fekk okkum at binda íkkum fyri kr. 300 um månan, er farin Hetta hava fleiri kirkjuráð sæð, og av tí at alt kirkjulóg arkompleksið hevur sveimað í leysari luft leingi, tí at ongar lógir vóru samtyktar, hava nøkur kirkjuráð verið noydd til at taka sakina i egnar hendur fyri at fáa allar tænasturnar at "koyra” árið á tamb - uttan ampa og drál Tad er óivað beskeðinheit hjá føroyingum at seta seg aft an fyri eina urgu og spæla í eini kirkju", sigur formaðurin í "Kirkjurådslimum”. Eg haldi, at hann bara lutvíst hevur rætt Vit hava ein hóp av ung dómi, sum dugir at spæla klav Sjålv havi eg tey seinastu tíggju árini undirvíst fleiri gåvurikum næmingum; tíverri eru flestir teirra farnir av landinum fyri at læra meira ella fyri at læra onnur fak td. til prest, verk frøding, kandmag. Onkrir hava fingið sær akademiska útbúgv ing sum organistar og virka nú í Danmark, Norra og Svøriki I Føroyum hava teir ongan kjans uttan so, at kombinerað størv verða sett, har ein t.d. er hálvur musikklærari. hálvur kirkjutónleikari Í áravís hava bæði fátæk og rík foreldur goldið einar 2000 kr. árliga fyri at barn teirra kundi læra at spæla t.d. klaver í Musikkskúlanum. Summi hava koyrt barn sítt 100 km, um vikuna ella aðru hverja viku. so tey kundu fáa frålæru í orgulspæli frá undirritaðu; tey hava keypt instrument og nótar og børnini eru ógvuliga moti verað fyri at spæla ul guds tænastur/møti. Eisini eru vaksnir unglingar, sum sjálvir koyra langa leið. verða undir vístir eftir arbeiðstíð og gjalda allar útreiðslurnar sjålvir - fyri at kunna nøkta orgulspæli í eimhvorji bygd (Bara tað at læra at spæra við pedal á brúkarastøði kres ur tað sama sum eini 10 teldu kovrikort.) Men - og nú kemur tað - tey nógvu kirkjuráðini eru ikki enn vorðin greið yvir, at kval- itetur kostar. Kvalitets-kirkjur er/keyboard og orgul kosta, kvalitets-prestar kosta, kvalitets-orgul kosta Føroyar eru við fúkandi ferð farnar inn í teldu-øldina. Kort ini tosa summi fólk. sum sjálvi hava eina góða almenna løn, í ramasta álvara um, at í Før oyum skula kirkjutænararnir ongar samsýningar hava — tað er "ófaroyskt". kanska bein leiðis ókristiligt og í øllum føri forkastiligt Sum eina parentes kann eg nevna, at ein danskur organist ur, sum hevur aðra høvuds vinnu. fær einans 30-40% av eini organistløn. Og sum enn eina parentes - so haldi eg, at nógv í tí danska systeminum haltar, men har hevur tú ikki loyvi til at hava tvey full al menn størv samstundis Tad skal eingin ivi vera um at eg haldi tað høgt í metum at kunna gera eina tænastu fyri onkran fyri einki. (Skrivandi fólk í Føroyum arbeiða mest ursum altíð fyri einki) TO vita oll, at tað nú á dog um er heilt natúrligt at gjalda fólki fyri at spæla t.d. til dans í einum brúdleypi. Fløgur verða innspældar, útvarpið ger upp tøkur av morgunlestrum, gud stænastum, rocktónleiki. gosp el, symfonium etc. Alt verður gjørt fyri løn Alt í lagið við at ymsir kirkj umusikkskúlar vitja hendan vegin og halda skeið og frálæru í kirkjutónleiki Tað er teirra áskoðan og mín at tað er nóg mikið og fremsta uppgávan, at ein organistur lærir seg at spæla sálmarnar væl og virðiliga: men ein sann roynd er tað, at sjålvt hetta tek ur meira enn ár at læra Tad eru glottar. Okkurt fram ggid kirkjuráð gjaldir við rleði fyri frålæruna, ein av teirra ungu spælarum fær. Eitt gott