mikudagur 12. januar 2005síða 2

2 Nr. 7 - 12. januar 2005 UTTAN ÚR HEIMI Fingu sekkin Fýra týðandi medarbeiðarar hjá stóru amerikonsku sjónvarpsstøðini CBS hava fingið sekkin. Tey fýra høvdu ábyrgdina av einari sending um George W. Bush, forseta. Sendingin, sum bleiv send í september og sostatt undir valstríðnum upp undir for- setavalið, snúði seg um hertænastuna hjá Bush. Í send- ingini vildu tey vera við, at Bush hevði fingið servið- gerð, og at hann tí var sloppin undan at fara til Vietnam at gera tænastu. Tey vildu eisini vera við, at hann hevði heldur ikki lokið allar treytir, tá hann gjørdi tænastu hjá flogvápninum. Sendingin hjá CBS fekk nógvar atfinningar, og støð- in setti tí eina nevnd at kanna innihaldið. Nú hevur nevndin kunngjørt úrslitið, og niðurstøða hennara er, at innihaldið var ikki nóg væl undirbygt, og at tey, sum gjørdu sendingina, fóru alt ov lætt um tað tilfarið, sum tey høvdu um forsetan og fortíð hansara.Tað hevur nú kostað teimum arbeiðið. OPEC stýrir øllum Nýggj tøl hjá tíðindastovuni Bloomberg News avdúka, at hendan seinasta mánaðin hava limalondini í olju- felagsskapinum OPEC skarvað næstan 500.000 tunnur av teirri dagligu framleiðsluni. Tað hevur havt við sær, at oljuprísurin er farin at hækka aftur, eftir at hann fall herfyri. Í síðstu viku var prísurin á norðsjóvaroljuni 43 dollarar fyri tunnuna, men fyrradagin var hann komin upp á 43,70 dollarar, og á marnaðinum verður sagt, at hann fer at hækka uppaftur meiri. Tað er sostatt OPEC, sum stýrir marknaðinum og prísinum, og tað hevur fingið fleiri innan oljuvinnuna at finnast at viðurskiftunum. Ein teirra er stjórin í British Petroleum, Lord Browne. Hann heldur, at OPEC-londini eiga at lata útlendskar íleggjarar fáa atgongd til oljuvinnuna har, men higartil hava slíkir tankar ikki vunnið frama. Ap. framgongd Ein nýggj meiningakanning í Noregi vísir, at Arbeið- araflokkurin hevur havt stóra framgongd í seinastuni. Kanningin, sum Gallup hevur gjørt, vísir, at Arbeið- araflokkurin hevði fingið 32 prosent av atkvøðunum, var stórtingsval nú, og tað er 4,5 prosentstig meiri enn í einari tilsvarandi kanning í síðsta mánað. Hin stóri andstøðuflokkurin, Sosialistiski Vinstraflokkurin, missir 2,5 prosentstig og hevur nú 15,5 prosent av velj- arunum aftan fyri seg. Tann stóri stjórnarflokkurin, Høgri, hevði ambært kanningini fingið 18 prosent, var val nú, meðan Kristilifi Fólkaflokkurin hjá Kjell Magne Bondevik, forsætisráðharra, hevði fingið 5,5 prosent. Framburðsflokkurin fær 19 prosent, og tað er tað sama sum í desember. Niðurstøðan av kanningini er, at hevði stórtingsval verið nú, høvdu flokkarnir á vinstravonginum fingið 93 tinglimir, meðan teir borgarligu høvdu fingið 76. Tjena ov lítið Bankarnir í Danmark eru væl fyri fíggjarliga, men teir forvinna ov lítið av pengum. ð Tað er niðurstøðan hjá stovninum Moodys, sum mill- um annað kannar kredittvirðið hjá peningastovnum kring heimin. Stovnurin hevur júst kannað kredittvirðið hjá teimum evropeisku bankunum, og her eru teir donsku bankarnir í tí niðara endanum, sigur danska útvarpið. Moodys sigur, at donsku bankarnir fáa ov lítið burtur úr lánunum, sum teir lata, og harafturat hava teir alt ov nógvar deildir kring landið. Sambært Moodys