hósdagur 15. juli 1999síða 16

16 (framhald av síðu 2) vil hinvegin seta okkum felags mål, kunnu vit røkka langt. Fordingarnir og 1guleikarnit okkum sjålvum mM Tak bara teir hundradtals vågamenninar, sum eftir kríggið fóru til Grønlands við sínum útróðrarbátum og settu búgv í oyðimorkini hvort summar. Teirra felags stríð tryggjaði inntøkur, sum hava fingið Vágoynna og Føroyar at yvirliva Fullveldisskrimslid Vit standa nu i 1999 aftur i eini veldugari broytingartíð, har vit noyðast at velja. hvønn veg vit fara. Bert fyri einum góðum ári síðani var torført at hyggja upp um sjóvarmálan. Oloystir trup- leikar skuggaðu fyri øll- útsýni. Síðani eru greið sett, og seinasta árið eru stór stig tíkin, sum hava lat- ð nýggjar hurðar og møgu eikar upp fyri land og fólk okkara Men kortini er tað so skjótt at venda vón til líka- sælu. At venda líkasælu til sjålvsøkni. Og sjålvsøkni til vonlovsi. Tað lættasta i verðini er at siga, at onki ber ti Vit ta setnasta år hovrt nogv siga, at eitt skrímsl fer um oyggjar nar: Fullveldisskrímslið Ein miðvís herferð er sett í verk fyri at oyða skrímslið Nógvastaðni verður oll politisk orka brúkt til at mála hetta skrímslið ljótar! og ljótari. Fyri hvønn dag sum gongur fær tað størri horn. Longri tekutenn. Hvassari kløur. Í óteljandi blaðgreinum verður rópt "bøøøø” í høvdid á lesar- anum: Hetta skrímslið fer at kvala tykkum í skatti og taka breyðið úr munni tykk- ara. Tað fer at byrgja tykk- um inni og taka tykkara børn. Tað fer at taka sjúkra hús og skúlar. Tað má man- ast í jørðina. Tað må díkjast undir í ókvæmisorðum og rekast burtur. Børn og ung mugu ikki hyggja at ti, tí so verða tey blindaði. Politik- arar úr øðrum londum verða hálaðir fram at sannføra fólkið um ræðuleikarnar hjá hesum skrímsli. Hví verður hetta gjørt? Hví verður so nógv orka brúkt ul at mana hesa marru fram um fullveldisskrímsl- 1? i Kann tað vera ti, at onkur er ræddur at fyri at missa valdið, um vit taka ábyrgdina av egnum landi? Summi siga, at bert tey kunnu tryggja okkara veiku, sjúku og brekadu sømilig kor við at renna niður til Danmarkar at biða um pengar. Hetta er størsta lygn tú kanst trútta niður í fólk. At tú ikki klárar teg sjálvan, at tú ert heftur av hjálp frá einum serligum politiskum flokki ella frá einum øðrum landi, sum tú onki ræði hev- ur á. At okkara penstónistar ikki sjálvir hava tjent sær til eina sømiliga pensión gjøgnum eitt langt arbeiðs- lív. At vit ikki sjålvi eru før fyri at skapa eitt rættvíst og trygt samfelag. Hetta er at tosa til tann innara svínhundin til óttan, til sjålvsøknid, til pengapung- in Men føroyingar lata seg i dag ikki ræða av hesum rop- unum um fullveldisskrimsl- ið. Tey flestu tora at hygga at tí — og síggja tá, at hetta er tann vakrasti skapningur, sum finst. Hann er eitt boð um at taka fulla ábyrgd og ræði av egnum landi og fólki. Tað krevur minni sjålvsøkni, stórri rættvísi og ábyrgd fyri næstanum. Blokkurin má parkerast Vit kunnu siga, at vit sein- astu árini hava fingist við at oysa bátin og fáa hann á rættkjøl. Síðani hava vit roynt at andøva og at fáa lagt eina