týsdagur 18. mai 1999síða 25

Nr. 91 — 18. MAI 1999 Viðmerking: Jagstrið ikki tey verjuleysu tíðindablaðið - vilja tit verja bórn tykkara móti ágangi, so eru stóru hóttaninar at finna aðrastaðni enn millum tey menningar- tarnaðu Fríggjadagin 7. maí viðger Sosialurin á síðunum 7. 8 og 9 støðuna hjá fólkum, sum hava menningartarn og rødrslutarn. Slíkt viðkom- andi sum at útvega háskúla- møguleikar til teirra við menningartarni, og upp- venjingarmøguleikar til teirra við rørðslutarni. Posi- tivt. Ja, gloyma vit eina løtu perfidu herðindini hjá teim- um á Argjavegi móti øllum, sum snýr seg um at taka fulla ábyrgd. so gera tey besta tíðindablaðið í land- inum. Og tað so nógv mest fjølbroytta. Men greinin á síðu 8 í nevnda Sosiali fær meg at seta meg vid telduna og gera ein roynd at koma við íkasti til greiðslu av einum týdningarmiklum spurn- ingi, nevniliga um hetta samfelagið er fyri allar for- oyingar (fyri oll). ella um tað bert er fyri tey útvaldu (hvørji tey so eru)? A síðu 8 skrivar blaðmað- ur grein undir heitinum: Mótmæla bústovni. Og greinin snýr seg um, at Ser- stovnadeildin hevur fingið hús í ávísum grannalagi, og at fólk við menningartarni og øðrum eginleikum skulu búgva har. Fólk í hesum grannalagi hava frætt, at hesi fólk við menningar- tarni eru at meta sum sera vandamikil - eina mest fyri børn, og at tað tí ikki kann góðtakast, at hesi skulu búgva í einum barnaríkum umhvørvi. Fólk hava - sam- bært somu grein - tikið stig til at savna undirskriftir undir einum mótmæli ímóti, at tey menningartarnaðu flyta inn. Nú veit eg ikki, hvor ætl- anin er hjá blaðmanninum við hesi greinini. Um hann skrivar hana sum lið í eini herferð ímóti teimum, sum ikki ynskja tey menningar- tarnaðu sum grannar, ella sum lið í herferð móti teim- um menningartarnaðu, sum bólkur og sum menniskju. Ella um greinin bert er ein av mongum søgum, sum blaðmaðurin skal útvega ar- beiðsgevara sínum. Men tað tykist, sum rættvísger blað- maðurin tiltakið við orðum frá navngivnum persóni, sum sigur seg hava drúgvar royndir frá arbeiði innan psykiatrtiina. Hesin navn- givni aftrar seg ikki við at sáða iva um arbeiði teirra á Serstovnadeildini. Hann meira enn sipar til, at tey á Serstovnadeildini als ikki hava eyguni við hesum menningartarnaðu um nátt- ina. Og so kann lesarin jú válka sær í ímyndum um, hvussu hesi sníkja seg út á nátt og fremja einu illgerð- ina fyri og aðra eftir. Navn- givni sigur, at soleiðis er tað har, hann hevur arbeitt, og soleiðis má tað so eisini vera innan Sertovnadeild- ina. Hóast hann neyvan veit nakað sum helst um, hvussu tey arbeiða innan Ser- stovnadeildina, og á nevnda bústovni. Ein ikki sort ópro- fessionell nidurstøda, sum ein blaðmaður ikki eigur at lata standa óviðgjørda. Við opnum kortum Fólkini í umrødda granna- lagnum hava rætt í tí, at tey menningartarnaðu, talan er um, eru fólk. sum myndug- leikarnir hava valt at hava eitt vakið eyga við. Og tað verður eisini hildið eitt vak- 10 eyga við teimum døgnid runt. Tey finnast, sum halda at myndugleikarnir gera í og so nógv av í hesum sam- bandi. Og annars havi eg, eins og flestu við mær, fult forstáilsi fyri, at foreldur vilja veraja børn síni. at tey hava ampa 0.s.fr. Men at trygdin er ílagi, prógvar søgan millum ann- að. Hesi fólk hava búð eina siðuvegsbreidd frá einum dagstovni í mong ár, mitt í fjølbygdum og barnaríkum oki. Ja, tey hava verið nær- mastu grannar hjá børnum í