hava donsku bankarnir líka nógvar deildir sum bankarnir í Svøríki, sjálvt um Svøríki er á leið tíggju ferðir størri enn Danmark, og sjálvt um sviar eru næstan tvær ferðir so nógvir í tali. Eitt norskt skip sigldi fríggjadagin fram við fleiri líkum í Indiska Havinum, men manningin hættaði sær ikki at taka tey upp FLÓÐALDAN Árni Joensen fartekst@mail.dk Tað er álagt skipum at hjálpa fólki, sum eru í neyð á sjónum, men altjóða reglurnar siga einki um, hvussu skip skulu bera seg at, um tey koma fram á lík, sum flóta í sjónum. Skiparin á einum norsk- um farmaskipi var eisini í iva um, hvat hann skuldi gera seinasta fríggjadag, tá teir komu fram á níggju lík nakað vestur úr indonesisku oyunni Sumatra. Millum tey deyðu vóru fleiri børn. Men eftir at hava hugsað seg um gjørdi hann av at sigla frá líkunum. Hann helt, at líkini vóru so illa farin eftir at hava ligið næstan 14 dagar í sjónum, at tað var ikki ráðiligt at taka tey upp. Harafturat hevði skipið ikki kølirúm at leggja tey í. Kortini gjørdi hann av at kunna reiðaríið um tilburðin og avgerð sína. Í norska reiðarafelagnum halda tey, at skiparin bar seg rætt at. – Tað er ikki bara sum at siga tað at tak lík upp, sum hava ligið so leingi í sjónum. Tað eiga tey ser- kønu at gera. Tað hevði ver- ið øðrvísi, um onkur teirra kanska var á lívi, sigur Marit Yteeide, kunningar- stjóri á reiðarafelagnum, við Aftenposten. Í norska sjómannafelagn- um ivast tey í, hvat skiparin og manningin áttu at gera í hesum førinum. Morten Øen, kunningarleiðari, sig- ur við Aftenposten, at undir vanligum umstøðum eiga skip at taka fólk upp, sjálvt um tey eru deyð. – Reglurnar á økinum eru ikki nóg neyvar, og vit vita, at einstøk skip aftra seg við at steðga á í tílíkum førum, sigur Morten Øen. Charles Graner er ákærdur fyri at hava verið høvuðsmaðurin aftan fyri fangapín- ingina í Abu Ghraib- fongslinum í Irak. Nú skal hann svara fyri seg RÆTTARMÁL Árni Joensen fartekst@mail.dk Charles Graner og unnusta hansara, Lynndie England, gjørdust kend um allan heimin, tá sjónvørp og bløð kunngjørdu myndir av teimum báðum saman við naknum irakskum fangum í Abu Ghraib-fongslinum í Bagdad. Mánadagin kom Charles Graner fyri ein hernaðar- dómstól í Fort Hood í Tex- as, har hann er ákærdur fyri at hava verið høvuðsmaður- in aftan fyri viðferðina, sum teir iraksku fangarnir fingu. Á fyrsta rættarfund- inum noktaði Charles Graner sek sekan, og verji hansara, Guy Womack, helt uppá, at Graner hevði ikki gjørt annað enn tað, sum yvirmenn hansara høvdu biðið hann gera. – Hann gjørdi sítt ar- beiði. Hann gjørdi eftir boðunum, og tað fekk hann eisini rós fyri, segði verjin í rættinum. Ákærin svaraði, at Gran- er átti í hvussu er at vita, at tað, sum hann gjørdi, var ólógligt. Hann gjørdi sam- stundis greitt, at verður Graner dømdur sekur, kann hann fáa upp í 17 ára fongsul. Fýra hermenn, sum gjørdu tænastu saman við Charles Graner, hava játtað seg sekar, og tríggir teirra hava fingið fongsulsrevs- ing. Tríggir aðrir bíða eftir, at mál teirra koma fyri ein dómstól i Fort Hood. Teirra millum er Lynndie Eng- land. Hættaðu sær ikki at taka líkini upp Kann fáa 17 ára fongsul Charles Graner heldur uppá, at hann gjørdi ikki annað enn tað, sum hann fekk boð um at gera