hugskot Onnur eru ikki smálig við pengum til nótabókur. Eg haldi, tað kundi verið rímuligt við tær smáu kirkjurnar at goldið tím aløn, td. eina arbeiðismann aløn fyri ómakin ( í skrivandi løtu er henda kr. 76,62, heilig dagar kr. 153,24). Tað heyði Oddvor Johansen verið tekin um nýhugsan Í dag havi góðar næmingar ( næmingar sum uttan hóvasták klára eina gudstænastu), sum ganga í skúla og væl kundu hugsað sær at forvunnið sær eitt oyra Teir fáa hvorki nótar, koyr ing ella nakað sum helst annað, hóast teir venja eins nógvar tímar, sum ítróttarfólkini gera (tað er neyðugt). Teir fyrireika seg, eru nervøsir og spæla kanska bæði í summarfrítíðini halgidagar og høgtidi Tað undrar ikki undirritaðu at teir gevast ella missa hugin og heldur fara at egna, lossa ella standa í einum pylsuvogni, ella fara út leygarkvøld at stuttleika sær saman aldrum sínum '2 Ungar evna við javn Tað er eingin kunstur hjá vaksnum fólki í føstum góð um starvi at spæla fyri einki í Føroya kirkjum. Hetta er ul tradition, og onkur einstakur kennir tað enntá sum eitt kall Men eg vænti. at um ikki fø oysk kirkjuráð broyta hugburð og síggja fyri sær, F at allar tær minstu kirkjurnar við hetta lag kunna verða noyddar til at taka ul takkar við einum transist orapparati afurvið sálmasang inum,tá var betur ført var, men at emans varð sungið uttan undirspæl Harra num til æru at einki ljóð Oddvør Johansen Tórshavnar Bátafelag skipar fyri: Reggatasigling og fiskikapping Rættiligt lív er aftur komið í Tórshavnar Bátafelag, sum varð endurstovnad 1. april í fjór. Í komandi mánaði skipar felagið fyri tveimum tiltókum, bæði í Havn og á Tvóroyri SVEINUR TRÓNDARSON Tað kann av sonnum sigast verða komið rættiligt lív í gamla Bátafelagið hjá havn- armonnum. Felagið hevði ligið bakk í mong år, tá menn í fjør tóku seg saman at endur- stovna felagið við tí enda- málið, at fáa lív í aftur. Og ikki kann sigast annað enn at tað eydnaðist til fuln- ar, tí limaslisti felagsins tel- ur í dag 0. u. 275 limir. Eftir = endurstovnanina fekk felagið nýggja nevnd, og eitt tað fyrsta hon tók stig til var at fáa eina avtalu við Tórshavnar Býráð um leigu av hølum á Bryggjubakka 20. Hesi hølini eru nú ístand- gjørd og har hittast limirnir í Tórshavnar Bátafelag regl- uliga. Opið er hvort månakvøld millum klokkan 19 og 21, og - sum tað sømir seg røtt- um båtamonnum - eisini annanhvønn leygardag, tå tað er harður streymur. Teir dagarnar er opið í felags- hølunum frá klokkan 10 til 12. Av ti at vånaligar umstød- ur - ella rættari - ongar um- stóður eru hjá útlendingum, og føroyingum, fyri tann skuld, sum vitjað við báti í høvudsstadnum, hevur Tórshavnar Båtafelag gjørt hølir til brúsir og we, so- leiðis at fremmandafólk eis- ini sleppa framat vatni og slíkum. Regatta til Tveroyrar Men Bátafelagið er annað enn felagshølir. Í maj mánaði skipar fel- agið fyri tveimum tiltøkum. 