meira enn tíggju ár. Og eg fari at mæla blaðmanninum til at tosa við fólk úr teimum grannaløgum, har hesi menningartarnaðu = hava búð. Orsakirnar til. at bú- stovnurin flytur í dag, hava nakað við umsitingarligar loysnir. við ognarviðurskifti o.t. at gera - als einki við tey menningartarnaðu sjálvi. Ergo er her einki fjalt undir teppinum, øll kenna treytirnar og kunnu virka sambært teimum, og allir grannar - í tí grannalagnum, eins og aðrastaðni - kunnu kenna seg fult trygg. Nakað, sum blaðmaðurin og nógv onnur við honum heldur skuldu nýtt tíð at hugsa, og kanska eisini skriva um er, um tey menningartarnaðu - umrøddu og onnur við - eru so væl vard mótvegis samfelagnum. Mótvegis okkum øðrum. Kanska eru tað tey menningartarnaðu, --Við hesum fari eg at heita á tykkum, sum eru í ferð við at savna inn undirskriftir og 25 tykkum, sum annars ikki ynskja, at slíkur bústovnur kemur í tykkara grannalag, um at gevast við hesum illviljaðu tiltøkum, sigur Finnur Helmsdal í viðmerking til tað, sum stóð at lesa í Søsialinum fríggjadagin 7. mai sum eru í støðugum vanda fyri ágangi. Sum tann. nevnda grannalagið nú hev- ur hug at fremja, og eisini ágangi, sum er munandi verri og meira hóttandi enn so. Og skuldu vit ikki heldur nýtt tíðina at hugsa um, hvussu vit verja ein verju- leysan minniluta, heldur enn at lata feburin av náði- leysu vælferðarsjúkuni ímyndast í jagstran av sama minniluta. Er pláss fyri teimum Enda vit aftur til spurningin um hetta samfelagið er fyri øll, so kunnu vit við m.a. stødi í greinini á síðu 8 í Sosialinum 7. mai, í hvussu er hava ein vældokumenter- aðan iva. Og um tað kortini skuldi verið pláss fyri teim- um ónormalu, so kunnu vit spyrja, hvar tey skulu vera. Í einum grannalagi eru tey ein hóttan fyri børnini, í ein- um øðrum eru tey ein hóttan mótvegis húsaprísinum, í einum triðja eru tey bert órógvandi elementr. í einum fjórða... Endin verð- ur helst, at vit finna ikki annað stad fyri teimum enn Lítlu Dímun ella Slættanes. Ella kanska hevði best ver- ið. um vit sendu tey av land- inum Nei, tað er ikki nokk bert at vísa samfelagssinni móti teimum fitti, fridarligu og sjarmerandi. teimum, hevði eg nær sagt, normalu ónor- malu hetta má og skal gerast mótvegis øllum. Ikki minst mótvegis teimum, sum spæla við opnum kortum og teimum, sum byrgja upp fyri potentiellu vandunum. Og kanska skuldu undir- skriftinnsavnararnir og blaðmaðurin eisini hugsa meira um teir vandar, sum fjala seg innan húsaveggir, aftan fyri blíð andlit og mangan hátt vird fólk. Har talan er um alt annað enn at spæla við opnum kortum, og her einki verður gjørt fyri at byrgja upp fyri vand- unum. Har oll verjuleys normal og ónormal - eru potentiell offur. Við hesum fari eg at heita á tykkum. sum eru í ferð við at savna inn undirskriftir og tykkum. sum annars ikki ynskja. at slíkur bústovnur kemur í tykkara grannalag. um at gevast við hesum ill viljadu tiltøkum. Um tit kenna tykkum ótrygg i sam- band við bústovnin. so setið tykkum í samband við Ser- stovnadeildina. har ut kunnu fáa bæði frágreiðing- ar, ráð og vegleiding. So- leiðis at eisini tit vera við til at gera alt meira náttúrligt og trygt í oki tykkara. So- leiðis at tit kunnu gera tykk- ara til, at tey á bústovninum fáa eitt betri lív í granna- lagnum. Finnur Helmsdal Fiski- og landsgrunsmarkið Edmund Joensen roynir at sannføra føroyingar um, at vit hava slakað ov tíðliga í marknatrætuni við