mikudagur 23. juni 1999síða 41

NR. 117 - 24. JUNI 1999 tíðindablaðið 5052 | Prógvhandan á Føroya Læraraskúla Rødan hjá Paula Nielsen, rektara: Sum kærleikin, soleiðis eisini pedagogikkin í innastu veru síni Gamli Kirkegaard skrivaði millum nógvar aðrar bøkur eina bók, nevnd >Kjerlighe- dens Gjerninger<. Hana vendi eg av og á aftur til, tá ið vantandi trúgvin á menniskjaligleikan í mær sjálvum og í mínum med- menniskjum hóttir við at taka mær av fótum. Kærleikin, sigur Kirke- gaard, tekur sum givið, at kærleikin er í hjartanum á hinum. Tað gevur kærleikan- um møguleika at vaksa og búnast. Tí er kærleikin endaleysa tolin, og hann býr í mínum hjarta, tí eg innast inni trúgvi, at niðast við hjartarøturnar er hann at finna hjá hvørjum einstókum, sum onkuntíð møtir honum. Tit sóu flest oll filmin »Hini vesælu«. Hugsid um Jean Valjean, so vita tit, hvat eg meini við. Ella faðir burturvilsta son- in. Sum kærleikin, soleiðis eisini pedagogikkin í innastu veru síni. Tey, sum eru uttanum okk- um, læra meira av tí, sum vit eru, enn tí sum vit siga. At trútta sannleikar niður í onnur er hvorki kærleiki ella pedagogikk. Pedagogikkin hevur sum grundstødi, at viljin at læra og at halda sær sjålvum uppi, byr i hvørjum einasta okkara Ger pedagogikkin ikki tað, og sæst tað ikki aftur í verki, slær hon yvir í sín egna mótsetning. Vit fara at seta høvd uppá fólk, í staðin fyri at fylgja teimum til gáttina á teirra egna skili. Tí má pedagogikkin, eins og kærleikin, vera endaleysa tolin og ongantíð góðtaka, at innasta vera hennara kann ikki lumpast inn á fólk við listum og snildum, sama hvussu lokkandi og tølandi og tøkniliga framkomnar ti- líkar snildir og listir eru. Vit liva í eini tíð, har alt gongur skjótt, og har áhald- andi krav er til okkum, sum hava við børn, ung og tey, sum onkursvegna eru minni ment at gera, at vit skulu díkja á tey, so vit ikki verða eftirbátur samanborið við onnur lond. Spurningurin er bara, um sinnið okkara - mannasinnið - heldur til tað støðugt vaksandi ferðina, sum nútíð- in noyðir inn á okkum. Trýstið at fylgja við hóttir við at gera okkum til maskinur, og tað er sanniliga ein sjúklig gongd. Sum ongantíð áður er neyðugt, at vit menniskju eisini læra okkum at hugsa okkum um. Men at læra at hugsa okk- um um gera vit ikki i skundi. Tað kemur so við og við. Og vit læra allastaðni, bæði tilætlað og ótilætlað. Vit læra av hvørjum ødrum. Vaksin læra børn, børn læra vaksin, og børn læra børn, og vit læra inni i okkum sjålvum vid ti førningi, sum vit hava, tå ið vit fáa frið at hugsa okkum um, og høvi at deila tað, ið rørist í okkum, við onnur. Eitt barn er ikki ein fløska, sum skal fyllast, men ein brandur, ið skal birtast. Heimspekingurin Lyotard, sum serliga er kendur fyri sínar skriftir um postmoder nismu, hevur hesa viðmerk- ing: >Ég haldi,< sigur hann, „at tað, sum er neyðugt fyri tankan nú á døgum, júst krevur tað øvugta av ti skundi, sum verður noydd- ur inn á okkum, og tað er at geva sær stundir, lata tað taka eitt sindur av tíð, at missa tíð. Tað er fremjandi fyri alla umhugsan og grundleggjandi fyri hugans virki. Tað verður nevnt »anamnesa«. Tid fer fyri skeyti. Tílíkt virksemi er ómissandi fyri at royna, ikki bara at skilja, men at festa seg við og at fáa tað at venda aftur, sum verður gloymt i skundinum. Eg haldi at tað er umráðandi ikki at gloyma«. Teir nýggju lærararnir eru: Halda Dalbø, Annika Djurhuus, Vivian Gudjonsson, Ingolvur Gunnarson, Atli Hansen Eyðgunn Hansen, Hans Hansen, Rannvá Hansen, Jón Højsted, Sigrid Højsted, Jákup Isaksen, Guðrun Jacobsen Mariann Jacobsen, Tina Jacobsen, Jóhanna Joensen, Jóhannis Joensen, Miriam Johannesen ann Johansen, Bjørn Kalsø, Dan Lamhauge, Petersen, Erika Poulsen, Jeanette Poulsen, Tórunn Poulsen, Johan Stenberg Randi Weihe Og týska skaldið, Michael Ende, sum m.a. skrivaði bókina um Momo og tíðar tjóðarnar, segði tað soleiðis í eini bladsamrødu fyri nøkt um árum síðani >Tann sum er bangin fyri at spilla tíðina burtur, missur hugflogið, lívsneistan og spontanitetin<. Stutt tori eg at siga: Ein eg vegurin til vísdóms, og