góða barlast í bát- in. Nú er kósin sett og bát- urin farin at sigla. Nú ræður um hjá okkum at halda eina javna ferð, ikki at blaka barlastina fyri borð og at tryggja øllum møguleikan fyri eini urtøku. Men ein stórur vandi ligg- ur sum kunnugt í hvørjari vælferð. Vit vita, at tað er eitt øgiligt trýst í samfelag- num fyri at brúka av bar- lastini. Vit vita eisini, at nógvastaðni er stórur tørvur á iløgum og betringum eftir kreppuárini — bæði í sjúkrahúsverk, eldrarøkt, skúlaverk, samferðslu og innan vinnulívið. Men alt hetta má raðfestast og setast í mun til okkara framtíðar sjálvbjargni. Annars er lítið vunnið. Føroyski búskapur- in er ikki nakar sunnur og tryggur búskapur fyrrenn vit kunnu siga, at vit standa á egnum beinum og vit ikki dúva uppá. at onnur gjalda rokningina tíðindablaðið 5052 TNM NR. 132 - 15. JULI 1999 KV ur Vit eiga eisini at seta okkum målid at gera Føroyar til best røkta land i heiminum. Ikki ti at vit skulu halda okkum vera heimsmeistarar, men tí at vit eiga at seta okkum málið um at fáa tað mesta og besta burturúr okkara umstød- um, segði Høgni Hoydal Eitt týdningarmikið stig, sum vit mugu taka nú, er at parkera henda sonevnda blokkstuðulin. Vit mugu seta hann fyri seg á fíggj- arlógina, og so marka hann til at gjalda skuld og rentur, og til tað vit kunnu rópa óvanligar iløgur. Harvið kunnu vit síggja, hvussu nógv í = veruleikanum manglar í til at reka eitt sjålvstødugt føroyskt væl- ferdarsamfelag. Vit mugu raðfesta okkara egnu inn- tøkur rættvist, so tær koma øllum landinum og øllum fólkinum at gagni. Mørk mugu setast Markleys breiðist nú fyri tær fold. Orðini eigur Christian Matras, og sanda- vágsskaldið Jens Pauli Heinesen hevur gjørt yrk- ingar hjá Christiani Matras til bulin í síni ævisøgu, sum hevur sín uppruna her í Sandavági. Markleys breið- ist nú fyri tær fold er heitið á skaldsøguni hjá Jens Paula, har hóvuðspersónur- in stendur á gáttini frá ung- dómi inn í vaksna lívið. Har møguleikarnir eru so víðir, men har tú eisini mást gera tíni val. Vit hava hetta seinasta árið sæð, hvussu týdning- armikið tað er at seta sær mál, og hvussu nógv kann broytast, tá vónin um fram- tíðina bylgist í okkum øll- um. Føroyingar eru á veg til at kunna gerast ein javn- bjóðis tjóð millum heimsins tjóðir. Men vit mugu sam- stundis duga at seta mørk- ini. Vit hava tildømis júst sett undirgrundarmark millum Føroyar og Bretland. Nýgg- ir møguleikar lata seg upp, men tað gevur eisini nýggj- ar avbjóðingar. Hetta vísir okkum, at tað at seta sær mál, merkir eisini, at vit seta okkum mørk. Annars eru vit ábyrgdarloysingar. Vit mugu inn í komandi ártúsund seta okkum polit- isk og figgjarlig mørk — bæði fyri okkara almennu og privatu nýtslu. Tað er fortreytin fyri ábyrgd og skyldum. Tí bert við at seta seta mørk, kunnu vit eisini sprongja mørk. Feroyar - best røkta land Sandavågur vann heidurin sum best røkta bygd i Før- oyum i 1997. Hetta var bert møguligt, tí at bygdafólkið setti sær hetta mál í felag, og tí at bygdafólkið í øldir hevur røkt haga, bø og fjøru. Vit eiga eisini at seta okk- um målid at gera