bretar. Sami maður hevur sum løgmaður sitið málinum nærri enn nakar annar, og skuldu sjónarmið hansara tí viga serliga nógv. Lat okk- um tí hyggja eftir, hvussu málið tók seg upp, meðan Edmund Joensen umsat målsøki0. Løgmansrødan = 1995: “Hóast nógvar fundir á em- bætismannastigi, serliga seinastu tvey árini og sam- róður á ráðharrastigi, er langt partanna millum. Roynt verður at finna eina samráðingarloysn, so slepp- ast kann undan triðja parti, altjóða dómstólinum í Haag. Tað sum eftir er av 1995, fer væntandi at vísa, um tað fer at eyðnast." Løgmansrødan 1996: "Landgrunsmarkid millum Føroya og Bretlands er enn ein óloystur spurningur. Men áhugin fyri undir- grundini í sonevnda “hvíta økinum” millum Føroya og Bretlands er vaksandi, og tiskil tørvurin á at fáa skil á marknaspurninginum á hes- um leiðum." Hóast vit halda okkum hava eina sterka sak, hava vit higartil roynt at sloppið undan einum tidarkrevjandi rættarmáli,og heldur stevnt móti eini samráðingarloysn. Um tað fer at eydnast, fer helst at vísa seg áðrenn langt um líður." , Løgmansrødan 1997: “1 samrådingunum vid bretar um landdgrunsmarkid hev- ur enn ikki eydnast at fåa semju i lag millum Føroya og Bretlands. Ikki er nógv hent í málinum síðan á dlavsøku í fjør. Eftir sam- ráðingarfundin í London í mai 1996 gingu ikki færri enn 14 mánaðir, fyrrenn tað lá fyri hjá bretum at móta á nýggjum fundi. Tíðin má nú vera búgvin til at fáa endaliga greiðu á, um tað er møguligt at fáa bretar at góðtaka eina sem- ingsloysn, sum vit føroy- ingar kunnu meta sum rætt- vísa og rimiliga.” I åravis - ja, øll tey årini møguleikin var har - boðaði Edmund Joernsen soleiðis regluliga frå, at tidin var komin til at fåa eina loysn å marknatrætuni vid bretar. "Tad sum eftir er av 1995, fer væntandi at visa, um tað fer at eyðnast," segði hann í 1995. “Um tað fer at eydnast, fer helst at vísa seg áðrenn langt um líður, "segði hann í 1996. "Tidin má nú vera búgvin til at fáa endaliga greiðu á, um tað er møguligt at fáa bretar at góðtaka eina semingslovsn, ” segði hann í 1997. Nú vit skriva 1999. og føroyingar halda seg hava fingið eina rímiliga loysn, sigur sami maður, at vit hava slakað ov tíðliga, og at vit hava handlað skeivt og í panikki, og so leggur hann afturat, at hann sjálvur hevdi fingið 96% av økinum i lastina. Vidar sigur hann, at vit hava bert fingið tey seinastu 4% innanborða, og at tað er alt ov lítið. Taka vit Edmund Joensen í álvara, so fáa vit 96% + 4% til 100%. Hava vit tá ikki fingið alt tað, sum Ed- mund Joensen setti nøsini upp eftir. spyrja vit so? Ella heldur Edmund Joensen okkum aðrar vera so Oførar, at vit skuldu havt nápað meiri enn 100% frá bretum? Samráðingarúrsltið er í- komið eftir óformligar fundir millum samráðingar- leiðararnar. Vit hava reglu- liga vidgjørt málið í uttan- landsnevndini, og vit mæla til at taka undir vid ti. Sera undranarvert er, at sam- bandsflokkurin eisini mælir til at taka undir vid måli- num. Flokkurin førir fram, at vit høvdu fingið meiri burt- urúr, um málið varð lagt fram á hægsta politiska stigi, men tekur ikki seg sjálvan so mikið í álvara, at hann setur fram uppskot samsvarandi hesum? Týðiligter, at sambands- flokkurin er komin i rass- haft av at føra seg fram i hesum måli, og at ellibitin, hann nú hevur í hálsinum, er ein endin á einari óneyð- ugari fløkju, sum sam- bandsflokkurin er skuldsett- ur fyri at eiga bróðurpartin av. Hergeir Nielsen