22. mai verður regattasigl- ing til Tvøroyrar og 29. maí verður fiskikapping í Tórs- havn. Regattasiglingin verður sum sagt leygardagin 22. mai, og farið verður av Havnini klokkan 10. Siglt verður suðureftir við hamp- uligari ferð, so allir bátar kunnu vera við, bæði skjótir og minni skjótir. Umframt at gist verður í hølunum hjá kappróðrarfel- agnum, verður skipað fyri busstúri í Suðuroy. Ferðin suðurum fjørð kann kanska tykjast eitt sindur long, men fyri at seta trygdina í hásæti, hevur Bátafelagið fingið Thors- havn, Spógvan og Norðlýs- ið at sigla við sum hjálp- arbátar. Tey sum hava áhuga, kunnu tekna seg við at nýta tekningarlepan, sum er aðr- astaðni í blaðnum í dag. Minningarorð Jóhannes Enni, Tvøroyri Jóhannes Enni er farin hevði eg hoyrt, at hann var deyður Jóhannes var barnføddur her á staðnun keypmaður. og bróðir Jóhannesar, Hjørleif. tók handilin eftur pápan Jóhannes valdi sær tað gekk hann uppí vi Móðurmálsund og skjótt så hann, at stórt trot var á tilfari. Tí fór hanr sjálvur fimti undir eina nýggja føroyska le ! rarayrkið sum Hvsstar ejórdist hansara hjartabarr bæði fyri barnaskúlan og framhaldsdeildina Í Bókadeild Føroya Lærarafelags. har hann formaður í 13 ár. gjørdi hann eitt megnar arbeiði og út varð givin hópur av lesitilfari til framíhjálestur. Eitt sum hann hevði sett sær fyri, var at vísa, at føroyskar barnabøkur vóru líka so áhugaverðar sum tær útlendsku. Mangan hevði hann á orð er komið út seinastu ár úrslitunum hjá næmingunum Hann mundi vera tann fy undir eina mid at alt hetta, sum átti farið at sæst aftur landi. sum tc ålpti teim W um lesiveiku á glið nanga aðra staðn gjørdi hann eitt slóðbrótandi Seinastu 19 árini av lærar ndirvísu hann á HF skeiðnum her í oynni. Eins og í fólkas fær Jóhannes har tað skoðsmál inn var og eggjandi undirvísar uppundir ikki bókasavninum n, sum an minst igjøenum arbeiði sítt Heldur ikki skulu gloymast løturnar á lærarasto bæði á lærararáðsfundi 1 Hann hexði eitt so lætt sinni skemtisøgur. sum førdu t hann hevði lagt fri av og á ut aftur samband við bókaarbeiðið Hann hevði mong góð hugsk at føroyska skula lærarar her í sku MESH arbeiddu við tí bókini fáa fígging til útgávuna. so arbeiðið fullført rættskrivingaruppgávur burtur Móði ils orðabókini. Hetta vóru av sonnum hugnaligar lot var skilliga sást. hvussu eldhugaður hann framvegis var í sínum undirvísingarhugsjónum Síðani hann legði frá sær sum lærari í 1993, hevur = € rann lagt fleiri bøkur til rættis. Ut eru komnar bøkur um Regin Dahl. Trónd Olsen og M.: Jacobsen. Og nærum klár til prentingar er bókin um Gudmund Bruun Harumframt er at siga. at hann hesi seinastu árini eisu vevur týtt fleiri barna- og ungdómsbókur, sun handriti á Bókadeild Foroya Lærarafelags Tað er so nógv annað við skúlaskap. sur kundi verið trivið í í samband við Jóhannes Enni. Hann stovnaði Tvøroyrar Kvøld- og Ungdómsskúla, var í samband 16 ár nevndarlimur í Føroya Skúlabókagrunni, var við at stovna Bókamiðseluna og var í 13 ár i blaðstjórnini á Barnablaðnum Men Jóhannes virkaði eisini uttan fyri skúlan. Í út við 40 ár var hann urguleikari í Tvoroyrar kirkju. var í mong ár uppi í skótaarbeiði, var virkin í fornminnisfelagnum var mangan leiðari á útferðum við ferðafólki her á oynni. Jóhannes var ein av teimum stóru í føroyskari skålasøgu, og vil eg við hesum orðum bera honum mína hjartans tøkk fyri tey 30 árini, mær untist at samstarva við hann og fyri hansara vinarlag bæði í ljósum og myrkum løtum. Eg vil enda við hesum ørindinum hjá Karsten Hoydal: Við tíni rødd í oyrunum orðum kvirr sum fræ, eg snúgvi mær á lívsins leið inn í nýggjan dag, og glatast hugmál tíni eld í gloymsku um mín veg, tó nælir fram við gøtur tað, tú legði niður í meg. Við djúpastu samkenslu við teimum, ið eftir sita Karl N. Hansen