Føroyar til best røkta land i heim- inum. Ikki tf at vit skulu halda okkum vera heims- meistarar, men tí at vit eiga at seta okkum málið um at fáa tað mesta og besta burturúr okkara umstødum. Tað er hetta, sum fullveldið í veruleikanum snýr seg um. Tað er ikki ein hamur vit fara í, og so er tað liðugt. Tað er ein gongd, har vit mugu seta okkum høg mål í øllum samfelagsviður- skiftum. Vit eiga ikki bert at seta okkum felags mál um at hava best røkta nåttåruumhvørvi. Men eisini skulu vit hava best røktu politisku skipan. Best røkta vinnulív. Best røktu sosialu skipan. Best røktu útbúgvingarskipan. Og best røkta moral. Kraddaralyndi og små- kremmari byggir onki land. Kærleikin drivur yerkid I øllum hesum óteljandi møguleikum og avbjóðing- um, mugu vit ikki gloyma, hvat tað er sum drívur verk- ið. Tað er kærleikin til hetta landið og tað pláss, sum okkara forfedrar hava bygt. Ongin av hesum nógv neyndu "cost-benefit" kanningunum kann siga okkum, at tað loysir seg at búgva í Føroyum. Allar fíggjarligar = útrokningar vilja siga, at tað loysir seg betri at búgva á meginland- inum. Tað verður annars sagt, at allur heimurin gjøgnum tøknina og heimsmarknaðin verður bundin saman í eina globala bygd. At tað verður møguligt hjá okkum ollum at búgva hvar sum helst í heiminum. Men um tað er rætt, so eigur tað ikki at merkja, at vit øll flyta sam- an í heimsins stórbýir og meginøkir. Tí so er tað eis- ini at møguligt at liva í Før- oyum og f Sandavågi. At liva eitt nútímans liv við kjølfesti í okkara mentan og søgu. Lat meg tí enda við orð- unum hjá skaldinum Jóanes Nielsen. Hann er ein av okkara hvassastu sam- felagsrevsarum, men tað er grundað á kærleika og vón til land og fólk. Hann endar eina yrking soleiðis: Her er mítt heim, mín heimur og virki, her eru vinir, ið fjálga mítt lív, her er tann stætt, ið gevur mær styrki, ið ber vónina í arbeiðs- somum hondum, her er fallið mítt akker. Takk fyri og góða Vestan- stevnu. Høgni Hoydal Dansinátt í Norðurlandahúsinum Aftur í summar verður tann vælum- tókta dansináttin hildin í Norður- landahúsinum Leygarkvøldid verður dansinátt í Norðurlanda- húsinum frá kl. 22.00 til 03.00 Hetta er eitt høvi hjá teim- um, sum hava áhuga í før- oyskum dansi, at sleppa upp á gólv uttan fyri sjálva van- ligu dansitíðina. Og møgu- leiki er at hitta vinir og kenningar úr øllum land- inum, sum koma til Havnar við hesum eina í huga - at dansa til ljósan morgun. Dansináttin er týðandi karmur um ein av stóru tjóðarognum okkara, tann føroyska dansin og kvæðini. Fremmand fólk eru hugtikin av hesum og undrast yvir, hvussu tað hevur borið til hjá eini so lítlari tjóð at varðveita ein so stóra skatt. Illa er skiljandi, at trýst utt- aneftir ikki fyri langari tíð síðani hevur kollrent ment- an okkara. Vit mugu onkun- svegna hava dugað at til- lagað okkum alt tað nýggj- a. Og mitt í øllum tí moder- naða stendur ein varði, sum heldur veksur enn rapar: Kvæðini, vísurnar og tættirnir og hin føroyski dansurin, sum hevur hildið lív í skaldskapinum á mann- amunni. Leygarkvøldid verður dansinátt i Norðurlanda- húsinum sd