mikudagur 21. juli 1999síða 13

NR. 136 - 21. JULI 1999 fl 13 AA [[[———"——————&&> ””%%”” >>” ”%>$%»$%%8Z4%% 5 55552 2 2 2 2? 23 norð. Fólk pråta, flenna og onkur snapsast. Nøkur fremmandafólk eru við í ferðalagnum. Tey leppa dámin í seg. Vit eru 92 fólk umborð á Pride; vit, sum sita, verða kroyst. Rest- in stendur. Heimaftur eru vit meir at líkna við blokkfisk. Rødurnar eru sum upp- undir val. Bygdamenning. Stuðla útjaðaranum. Búset- ingarmynstrið skal varð- veitast. Føroyar eru eitt oyggjaland. Cost-benefit er ikki loysnin hjá okkum. Vit ætla, vilja og skulu gera nakað nú. Seta niður ein ar- beiðsbólk, sum skal gera eitt álit. Lækka skattin. Frí barnaansing. Okkurt má henda. Onkur — ger okkurt! Gera arbeiðsbólk Rødarar á fólkafundinum vóru: Jenny Lydersen, sum, umframt at vera ein av stigtakarunum til fundin, er voksin upp á oynni. Anfinn Kallsberg, løgmaður; Høgni Hoydal, = varaløgmaður: Jóannes Eidesgaard, for- maður Javnaðarfloksins: Edmund Joensen, formaður Sambandsfloksins: Helena Dam á Neystabø, landsstyr- iskvinna og Jógvan við Keldu, býráðsformaður í Klaksvík. Onkur fræg uppskot høvdu tey við í skjåttuni. Jenny Lydersen skjeyt upp. at velta vistfrødiligar vørur. Men hetta krevur, sum bæði Høgni Hoydal og Jóannes Eidesgaard eisini nevndu, at bygdafólkið fær brúksrætt til jórðina, sum avbygdafólk ofta eiga. Eisini teldutøknin letur upp fyri fleiri nýggum møguleikum. Hetta við at fólk kunnu búleikast á út- oyggj, og samstundis vera knýtt at arbeiðsplássi inni á meginlandinum. Ferðavinnan varð nevnd fleiri ferðir. Bæði soleiðis, at listafólk kunnu nýta stór- slignu náttúruna til íblást- urs, og at ferðafólk annars Fólk leitaðu sær undir plastpresendingina, sum varð sett upp tíðindablaðið skulu upplýsast um serstaku møguleikarnir á smápláss- unum. Annars lovaði Anfinn Kallsberg at seta niður ein arbeiðsbólk, sum skal gerða eitt álit um, hvussu vit loysa trupulleikarnar á útoyggj- unum. Ríkari samfelag Samanumtikid kann sigast, at allir politikarnir partvist sóu tað sum teirra uppgåva, at stuðla útjaðaranum í Føroyum. Nú varð spurn- ingurin so bara, hvussu vit, frá politiskari síðu, skapa fortreytir fyri, at vinnu- møguleikar skapast á út- oyggjum, og hvørji krøv fólk seta til umstødurnar á plássunum, um tey skullu stødast har. Ti føroyska samfelagið verður ríkari, varðveita vit útjaðaran. Eitt formidabilt uppskot varð sett fram: Tit kunnu gera veggjateppir, sum ímynda føroyska list, úr før- Kanska er tað umborð á Pride, at menningar- trupulleikarnar hjá út- oyggjunum verða loystir. Umboð fyri fýra ymiskar flokkar kjakast: Jóannes Eidesgaard, Jógvan við Keldu, Helena Dam á Neystabø og Høgni Hoydal oyskari ull! Yes! Akkuråt nakad, sum fær eina unga bygdafamilju, sum longu er rýmd, at flyta út aftur. Haldi at slík uppskot líkjast havs- neyð. Er menniskjan floksdjór? Hevdi eitt prát við eina unga kvinnu, hvors foreldur vóru ættaði av oynni. Spurdi hana um hon kundi hugsa sær at flutt út haðar og skapa okkurt virksemið. "Eg