hann skuldi verið lættur at funnið % ” - — - æ —— 3 57% A Í 4 Ér æg æn Pedagogarnir sum fingu prógvini handað mikudagin vóru: Ann Arnadóttir, Heidi Bech, Anna M. Berthelsen, Judith í Brekkunum, Elsa Danielsen, Mirjam Davidsen, Sigrun Davidsen. Helena Fríðheim, Anna M. Hansen Fridrun Hansen, Ingrid Hansen, Joan Hansen, Jón Eli Jacobsen, Eyðna Joensen, Djóni Joensen, Rúna Joensen, Malan Jógv- ansdøttir, Fróði Madsen, Unn Matras, Óli Midjord, Bjørg Olsen Eyðvor T. Olsen, Elida Poulsen, Annika Rajani, Anna á Torkilsheyggi og Laila Weihe dumma teg og dumma te og dumma te men minni og minni og minni hvørja ferðina Børnini liva í eini verð, sum vit sum vaksin eru hava ilt við at rokka. At meta teimum í teirra verð er tað, ið vit royna at fyrireika tykkum til í útbúgv- ingunum her hjá okkum. At kenna »andadråttin« hjá børnum og ungum í tíðini, og støðuna hjá teimum, sum kunnu hava ilt við at fylgja við. Ingólvur av Reyni, lista- málari, var í sjónvarpinum herfyri. Hann segði nógv, sum ið hvussu er rørdi við meg og okkum øll heima hjá okkum, frå tí elsta til tað yngsta. M.a. segði hann, at hann, árini eftir at hann var komin heimaftur - hann hevði lært niðri í Danmark - royndi at loysa seg frá øllum ti, sum hann hevdi lært har niðri. Tað tók honum nógv ár, og hann sannaði eisini, at tað krevur mót, at vera sannur móti sær sjálvum. Tað er mín vón, at tað, sum tit hava lært her á skúlanum, ikki bert er eitt lag av lakki, sum slítist av sum árini ganga, men at tað stingur so djúpt, at tit kunnu mennast í tykkum sjálvum, so hvort sum tit loysa tykkum frá tíðini her á skúlanum. Bíðið ikki um forskriftir og avmarkingar og um fast at halda um. Biði um rásarúm, og vísið so í verki, at tit orka at bera ábyrgdina og álitið. r er aftur, ' r Sára Mikladal, Jóanis Nielsen, Terji Nielsen, Katrin Nolsø« Gera tit ikki tað, kunnu tit vænta, at eldhugin so líðandi fer, og kenslan av, at tykkara arbeiði ger mun Eldurin í eygunum fánar. kveikjarin verður til flakk andi løntræl, bjørtu sjónirnar til burturgoymd einsemisár við skerdari eftirløn frá tí tú fyllir seksti. Eg hoyrdi í gjár um ein flokk í einum av skúlunum í Havn. Tey høvdu verið triggjar dagar á seturskúla. Nakrar dagar framman- undan vóru høsnarungarnir ljá flokkinum komnir út Hvussu nógvir teir vóru í tali, veit eg ikki, men tað setti tey ikki aftur. Tey høvdu 1øsnarungarnar við sær. Og eg tori at vedda uppá, at tað minnast tey, eisini tá ið alt annað er farið, sum tey hava ært í skúlanum. Eina lítla søgu fari eg at siga aftrat, sum eina heilsan til tykkara, sum nú eru liðug. Hon sigur meira enn nógv lærd orð, hvat ið rørist i børnunum. Tað er Bergtóra, sum nú er 7 ára gomul, sum einaferð herfyri skulu hava eina søgu við í barnagarðin um okkurt, sum hon mintist, og sum var hent henni. Vit at tosa um — ymiskar hendingar, og hetta varð so tann, sum vald varð burturúr. Ein sega um stórar hvalir, troll og spøkilsir Tá ið eg var lítil, ræddist eg altíð so illa troll, spøkilsir og stórar hvatir. Ein dagin vildi eg so illa pissa. So segði eg við mammu, at hon skuldi koma við mær, Sóleyð Tausen Mari Guðrið R Miriam Thomassen og Oli Johannesen at koma upp úr vesinum Tvætl í tc Tu veitst væl til Ja, tað veit eg, segði eg, men kanska kemur eitt trøll álíkavæl Ja, segði mamma, so skalt tú bara siga, far burtur títt ljóta, býtta troll, tí tú ert slett ikki til So fór eg, men eg tordi ikki longur enn út til speglið í gongini So for eg inn aftur í stov una til mammu og segði við mammu, at eg tordi ikki, tí eg var so bangin fyri, at eitt spøkilsi fór at koma upp úr vesinum, tá ið ég koyrdi lok- ið upp. Tvætl í teg, segði mamma. Tú veitst væl, at spøkilsir eru ikki til Ja, tað veit eg, men kanska kemur eitt spøkilsi ålikavæl. So skalt tú bara siga, far burtur títt ljóta býtti spøkilsi, ti tú ert slett ikki til. So fór eg, men eg tordi ikki longur enn til hurðina á vesinum, so rann eg inn aftur til mammu og segði > Veitst tú hvat mamma, eg eri so bangin fyri, at ein stórur hvalur kemur upp úr vesinum, og hvalir eru til, tað veit eg< , segði mamma „at trøll eru ikki