kundi gott búð her, men so skuldi ávísir aðrir oynni persónar flutt av fyrst". Javel. Bæði ung og gomul vóru savnað til fólkafundar á Kirkju leygardagin Eitt sindur um Fugloynna Fugloyggin er eystasta oyggj í Føroyum, 11,18 ferkilometrar til støddar. Bygdirnar eru tvær, Kirkja og Hattarvík. Tað er gomul søgn, at Fugloyggin av fyrstan tíð skal hava verið flotoyggj. Hon rak fyri vág og vind úti á víðum havi. Fleiri ferðir varð roynt at festa hana í botn við at blaka stál upp á land, men einki bar til. Oyggin skuldi vera stúgvin av trøllum, og alt, ið nam land, blakaðu tey í havið aftur. Men so komu prestarnir upp í leikin, og tá bar til — teir vunnu á trøllunum og gjørdu tey um til túgvur, og tær, ið brimið enn ikki hevur burturtikið, standa sjónskar fram við bakkatromini. Ein av mongum dýrgripum. oyggin fjalir, er fuglahópurin. Men berglopini hava mangan lopið órógv í fuglalívið. I 1850 var eitt 6ført lop, tað størsta nakar veit um at siga. Tað fór heilt úr Urð- ini Miklu og upp á eggina. Í neðra kom ein rætti- liga stór urð at liggja, vær størri enn tann gamla, Nýggjaurð nevnd. Lundin festi eisini búgv í Nýggjuurð, og kom hetta sostatt at vera av størstu lundalondum í oyggjunum. Lendið, ið eftir var í erva, kallaðist Haga Mikkjal, men nú liðu heili 100 ár til næsta lopið kom. Tað var í árinum 1948, at allur Haga Mikkjal leyp oman yvir Urðina Miklu. Tá ið metast skal um, nær ið Fugloyggin er bygd, er ikki nógv søguligt at fara eftir. Í Før- oyingasøguni síggja vit, at Svínoyar Bjarni livdi í Svínoy um ár 1000, og møguliga hava aðrir menn búð har frammanundan. Oyggjarnar báðar liggja lið um lið ikki meir enn ein hálvannan fjórðing ímillum, so tað er eyg- vitað, at teir menn, ið settust niður í Svínoy, leit- aðu út í Fugloynna at kanna umstødurnar har úti. Teir hava so ivaleyst verið har úti um summarið og búð í tjóldum, áðrenn teir reiðiliga festu búgv. Góð hava livilikindini verið á oynni — lundin bygdi í túsundatali í urðunum uppi í haganum í Eystfelli, í Skarðsvík og í Kirkjuhaga og so bakkalundin og urðalundin afturat, og bjørgini avtakin við lomviga. Graslendið var gott, so tað er einki at ivast í, at menn skjótt fóru at fyrireika seg at festa búgv. Men hvussu er so at búleikast á Fugloy? Náttúruviðurskiftini eru sera kørg — lendingar- viðurskiftini vånalig, góð fiskimið eru nærindis oynni, men torført er at troyta tey, tí opið hav er til næstan allar síður. Á landi hava fuglurin og seyd- urin verið høvudsstudlarnir, tí hevur altíð verið neyðugt við alstórum samarbeiði millum bygda- fólkið — og mangan hevur verið trupult at útinna alt tað neyðuga arbeiði. A ti mentanarliga og politiska økinum hevur Fugloy ligid frammalaga. Kvædi og sangir hava verið ein fastur tåttur í gerandislivinum, og í mun til fólkatalið hava fugloyingar gjørt seg galdandi á tí politiska økinum. Umframt hetta hevur oyggin fostrad nógvar kendar persónar. Men í dag er tómligt í oynni — fólkið flytur burtur, tí betri lívsvánir eru at finna aðrastaðni.